ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂರ್ವ ਖੰਡ ਦੇ ਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਖਿਆਤਿ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਪਾਪੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਬਧ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਕੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਥੇ ਵੱਸੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਕਿਸੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਹੱਡੀ ਛੁੱਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਜਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਗਉਮੂਤਰ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਛਾਲਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੰਜ ਜਾਂ ਚਾਰ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਕਰੇ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਯਾ ਆਦਿ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਅਤੇ ਅੰਤਕਾ ਨੂੰ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਮੁਠੀਆਂ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਜਮੀਨ ਤੇ ਸੋਣਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਪਾਏ ਹੋਏ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਪ, ਜਪ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫਲਗੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬਾਵੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਖਿਆ' ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੁਕੁੰਦ, ਕੁੰਧ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਹੋਰ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਆਦਿਕਾ ਦਾਨ ਯੋਗੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਦਮ ਅਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤੋਗੁਣੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਕਰ ਅਤੇ ਕਛਪਾ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਤਮੋਗੁਣੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਇਕਾਂ, ਨਚਨ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।