ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵਿਹੁਣ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ, ਜਪ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ—ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲਗੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ ਖੰਡ ਦੀ ਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਪਾਪ ਨਿਵਾਰਣ ਦੀ ਵਿਵਰਨਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਨਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁਕੁੰਦ, ਕੁੰਧਾ, ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾ ਵੀ ਹੋਰ ਨਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਤਪस्वੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਆਦਿ ਦੀ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਦਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮਾ ਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੋ। ਮਕਰਾ ਅਤੇ ਕੱਛਪਾ ਨਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਮਸਿਕ ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿਧੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧੀ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੋਗ ਭੁਗਤ ਕੇ, ਗਾਇਕਾਂ, ਨਚਨੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਨੀਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੂ (ਪੌ), ਗੁੱਸਾ, ਨਿਧੀ, ਅਤੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਆਦਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਮੋਟਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਅਕ ਭੂਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਦੇ। ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਹਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਤਿਰਪਣਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਨੌਂ ਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਵਰਨਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਅਗਨਿਬਾਹੂ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਹੋਏ। ਜਾਤਿਸਮਰਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨੈਰਾਜਯ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ। ਇਹ ਰਾਜ ਪੰਜ ਸੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਬੂ ਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਹੋਰ ਇੱਕ ਹੈ, ਹੇ ਹਰਾ। ਇਹ ਟਾਪੂਆਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਦੋਹਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ, ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ, ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਦੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਉੱਤਰ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਭਾਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਭੀ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼, ਤੇ ਹਰਿਵਰਸ਼ ਇਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਕੇਤੁਮਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਖੇਤਰ ਵੰਡੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਬੰਦ ਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੰਦਰਦ੍ਯੁਮਨ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਤਾਰਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਚੌਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਦਵ ਨੌਂ ਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਵਰਨਾ' ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।