ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਭਗਤ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ) ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਲਾਨਾ ਪੂਜਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹਰਿ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਉਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਸਾਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਨਾਦੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਚੌਥਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅੱਖਰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਅਵਸਥਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਥਵਾਨ ਜਾਣ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰਥ ਸਮਝ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਆਤਮਾ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਉਸ ਪਾਰਲੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵ-ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਰ ਹੈ—ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਧਾਮ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਲਈ ਕਮਲ ਆਦਿ ਆਸਨ ਲੈਣਾ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਦੁਆਰਾ ਸਾਹ ਦਾ ਸੰਯਮ ਕਰਨਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਧਿਆਨ ਦੀ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ। ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਸਰਵੋਚ ਹੈ। ਉਹ ਚੋਵੀ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪਥਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਆਚਾਰਕਾਂਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੌਂਤਾਲੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਦੇ ਲਛਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ, ਗਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਕਰ, ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਧਵ ਹੈ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੁਰਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਗਦਾ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਰੂਪ, ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਚਕਰ, ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਪਦਮਨਾਭ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਤੀਰ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਕਮਲ ਧਾਰਕ ਹੈ, ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਦੁਮਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਕਮਲ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਚਕਰ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦੇ। ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਚਕਰ, ਕਮਲ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਪਥਰ ਦੇ ਮੂਖ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਕਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਦੋ ਚਕਰ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਸਿਰ ਵਰਗਾ ਮੂਖ ਹੈ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਗੋਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੱਡੀ ਵਰਗੀ ਲਕੀਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਨਾਭੀ-ਚਕਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਪੰਜ ਬਿੰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਨੀਲਾ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੋਟਾ, ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਪੰਜ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਦ੍ਵਨਮਾਲੀ ਖੱਡੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਨੰਤਕਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਮੂਖ ਹੈ, ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।