ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵକର୍ମାଣି ମଦେନ ସୁସ୍ଥିତଂ ମଯା ସୁତୀର୍ଥେ ସ୍ଵଵପୁର୍ନ ଚୋଜ୍ଝିତମ୍ । ଧର୍ମୋର୍ଜିତୋ ନୈଵ ନ ଦେଵପୂଜନଂ କୃତଂ ମଯା ଚୈଵ ଵିମୁକ୍ତିହେତଵେ ॥ ୨,୪୮.

ଅହଂକାରରେ ପଡି ମୁଁ ନିଜ କର୍ମ ଛାଡିଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରହିଲି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡିନଥିଲି; ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲିନାହିଁ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲିନାହିଁ, ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କିଛି କଲିନାହିଁ।

ଦେହଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତଥୈଵ ପିଣ୍ଡଜଂ ଵର୍ଣାଂସ୍ତଥୈଵାନ୍ତ୍ଯଜମ୍ଲେଚ୍ଛସଂଜ୍ଞିତାନ୍ । ମରୁନ୍ମଯଂ ଦେହମିମେ ଵିଶନ୍ତି ନୈଵେହମାନାଃ ପଥି ଧର୍ମସଂକୁଲେ ॥ ୨,୪୮.

ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ଦେହ ପାଇଁ, ମୁଁ ଚଣ୍ଡାଳ ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭଳି ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି; ଏହି ପବିତ୍ର ଧର୍ମମୟ ପଥରେ ବାୟୁର ଦେହ ଥିବାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ପରସ୍ପରଂ ଧର୍ମକୃନ୍ତଂ ସ୍ଵକୀଯଂ ସମ୍ପାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ଯଂ ପଥି ସଞ୍ଚରନ୍ତ୍ସ୍ଵମ୍ । ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଵାକ୍ଯାନି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତାନି ମନୋରମାଣି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଯାନି ॥ ୨,୪୮.

ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ହେ ପକ୍ଷୀନାଥ, ସେମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି, ତାହା ଆପଣ ମନୋହର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।

ସାରା ହି ଲୋକେଷୁ ଭଵେତ୍ତ୍ରିଲୋକୀ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚ ଜମ୍ବୁକାଖ୍ଯମ୍ । ଦେଶେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ଦେଵଦେଶଃ ଜୀଵେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମନୁଷ୍ଯ ଏଵ ॥ ୨,୪୮.

ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତିନି ଲୋକ ସାର୍ବୋତ୍ତମ; ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଦେବଦେଶ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣିଷ ସର୍ବୋପରି।

ଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାର ଇହ ପ୍ରଶସ୍ତାଃ ଵର୍ଣେଷୁ ଧର୍ମିଷ୍ଠନରାଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଃ । ଧର୍ମେଣ ସୌଖ୍ଯଂ ସମୁପୈତି ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ସମାପ୍ନୋତି ମହାପଥେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୨,୪୮.

ଏଠାରେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶଂସିତ; ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୁଖ ମିଳେ, ଏବଂ ମହାପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଜଣେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଦା ଗତାଯୁଃ ପକ୍ଷିନ୍ ସ୍ଥିତୋଽହଂ କୃମିକୀଟସଂସ୍ଥିତଃ । ସରୀସୃପୋଽହଂ ମଶକୋ ଵିନିର୍ମିତଶ୍ଚତୁଷ୍ପଦୋଽହଂ ଵନସୂକରୋଽହମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ଦେହ ଛାଡି ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ କେବେ କୀଟ କିମ୍ବା ପୋକ, କେବେ ସରିସୃପ, କେବେ ମଶା, କେବେ ଚାରିପାଏଁ ପଶୁ, କେବେ ଜଙ୍ଗଲର ଶୂକର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି।

ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାତି ହି ଗର୍ଭସଂସ୍ଥିତୋ ଜାତଶ୍ଚ ସଦ୍ଯସ୍ତଦିଦଞ୍ଚ ଵିସ୍ମରେତ୍ । ଯଚ୍ଚିନ୍ତିତଂ ଗର୍ଭସମାଗତେନ ଵୈ ବାଲୋ ଯୁଵା ଵୃଦ୍ଧଵଯା ବଭୂଵ ॥ ୨,୪୮.

ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଜନ୍ମ ହେବା ସହିତ ସେ ସବୁ ଭୁଲିଯାଏ; ଗର୍ଭରେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ସେଇ ଶିଶୁ, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ।

ମୋହାଦ୍ଵିନାଷ୍ଟଂ ଯଦି ଗର୍ଭଚିନ୍ତିତଂ ସ୍ମୃତଂ ପୁନର୍ମୃତ୍ଯୁଗତେ ଚଦେହେ । ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରନଷ୍ଟେ ହୃଦି ଚିନ୍ତିତଂ ଗତଂ ସ୍ମୃତଂ ପୁନର୍ଗର୍ଭଗତେ ଚ ଦେହେ ॥ ୨,୪୮.

ମୂଢତାରେ ଗର୍ଭରେ ଯାହା ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଥିଲା, ସେ ଯଦି ଭୁଲିଯାଏ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦେହ ଛାଡିଲେ, ତାହା ହୃଦୟରୁ ହଟିଯାଏ; ଏବଂ ଦେହ ପୁଣି ଗର୍ଭକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେ ଆଉଥରେ ସ୍ମରଣ ହୁଏ।

ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରନଷ୍ଟେ ହୃଦି ଚିନ୍ତିତଂ ପୁନର୍ମଯା ସ୍ଵକୋଶେ ପରଵଞ୍ଚନଂ କୃତମ୍ । ଦ୍ଯୂତୈଶ୍ଛଲେନାପି ଚ ଚୌର୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯା ଧର୍ମଂ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ଶରୀରରକ୍ଷଣେ ॥ ୨,୪୮.

ସେ ଭାବନା ହୃଦୟରୁ ହଟିଯିବା ପରେ, ମୁଁ ନିଜ ଧନରେ ଠକେଇ କରିଥିଲି; ଜୁଆ, ଚତୁରାଇ ଓ ଚୋରି ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିଲି।

କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସମୁପାର୍ଜିତା ସ୍ଵଯଂ ମଯା ନ ଭୁକ୍ତଂ ମନସେପ୍ସିତଂ ଧନମ୍ । ତାମ୍ବୂଲମନ୍ନଂ ମଧୁରଂ ସଗୋରସଂ ଦତ୍ତ୍ଵାଗ୍ନିଦେଵାତିଥିବନ୍ଧୁଵର୍ଗେ ॥ ୨,୪୮.

ବହୁ କଷ୍ଟରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କଲି, କିନ୍ତୁ ମନର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଧନ ଭୋଗ କରିପାରିଲିନାହିଁ; ପାନ, ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଓ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲି ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ।

ସୋମଗ୍ରହେ ସୂର୍ଯସମାଗମେପି ଵା ନ ସେଵିତଂ ତୀର୍ଥଵରିଷ୍ଠମୁତ୍ତମମ୍ । କୋଶଂ ସ୍ଵକୀଯଂ ମଲମୂତ୍ରପୂରିତଂ ଦେହିନ୍କ୍ଵଚିନ୍ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗ ସମୟରେ ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିନଥିଲି; ନିଜ ଧନକୋଷ ମଳ ଓ ପିଶାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ, ତାହା କେବେ ଶୁଦ୍ଧ କରିନଥିଲ।

ମଯା ନ ଦୃଷ୍ଟା ନ ନତା ନ ପୂଜିତା ତ୍ରୈଵିକ୍ରମୀ ମୂର୍ତିରିହ ସ୍ଥିତା ଭୁଵି । ପ୍ରଭାସନାଥୋ ନ ଚ ଭକ୍ତିସଂସ୍ତୁତୋ ଦେହିନ୍କ୍ଵଚିନ୍ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ମୁଁ ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ବିରାଜିତ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖିନଥିଲି, ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ପୂଜା କରିନଥିଲି; ପ୍ରଭାସନାଥଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କରିନଥିଲି, ହେ ଦେହଧାରୀ, ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ।

