ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ଵିଧୈଃ ପ୍ରାଣିଗଣୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ଵ୍ଯାପ୍ତା ମହାନଦୀ । ତରନ୍ତି ଗୋପ୍ରଦାନେନ ତ୍ଵନ୍ଯଥା ଚ ପତନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୪୭.

ଚାରିପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖାଯାଏ ଏହି ବଡ଼ ନଦୀରେ; ଗୋଦାନ କରିଲେ ପାର ହେବେ, ନାହିଁ ହେଲେ ପଡ଼ିଯିବେ।

ମାଂ ନରା ଯେଽଵମନ୍ଯନ୍ତେ ଚାଚାର୍ଯଂ ଗୁରୁମେଵ ଚ । ଵୃଦ୍ଧାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚାପି ମୂଢାସ୍ତେଷାଂ ଵାସସ୍ତୁ ତତ୍ର ଵୈ ॥ ୨,୪୭.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଗୁରୁ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୂଢ଼ମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ରହନ୍ତି।

ପତିଵ୍ରତାଂ ସାଧୁଶୀଲାମୂଢାଂ ଧର୍ମେଷୁ ନିଶ୍ଚଲାମ୍ । ପରିତ୍ଯଜନ୍ତି ଯେ ମୂଢାସ୍ତେଷାଂ ଵାସସ୍ତୁ ସନ୍ତତମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଯେଉଁ ମୂଢ଼ମାନେ ସତୀ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟଳ ଜନନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବାସ ସେଠି ସଦା ରହିଥାଏ।

ଵିଶ୍ଵାସପ୍ରତିପନ୍ନାନାଂ ସ୍ଵାମିମିତ୍ରତପସ୍ଵିନାମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀବାଲଵିକଲାଦୀନାଂ ଵଧଂ କୃତ୍ଵା ପତନ୍ତି ହି । ପଚ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ର ମଧ୍ଯେ ତୁ କ୍ରନ୍ଦମାନାସ୍ତୁ ପାପିନଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ମାଲିକ, ମିତ୍ର, ତପସ୍ୱୀ, ଜନନୀ, ଶିଶୁ, ଦୁଃଖୀ ଓ ଅସହାୟଙ୍କୁ ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠି ପଡ଼ନ୍ତି; ଏହି ନଦୀର ମଧ୍ୟରେ ପାପୀମାନେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଶାନ୍ତଂ ବୁଭୁକ୍ଷିତଂ ଵିପ୍ରଂଯୋ ଵିଘ୍ନାଯୋପସର୍ପତି । କ୍ରିମିଭିର୍ଭକ୍ଷ୍ଯତେ ତତ୍ର ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଯେଉଁ ଜଣେ ଶାନ୍ତ ଓ ଭୁକ୍ତିଆ ଉପରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବାକୁ ଯାଉଛି, ସେଠି ସେ କିଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗିତି ରହିବେ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ପ୍ରତୀଶ୍ରୁତ୍ଯ ଯମାର୍ଥଂ ନ ଦଦାତି ତମ୍ । ଆହୂଯ ନାସ୍ତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାତ୍ତସ୍ଯ ଵାସସ୍ତୁ ତତ୍ର ଵୈ ॥ ୨,୪୭.

ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିଛି ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି କରି ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଡାକିଲେ 'ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ' ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଲୋକଟିଏ ବସିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଅଗ୍ନିଦୋ ଗରଦଶ୍ଚୈଵ କୂଟସାକ୍ଷୀ ଚ ମଦ୍ଯପଃ । ଯଜ୍ଞଵିଧ୍ଵଂସକଶ୍ଚୈଵ ରାଜ୍ଞୀଗାମୀ ଚ ପୈଶୁନଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ ଅଗ୍ନି ଲଗାଏ, ବିଷ ଦିଏ, ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ଦିଏ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ଯଜ୍ଞ ଭଙ୍ଗ କରେ, ରାଜାଙ୍କ ମହିଳାଙ୍କୁ ନଜର ଦିଏ, ଓ ଅପବାଦ କରେ—

କଥାଭଙ୍ଗକରଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଯନ୍ଦତ୍ତା ପହାରକଃ । କ୍ଷେତ୍ରସେତୁଵିଭେଦୀ ଚ ପରଦାରପ୍ରଧର୍ଷକଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କଥା ଭଙ୍ଗ କରେ, ନିଜେ ଦେଇଥିବା ଦାନ ଚୋରାଏ, କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା କିମ୍ବା ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗେ, ଓ ଅନ୍ୟର ଜିଓକୁ ଅପମାନ କରେ—

ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ରସଵିକ୍ରେତା ତଥା ଯୋ ଵୃଷଲୀପତିଃ । ଗୋଧନସ୍ଯ ତୃଷାର୍ତସ୍ଯ ଵାପ୍ଯା ଭେଦଂ କରୋତି ଯଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ରସ ବିକ୍ରୟ କରେ, ନିମ୍ନଜାତି ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ, ଓ ଗାଈ ତିଆରି ହେବାବେଳେ ପୋଖରୀ ଭାଙ୍ଗେ—

କନ୍ଯାଵିଦୂଷକଶ୍ଚୈଵ ଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵାନୁତାପକଃ । ଶୂବଦ୍ରସ୍ତୁ କପିଲାପାଯୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମାଂସଭୋଜନଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ କନ୍ୟାକୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରେ, ଦାନ ଦେଇ ପଛେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ଖପରୁ ମଦ୍ୟ ପିଏ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ମାଂସ ଖାଏ—

ଏତେ ଵସନ୍ତି ସତତଂ ମା ଵିଚାରଂ କୃଥାଃ କ୍ଵଚିତ୍ । କୃପଣୋ ନାସ୍ତିକଃ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ସ ତସ୍ଯାଂ ନିଵସେତ୍ଖଗ ॥ ୨,୪୭.

ଏମାନେ ସଦା ସେଠି ବସନ୍ତି, ଏଥିରେ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରିବ ନାହିଁ। ଏକ କଞ୍ଜୁଷ, ନାସ୍ତିକ, ଓ ଛୋଟ ମନର ଲୋକ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ରୁହନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ସଦାମର୍ଷୋ ସଦା କ୍ରୋଧୀ ନିଜଵାକ୍ଯପ୍ରମାଣକୃତ୍ । ପରୋକ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଛେଦକୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈତରଣ୍ଯା ଵସେଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ ସଦା ରାଗୀ, ସଦା କ୍ରୋଧୀ, ନିଜ କଥାକୁ ମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଭାବେ ଧରେ, ଓ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କଥା କଟେ—ସେ ବେଶି ସମୟ ଭିତରେ ବୈତରଣୀରେ ବସେ।

ଯସ୍ତ୍ଵହଙ୍କାରଵାନ୍ପାପୀ ସ୍ଵଵିକତ୍ଥନକାରକଃ । କୃତଘ୍ନୋ ଗର୍ଭସନ୍ତାପୀ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ସ ମଜ୍ଜତି ॥ ୨,୪୭.

ଯିଏ ଅହଂକାରୀ ଓ ପାପୀ, ନିଜକୁ ଗର୍ବ କରେ, କୃତଘ୍ନ, ଓ ଗର୍ଭବତୀକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ—ସେ ବୈତରଣୀରେ ଡୁବିଯାଏ।

କଦାପି ଭାଗ୍ଯଯୋଗେନ ତରଣେଚ୍ଛା ଭଵେଦ୍ଯଦି । ସାନୁକୂଲା ଭଵେଦ୍ଯେନ ତଦାକର୍ଣଯ କାଶ୍ଯପ ॥ ୨,୪୭.

ଯଦି କେବେ ଭାଗ୍ୟର ଦୟାରେ ବୈତରଣୀ ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ, ଓ ସୁଯୋଗ ମିଳେ, ତେବେ ଶୁଣ, ହେ କଶ୍ୟପ।

ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ପୁଣ୍ଯେ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଦିନୋଦଯେ । ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୋପରାଗେ ଵା ସଂକ୍ରାନ୍ତୌ ଦର୍ଶଵାସରେ ॥ ୨,୪୭.

ଉତ୍ତରାୟଣ, ଦକ୍ଷିଣାୟଣ, ବିଷୁବ, ଗ୍ରହଣ, ଦିନ ଉଦୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଓ ପବିତ୍ର ଦିନରେ—

ଅନ୍ଯେଷୁ ପୁଣ୍ଯକାଲେଷୁ ଦୀଯତେ ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ଯଦା ତଦା ଭଵେଦ୍ଵାପି ଶ୍ରାଦ୍ଧା ଦାନଂ ପ୍ରତି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

ତଦୈବ ଦାନକାଲଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯତଃ ସମ୍ପତ୍ତିରସ୍ଥିରା । ଅନିତ୍ଯାନି ଶରୀରାଣି ଵିଭଵୋ ନୈଵ ଶାଶ୍ଵତଃ ॥ ୨,୪୭.

