ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਾਪ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਰਾ ਦੋਹਣਾ ਵੱਡਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਾਪ ਰਿਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤ੍ਰਿਵਿ਷ਟਪਾ; ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪੱਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਗੋਲ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਅੱਠ-ਕੋਣੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਚਾਲੀ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ। ਭਦਰਕਾ, ਸਰਵਤਾ, ਭਦਰਾ, ਰੁਚਕਾ, ਅਤੇ ਨੰਦਨਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਚਤੁਰਭੁਜੀ ਰੂਪ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੈਰਾਜਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਮਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਮਹਲ ਵੀ ਹਨ। ਕੜਾ, ਡੰਬ, ਕਮਲ, ਅਤੇ ਮਹਾ ਕਮਲ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ। ਗੁਵਾ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਗੋਲ ਰੂਪ, ਜੋ ਕੈਲਾਸਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੁਖਾ, ਭੂਧਰਾ, ਸ੍ਰੀਜਯਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਥਿਵੀਧਰਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਵਜਰ, ਚਕ੍ਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਅਤੇ ਵਭਰੁਸੰਜਿਤਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਜਯਾ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਵਿ਷ਟਪਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਵਿਲੀਅਨ ਦਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਕੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਵਿਲੀਅਨ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ, ਮਾਪਣ ਵਾਲੀ ਰਸੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਸਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਵਿਲੀਅਨ ਦੀ ਆਕਾਰ ਕੰਧ ਤੋਂ ਦੋਹਣਾ ਵੱਡੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਓਹ ਅਣਗੋਲ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਲ, ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ, ਕੁਝ ਅਸਪਸ਼ਟ। ਮੰਦਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣ ਦੀਆਂ ਵਧਲੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕਈ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰਾਂ, ਪੁਰਾਤਨ ਮਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਕਮਰਾ ਅਤੇ ਭੇਰੀ-ਟਾਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਨਾਟਕ-ਹਾਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਦਵਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ। ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜਿਆਂ 'ਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਇੱਕ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰਾਂਡਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ; ਇਹ ਘਰ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਅਰਘਯ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਬਾਰਹ ਹਸਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਪੀਲਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਜਾਵੇ। ਰੇਤ ਨਦੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਲਕੜੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਅੰਨਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਆਗਰੋਧ, ਉਡੁੰਬਰਾ, ਅਸ਼ਵਤਥਾ, ਬਿਲਵਾ, ਪਾਲਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਖਦੀਰਾ—ਇਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਥੰਮ੍ਹ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਬਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਹਲ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।