ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਦਿਕ ਵਰਤ, ਵਾਮਦੇਵ ਮੰਤ੍ਰ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸਾਮਨ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰੀ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਕੁੰਭਸੂਕਤ ਦੀ ਪਾਠਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੇਦਿਕ ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਜਾਤਵੇਦਸ ਅੱਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਚਾਰਯ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਤੁਲ ਬਣਾਇਆ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਯੋਗ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੇਜ ਪ੍ਰਕਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰਯ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜਾਂ ਸਾਂਝੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿ਷ਣੁ, ਹਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਆਚਾਰਯ, ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਅਗ્નਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਨੂੰ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਪੰਜ ਦੀ ਪੰਜ ਆਹੂਤੀਆਂ ਘੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀ ਅੱਗ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸੋ ਆਹੂਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਉਸ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਘੀ ਵਾਲੀਆਂ ਆਹੂਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਨ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਹੂਤੀਆਂ ਜੀਵਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੀ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੱਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸਾਮਨ ਅਤੇ ਭਾਰੁੰਡ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਆਹੂਤੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਹੂਤੀਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਵਿਜੋ, ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹੂਤੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਆਚਾਰਯ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਅਗਨਿ ਆਓ" — ਦੋਵੇਂ ਜੰਗ੍ਹਿਆਂ ਉੱਤੇ; "ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦਿਓ" — ਗੋਡਿਆਂ ਉੱਤੇ; "ਤੈਨੂੰ ਦੀਰਘਾਯੁ ਮਿਲੇ" — ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ; "ਤੈਨੂੰ ਤੇਜ ਮਿਲੇ" — ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ; "ਸਿਰ ਬਣ" — ਸਿਰ ਉੱਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਵੇਦ", "ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ" ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ, ਰਤਨਾਂ, ਧਾਤਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਨਾ ਹੀ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਦਿਸਾ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਛਿਲਕ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਦੇਵੀ ਲਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਦਾ ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਛੇ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੀਵੇ, ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਤਰ, ਜੋੜਾ ਕਪੜੇ, ਛਤਰੀ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਅੰਗੂਠੀ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੌਥੀ ਆਹੂਤੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਚਾਰਯ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਚਿੱਟੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਚਾਮਰ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੱਖਾ, ਪਿੰਡ-ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ, ਸੋਹਣੇ ਤੰਬੂ ਸਮੇਤ, ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਕਰਕੇ, ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਕ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।