ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਵਨ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਖੱਟੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੌਲਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਇੰਧਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਅੱਗ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਾਤਾ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜੁੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਛਤਰੀਆਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਬਰ ਤਾਪ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਪੁੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ ਜੋ ਉਚਿਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਅਸਲ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਨ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਵਾਲਾ ਇਕਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਪੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬਕੀ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਖੋਪੜੀ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਂ ਕਾਸੀ ਵਿਖੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ, ਘੀ ਜਾਂ ਗਾਉ ਮੂਤਰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੇ। ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਤਪਤ ਲੋਹ ਨਾਲ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੰਜ ਜਾਂ ਚਾਰ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਰਤ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆ ਵਿਖੇ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਮ, ਧਰਮਰਾਜ, ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਅਤੇ ਅੰਤਕਾ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਮੁਠੀਆਂ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਣਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਯਥਾ ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਪ, ਜਪ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਹੋਵੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਹਾਂਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤਿ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਜੀ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤਿ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਫਲਗੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਵਾਲਾ ਬਾਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਹਰੀ ਦੇ ਅੱਠ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਥਨ ਕੀਤਾ।