ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਰੁੜ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੰਸ਼ ਵਿਚ, ਆਚਰਨ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਚਾਲੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਮ, ਹਾਮ, ਪਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਈਸ਼ਾਨ, ਅੰਗਦਾ, ਮਰੀਚੀ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹਨ, ਇਹ ਗੋਧਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ, ਅਗਨਿ ਦੇਵ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ, ਵਾਯੂ, ਈਸ਼ਾਨ—ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਵਿਚ, ਸੰਗਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਆਹਵਾਨ ਅਤੇ ਉਪਸਥਿਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਮੂਦਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ, ਫਿਰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਸਨਾਨ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਦੀਵਾ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ, ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਚ, ਛਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਕਰਨ, ਅਤੇ ਮੂਦਰਾ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਜਪ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੰਧਰਵ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਵਾਰੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਰੋਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਅਤੇ ਰਕਤ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਰਿਕਸ਼ਕਰਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਮੌਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਹੁੰ ਫਟ, ਮਾਰੋ, ਜਲਾਓ, ਪਕਾਓ; ਉਸ ਰਿਕਸ਼ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਤਿਥੀ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਰਕਤ ਨਾਲ ਮਲ ਕੇ, ਸਭ ਯੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ, ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਵਿਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਦਾ ਇੱਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਵ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਲ ਭਰ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬੇ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਧਾਗੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਘੋਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਧਾਗੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਤਤਪੁਰੂਸ਼ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਮ—ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮੋਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ। ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੧੦੮, ੫੦ ਜਾਂ ੨੫ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਠਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅੰਗੁਠਾ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਾਂਮਾਂ ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਜਿਤਾ, ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖੋ। ਪਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁੰਕੁਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਰੰਗੋ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰੋ। ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ, ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਰਾਖ, ਅਤੇ ਤੱਤ ਰੱਖੋ। ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਅਗਨਿ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਟ ਦਿਓ। ਸਵੇਰੇ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਇੱਥੇ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਵੋ,"—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ। ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸਿਰਫ ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਭੇਟ ਕਰੋ ਜੋ ਸੰਹਿਤਾ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਹਨ। ਫਿਰ, ਦੇਵਕਾ ਤੱਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ: "ਓਮ ਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਓਮ ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਤੱਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕਰਮ-ਕਰਮ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ—" "ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਛੱਡਿਆ, ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ—" "ਯਜਨ ਦੀ ਵ੍ਰਤ-ਪੂਰਨਤਾ ਕਰੋ; ਉਸ ਆਚਰਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ: ਓਮ ਹਾਂ, ਹੀਂ, ਹੂੰ, ਹੈਂ, ਹੌਂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਚਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ—"ਦਵਿਜ" ਨੂੰ ਭੇਟ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਸ਼ਿਵ-ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ" ਨਾਮਕ ਚੌਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ।