ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ pavittar ਮੌਕ਼ੇ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਘੜਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਘੜੇ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ 'ਵ੍ਰਿੱਧਿਕ' (ਵਾਧੂ) ਪਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵਾਧੂ ਪਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਘੜੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰੀ-ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਦੀ ਆਹਵਾਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ 'ਉੱਤਮ ਗਣ' ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਚਾਰਯ (ਗੁਰੂ) ਸਨਾਨ ਆਸਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਥੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਭਦ੍ਰੰ ਕਰ੍ਣ' ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸੂਤ ਜਾਂ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਸ਼੍ਰਤ ਮਧੂ ਅਤੇ ਘਿਉਂ ਨੂੰ ਕਾਂਸੀ ਜਾਂ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਅਗ્નਿਰ ਜੋਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਇਮੰ ਮੇ ਗੰਗੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਲਵਾ, ਉਦੁੰਬਰਾ, ਅਸ਼ਵੱਥ, ਵਟ ਅਤੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਗੋ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ, ਸਹਦੇਵੀ ਆਦਿ ਜੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰੀ, ਗੁਡੂਚੀ, ਸਿੰਹੀ ਅਤੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਯਾ ਫਲਿਨੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਫਲ-ਸਨਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਗਰੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। 'ਵਧ, ਹੇ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ, ਹੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ pavittar ਜਲ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਔਸ਼ਧੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘੜੇ ਨੂੰ pavittar ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਅਰਘ੍ਯਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, 'ਤੂੰ ਨਵਯੁਵਨ ਹੈਂ' ਕਹਿ ਕੇ, 'ਸ਼ੰਭੂ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਹ ਵਸਤ੍ਰ ਸ਼ਯਾ ਉੱਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਚਤ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋੜੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਦੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਵੇਦੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, 'ਸ਼੍ਰੀਸੂਕਤ', 'ਪਾਵਮਾਨਯ', 'ਵਾਸਦਾਮਯ' ਅਤੇ 'ਅਸਵਜਿਨ' ਸੂਕਤ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਰੁਦ੍ਰ', 'ਪੁਰੁਸ਼ਸੂਕਤ' ਅਤੇ 'ਸ਼ੁਕ੍ਰੀਆ' ਸੂਕਤ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਵੈਦਿਕ ਵਰਤ', 'ਵਾਮਦੇਵ', 'ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸਾਮਨ' ਅਤੇ 'ਰਥੰਤਰਾ' ਵੀ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ' ਅਤੇ 'ਕੁੰਭਸੂਕਤ' (ਅਥਰਵਵੇਦ) ਵੀ ਉਚਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਚਾਰਯ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਜਾਤਵੇਦਸ' ਨੂੰ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਗੁਰੂ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਯੋਗ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਉੱਚਤ ਤੇਜ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ pavittar ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਅੱਗ ਆਪ ਹੀ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਪਾਵਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ pavittar ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।