ଗତ୍ଵା ଵରିଷ୍ଠେ ଭୁଵି ତୀର୍ଥସନ୍ନିଧୌ ଧନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ଵିଦୁଷାଂ କରେ ମଯା । ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ଦେହଂ ଵିଧିନା ଦ୍ଵିଜେ ଗୁରୌ ଦିହିନ୍କ୍ଵଚିନ୍ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ମୁଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ହାତରେ ଧନ ଦେଇନଥିଲି; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରି, ଦ୍ୱିଜ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିନଥିଲି, ହେ ଦେହଧାରୀ, ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ।

ନ ମାତୃପୂଜା ନ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶଙ୍କରୌ ଗଣେଶଚଣଡ୍ଯୌ ନ ଚ ଭାସ୍କରୋଽପି ଵା । ଯଞ୍ଚୋପଚାରୈର୍ବଲିଯୁକ୍ତଚନ୍ଦନୈର୍ଦେହିନ୍କ୍ଵଚିନ୍ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ମୁଁ ମାଆଙ୍କୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ଶଙ୍କର, ଗଣେଶ, ଚଣ୍ଡୀ କିମ୍ବା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲି; ଯଥାଯଥ ଉପଚାର ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ବଳି ଦେଇନଥିଲି, ହେ ଦେହଧାରୀ, ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ।

ଲବ୍ଧା ମଯା ମାନଵଦେଵତୋପମା ମୋହାଦ୍ଗତା ସର୍ଵମିଦଞ୍ଚ ପାର୍ଥିଵ । ଗତିଂ ନ ଵୀକ୍ଷେତ ସ ଵୈ ଵିମୂଢଧୀର୍ଦେହିନ୍କ୍ଵଚିନ୍ନିସ୍ତର ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ମୁଁ ମାନବ ଦେହ ପାଇଥିଲି, ଯାହା ଦେବତା ସମାନ, କିନ୍ତୁ ମୂଢତାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ହରାଇଦେଲି, ହେ ପୃଥିବୀର ଜନ; ମୂଢ ମନ ଥିବା ଲୋକ ମାର୍ଗ ଦେଖେ ନାହିଁ, ହେ ଦେହଧାରୀ, ତୁମେ ଯାହା କରିଥିଲ।

ଏତାନି ପକ୍ଷିନ୍ମନସା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାକ୍ଯାନି ଧର୍ମାର୍ଥଯଶସ୍କରାଣି । ମୁକ୍ତିଂ ସମାଯାନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ଵସନ୍ତି ଯେ ଧର୍ମରତାଃ ସୁଦେଶେ ॥ ୨,୪୮.

ହେ ପକ୍ଷୀ, ଏହି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଯଶ ଦେଇଥିବା କଥାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଦେଶରେ ଧର୍ମରେ ରତ ଥାଇ, ମଣିଷ ଜନ୍ମରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଇତି ବ୍ରୁଵାଣୈର୍ଯମଧୂତଵର୍ଗୈର୍ଵିହନ୍ଯତେ କାଲମଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ । ହା ଦୈଵ ହା ଦୈଵ ଇତି ସ୍ମରନ୍ ଵୈ ଧନଂ ନ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଵଯମର୍ଜିତଂ ଯତ୍ ॥ ୨,୪୮.

ଏପରି କଥା ଯମଦୂତମାନେ କହିଲେ, ସେଉଁଠି କାଳର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପିଟାଯାଏ; 'ହା ଭାଗ୍ୟ! ହା ଭାଗ୍ୟ!' ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତା କରେ, କାରଣ ସେ ନିଜେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦାନ କରିନଥିଲା।

ନ ଭୂମିଦାନଂ ନ ଚ ଗୋପ୍ରଦାନଂ ନ ଵାରିଦାନଂ ନ ଚ ଵସ୍ତ୍ରଦାନମ୍ । ଫଲଂ ସତାମ୍ବୂଲଵିଲେପନଂ ଵା ତ୍ଵଯା ନ ଦତ୍ତଂ ଭୁଵି ଶୋଚସେ କଥମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ତୁମେ ଏହି ଭୂମିରେ ଜମି, ଗାଈ, ପାଣି, କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିନାହାଁ; ଫଳ, ତାମ୍ବୁଳ, ମଧୁର ଚନ୍ଦନ ଆଦି ମଧ୍ୟ ଦେଇନାହାଁ। ଏପରି କିଛି କରିନଥିବା ବେଳେ, ଏଠାରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ?

