ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਵਿੱਤਰ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਧੀਆਂ ਬਤਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ ਵਿਆਕਤੀ ਘੋਰ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਆਕਤੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਜਾਂ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਅਪਣਾਵੇ। ਕੁਝ ਪਾਪਾਂ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਪੰਜ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਏ ਪਾਪ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਯਾ ਵਰਗੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤਯੁ ਅਤੇ ਅੰਤਕਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਪ, ਜਪ, ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਤ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਭਾ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਹੀ। ਫਲਗੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਜੀ ਦੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੁਕੁੰਦ, ਕੁੰਧ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਹੋਰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਆਦਿ ਦਾ ਦਾਨ ਯੋਗੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਦਮ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤੋਗੁਣੀ ਮਾਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਦੋਸਤੀ ਨਿਭਾਉਣੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਮਕਰ ਅਤੇ ਕੱਛਪ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਮੋਗੁਣੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵੀ ਇਕ ਜੀਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਇਕਾਂ, ਨਚਨੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ, ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਗੰਦੇ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਨੌਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ' ਵਾਲਾ ਤਿਰਪੰਛਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਗਲਾ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ—ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਅਗਨੀਬਾਹੁ, ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਅਤੇ ਜੋਤਿਸਮਾਨ (ਜੋ ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੀ)। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਜਾਤਿਸਮਰਾ ਆਦਿ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨੈਰਾਜਯ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਰਾਜ ਪੰਜ ਸੌ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੰਬੂ ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਦੋ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਤੀਜਾ ਹੈ। ਹੇ ਹਰਾ! ਇਹ ਟਾਪੂ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਮਈ ਕਥਾ ਵਾਂਗ, ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਧਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।