ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ 'ਬ੍ਰਾਹਮਾ ਸਨਾਨ' ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਨੂੰ ਵਾਯਵਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰੁਣ ਸਨਾਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਨਾਨ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ' ਉਹ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਸਫਾਈ ਲਈ ਅਪਾਮਾਰਗ, ਬਿਲਵ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਪੌਦੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੱਥ-ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘਣਾ ਅਤੇ ਬੋਲ ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਜਲ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ ਭਾਰਸਕਰ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰੇ, ਪਰ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲਕੜੇ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਨੇਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਯੋਗੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਨਿਵਾਰ ਮੰਤ੍ਰ—ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ—ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਭੂਃ, ਭੁਵਃ, ਸਵਃ, ਓਮ'—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ (ਦਵਿਜ) ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਨਾਨ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ, ਤੀਰਥ ਸਰੋਵਰਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਹੌਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਪੰਜ ਗੰਢਾਂ ਨਹੀਂ ਹਟਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਸਨਾਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਛੇ ਵਾਰੀ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਗੋਬਰ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਲਗਾ ਕੇ, ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਨਾਨ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਜੇਕਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: "ਤੂੰ ਹੀ ਯਜ੍ਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਵਸ਼ਟ-ਧੁਨੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪਾਣੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਸਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ।" ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ, ਵਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਫਿਰ, ਉਹ ਓਮ (ਪ੍ਰਣਵ) ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉਤਕਰਸ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।