ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਜਲ ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਭਾਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੁਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਮਸਿਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਤ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਸੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਹੇ ਹਰਾ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕ-ਸੰਧਿਆ ਕਹਲਾਈ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਰਜਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਸੁੱਕੜ ਗਈ, ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਉਬਾਸੀ ਤੋਂ ਯਕਸ਼ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਸੱਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫਲ ਅਤੇ ਜੜ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਪਸ਼ੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਛੇਵੀਂ ਕਿਸਮ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲੋਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਲੋਕੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਵਰਤ ਪਾਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਲੋਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਉਂ ਹੀ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੁਣ ਮਨੋਮਯ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਨੁ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਸਨਕਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਜਨਮੇ। ਅਗ્નਿਸ਼ਵਾਤ, ਕਵਿਆਧ, ਅਤੇ ਅਜਿਆਪ—ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦਕਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਣਗਿਣਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਬਾਲਾ ਅਤੇ ਉਨਮਾਦਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੀਆਂ ਵੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਭੂਤੀ ਨੇ ਪੌਰਨਮਾਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਜਨਮੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਪਾਪਰਹਿਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਪ੍ਰੀਤੀ, ਪੁਲਸਤਯ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੋਂ ਦੱਤੋਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਮਾਂ, ਪੁਲਹਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਨੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਮਨ ਤੋਂ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਰਜਾ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਹਰਾ, ਸਵਾਹਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਵਧਾ, ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਵੈਤਰਨੀ ਜਨਮੀਆਂ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨਾਕਾ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਮਨੋਮਯ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੀਲਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।