ପିତା ମୃତସ୍ତେ ଚ ପିତାମହଃ ସା ଯଯା ଧୃତୋ ଵାପ୍ଯୁଦରେ ସ୍ଵକୀଯେ । ମୃତୋଽପ୍ଯସୌ ବନ୍ଧୁଜନଃ ସମସ୍ତୋ ଦୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵମିଦଂ ଗତାଯଃ ॥ ୨,୪୮.

ତୁମର ବାପା, ବଡ଼ବାପା ଓ ଯିଏ ତୁମକୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ତୁମର ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି—ଏହା ସବୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ। ଏବେ ତୁମର ସମୟ ଆସିଛି।

କୋଶଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଜ୍ଵଲିତଞ୍ଚ ଵହ୍ନିନା ପୁତ୍ତ୍ରୈର୍ଗୃହୀତୋ ଧନଧାନ୍ଯ ସଞ୍ଚଯଃ । ସୁଭାଷିତଂ ଧର୍ମଚଯଂ କୃତଞ୍ଚ ଯତ୍ତଦେଵ ଗଚ୍ଛେତ୍ତଵ ପୃଷ୍ଠସଂସ୍ଥମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ତୁମର ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଧନାଗାର ପୁଅମାନେ ନେଇଯିବେ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯିବ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଲ କଥା କହିଛ, ଧର୍ମ କାମ କରିଛ, ସେମାନେ ମାତ୍ର ତୁମ ସହ ଯିବେ, ପଛରେ ଥିବେ।

ନ ଦୃଶ୍ଯତେ କୋଽପି ମୃତଃ ସମାଗତୋ ରାଜା ଯତିର୍ଵା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵୋଽପି ଵା । ଯୋ ଵୈ ମୃତଃ ସାହସିକଃ ସ ମର୍ତ୍ଯକୋ ନାଶଂ ଯୋଽପି ଧରାତଲେ ସ୍ଥିତଃ ॥ ୨,୪୮.

ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଫେରିଆସିନାହାଁ—ସେ ରାଜା ହେଉନ୍, ତପସ୍ବୀ ହେଉନ୍, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉନ୍। ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ବା ସାହସୀ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହେବେ।

ଏଵଂ ଗଣାସ୍ତେ ବ୍ରୁଵତେ ସକିନ୍ନରା ଧୈର୍ଯଂ ସମାଲମ୍ବ୍ଯ ଵିପାଦପୂରିତଃ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଣାନାଂ ଵଚନଂ ମହାଦ୍ଭୁତଂ ବ୍ରଵୀତି ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ମନୁଷ୍ଯତାଂ ଗତଃ ॥ ୨,୪୮.

ଏଭଳି ଗଣମାନେ, କିନ୍ନରମାନେ ସହିତ, ଆକାଶକୁ ଶବ୍ଦରେ ପୂରଣ କରି କହୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ମଣିଷ ରୂପ ଧରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଦାନପ୍ରଭାଵେଣ ଵିମାନସଂସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମଃ ପିତା ମାତୃଦଯାନୁରୂପିଣୀ । ଵାଣୀ କଲତ୍ରଂ ମଧୁରାର୍ଥଭାଷିଣୀ ସ୍ନାନଂ ସୁତୀର୍ଥେ ଚ ସୁବନ୍ଧଵର୍ଗଃ ॥ ୨,୪୮.

ଦାନର ଶକ୍ତିରେ ଦେବମାନେ ଚଢ଼ିବା ରଥ ମିଳେ; ଧର୍ମ ହେଉଛି ବାପା, ଦୟା ହେଉଛି ମାଆ; ମଧୁର କଥା ହେଉଛି ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ, ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ହେଉଛି ଭଲ ବନ୍ଧୁମାନେ।

କରାର୍ପିତଂ ଯତ୍ସୁକୃତଂ ସମସ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ତଦା ସ୍ଯାତ୍ତଵ କିଙ୍କରୋପମଃ । ଯୋ ଧର୍ମଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ସୋଽତିସୌଖ୍ଯଂ ପାପୀ ସମସ୍ତଂ ଵିଵିଧଞ୍ଚ ଦୁଃଖମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ତୁମେ ନିଜ ହାତରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଭଲ କାମ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ବର୍ଗରେ ତୁମର ସେବକ ହେବ। ଯିଏ ଧର୍ମିକ, ସେ ବଡ଼ ସୁଖ ପାଏ; ଯିଏ ପାପୀ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥାଏ।

ଯୋ ଧର୍ମଶୀଲୋ ଜିତମାନରୋଷୋ ଵିଦ୍ଯାଵିନୀତୋ ନ ପରୋପତାପୀ । ସ୍ଵଦାରତୁଷ୍ଟଃ ପରଦାରଦୂରଃସ ଵୈ ନରୋ ନୋ ଭୁଵି ଵନ୍ଦନୀଯଃ ॥ ୨,୪୮.

ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ଅହଂକାର ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛି, ଶିକ୍ଷାପ୍ରାପ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହିଁ, ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀରୁ ଦୂରେ ରହେ—ଏପରି ପୁରୁଷ ମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ।

ମିଷ୍ଟାନ୍ନଦାତା ଚରିତାଗ୍ନିହୋତ୍ରୋ ଵେଦାନ୍ତଵିଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସହସ୍ରଜୀଵୀ । ମାସୋପଵାସୀ ଚ ପତିଵ୍ରତା ଚଷଡ୍ଜୀଵଲୋକେ ମମ ଵନ୍ଦନୀଯାଃ ॥ ୨,୪୮.

ଯିଏ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି, ବେଦାନ୍ତ ଜାଣନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ, ମାସିକ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ—ଏହି ଛଅଜଣ ଏହି ଜଗତରେ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ।

ଏଵଂ ସମାଚାରଯୁତୋ ନରୋଽପି ଵାପୀଂ ସକୂପାଂ ସଜଲଂ ତଡାଗମ୍ । ପ୍ରପାଶୁଭଂ ହୃଦ୍ଗୃହଦେଵମନ୍ଦିରଂ କୃତଂ ନରେଣୈଵ ସ ଧର୍ମୌତ୍ତମଃ ॥ ୨,୪୮.

ଏଭଳି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଯଦି ଏକ ଖାଲିଆ ବା କୁଆଁ ସହିତ ପୋଖରି, ପାଣି ଭରା ଜଳାଶୟ, ପଥିକମାନେ ପାଇଁ ପାଣିଘର କିମ୍ବା ଘରେ ଦେବମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେ, ସେମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମିକ।

ଵର୍ଷାଶନଂ ଵେଦଵିଦେ ଚ ଦତ୍ତଂ କନ୍ଯାଵିଵାହସ୍ତ୍ଵୃଣମୋଚନଂ ଦ୍ଵିଜେ । ଭୂମିଃ ସୁକୃଷ୍ଟାପି ତୃଷାର୍ତିହେତୋସ୍ତଦେଵମେତଂ ସୁକୃତତ୍ସମସ୍ତମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ବର୍ଷାକାଳରେ ବେଦବିଦ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ, କନ୍ୟା ବିବାହ କରାଇବା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଋଣମୁକ୍ତ କରିବା, କିମ୍ବା ତୃଷ୍ଣା ନିବାରଣ ପାଇଁ ଭଲ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଜମି ଦାନ କରିବା—ଏସବୁ ଉତ୍ତମ କର୍ମ ମନାଯାଏ।

ଅଧ୍ଯାଯମେନଂ ସୁକୃତସ୍ଯ ସାରଂ ଶୃଣୋତି ଗାଯତ୍ଯପି ଭାଵଶୁଦ୍ଧ୍ଯା । ସ ଵୈ କୁଲୀନଃ ସ ଚ ଧର୍ମଯୁକ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵାଲଯଂ ଯାତି ପରଂ ସ ନୂନମ୍ ॥ ୨,୪୮.

ଏହି ଉତ୍ତମ କର୍ମର ସାର ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଯିଏ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗାଏ, ସେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।