ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਨੌਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਚੋਖੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੁਕੁੰਦ, ਕੁੰਦ, ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ਼ ਵੀ ਹੋਰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਂਦੀ ਆਦਿ ਦੀ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਦਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮਾ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਵਿਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਕਰਾ ਅਤੇ ਕਛਪਾ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਮਸਿਕ ਖਜ਼ਾਨੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਾਇਕਾਂ, ਨਚਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਵਿਕ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁ(ਪੌ), ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਮੈਨਗੋ ਬਾਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਗਾਢਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਵਸਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦੇ। ਮਿਲੀ-ਝੁਲੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਰੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਥੇ ਨੌਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ ਤਿਰਪਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ — ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਅਗਨਿਬਾਹੁ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ — ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਜਾਤਿਸ਼ਮਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਵਾਨ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨੈਰਾਜ਼ਯ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਕ੍ਰੋੜ ਯੋਜਨ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਹੋਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਟਾਪੂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉੱਚਾਈ ਚੌਂਹਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਭੀ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਇਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਕੇਤੁਮਾਲ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਾਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਤਰਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤਰਾ ਤੋਂ ਵਿਭੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਗਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਰਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਦਗਤਾ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਵਸ਼ਟੁ, ਅਤੇ ਰਾਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਚੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਭਦ੍ਰਾਸਵ ਹੈ। ਮੈਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੇਤੁਮਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਾਮਯਕ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ, ਸਫਲਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾਗਦਵੀਪ, ਕਟਾਹਾ, ਸਿੰਹਲਾ ਅਤੇ ਵਰੁਣਾ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਰਾਤ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਵਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਨੌਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।