ସେଇ ସମୟ ଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, କାରଣ ଧନ ସ୍ଥିର ନୁହେଁ; ଶରୀର ଅସ୍ଥାୟୀ, ଏବଂ ଧନ-ସମ୍ପଦ କେବେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ।

ନିତ୍ଯଂ ସନ୍ନିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁଃ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଧର୍ମସଂଗହଃ । କୃଷ୍ଣାଂ ଵା ପାଟଲାଂ ଵାପି କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈତରଣୀଂ ଶୁଭାମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ମୃତ୍ୟୁ ସଦା ପାଖରେ ଅଛି; ଧର୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। କଳା କିମ୍ବା ପାଟଳା ବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ଶୁଭ ବୈତରଣୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵର୍ଣଶୃଙ୍ଗୀଂ ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ କାଂସ୍ଯପାତ୍ରୋପଦୋହନୀମ୍ । କୃଷ୍ଣଵସ୍ତ୍ରଯୁଗାଚ୍ଛନ୍ନାଂ ସପ୍ତଧାନ୍ଯସମନ୍ଵିତାମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ସୁନା ଶିଙ୍ଗ, ଚାଁଦି ନଖ, କଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ଦେବା, କଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟି ଦେଇ ଢାକିବା, ଏବଂ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ସହିତ—

କାର୍ପାସଦ୍ରୋଣଶିଖରେ ଆସୀନଂ ତାମ୍ରଭାଜନେ । ଯମଂ ହୈମଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଲୋହଦଣ୍ଡସମନ୍ଵିତମ୍ । ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡମଯଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ଲଵଂ ସୁଦୃଢବନ୍ଧନୈଃ ॥ ୨,୪୭.

କପାସ ଦେଇ ତିଆରି ଥାଉଥିବା ମଞ୍ଚରେ ବସି, ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ, ହେମ ଦେହର ଯମଙ୍କ ପ୍ରତିମା ଏବଂ ଲୋହ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଇଖୁ ଦଣ୍ଡରେ ମଜବୁତ ଗଠନ ଦେଇ ଏକ ନୌକା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ଉଡୁପୋପରି ତାଂ ଧେନୁଂ ସୂର୍ଯଦେହସମୁଦ୍ଭଵାମ୍ । କୃତ୍ଵା ପ୍ରକଲ୍ପଯେଦ୍ଵିପ୍ରଶ୍ଛତ୍ରୋପାନହସଂଯୁତମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ତାରାମଣ୍ଡଳ ଉପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଗାଈକୁ ରଖି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଛତା ଓ ପାଦୁକା ସହିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଙ୍ଗୁଲୀଯକଵାସାଂସି ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଇମମୁଚ୍ଚାରଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ସଜଲାନ୍କୁଶାନ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ବସ୍ତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା; ଜଳ ଭରା ପାତ୍ର ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।

ଯମଦ୍ଵାରେ ମହାଘୋରେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈତରଣୀଂ ତଦୀମ୍ । ତର୍ତୁକାମୋ ଦଦାମ୍ଯେନାଂ ତୁଭ୍ଯଂ ଵୈତରଣୀଂ ନମଃ ॥ ୨,୪୭.

ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାରରେ, ବୈତରଣୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ପାର ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଏହି ବୈତରଣୀ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ବୈତରଣୀକୁ ନମସ୍କାର।

ଗାଵୋ ମେ ଅଗ୍ରତଃ ସନ୍ତୁ ଗାଵୋ ମେ ସନ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ । ଗାଵୋ ମେ ହୃଦଯେ ସନ୍ତୁ ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଵସାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଗାଈମାନେ ମୋର ସମ୍ମୁଖରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଗାଈମାନେ ମୋର ପାଖରେ ରହୁନ୍ତୁ, ଗାଈମାନେ ମୋର ହୃଦୟରେ ରହୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସ କରେ।

ଵିଷ୍ଣୁରୂପ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାମୁଦ୍ଧର ମହୀସୁର । ସଦକ୍ଷିଣା ମଯା ଦତ୍ତା ତୁଭ୍ଯଂ ଵୈତରଣୀନମଃ ॥ ୨,୪୭.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାପୃଥିବୀନାଥ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ସଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିଛି—ବୈତରଣୀକୁ ନମସ୍କାର।

ଧର୍ମରାଜଞ୍ଚ ସର୍ଵେଶଂ ଵୈତରଣ୍ଯାଖ୍ଯଧେନୁକାମ୍ । ସର୍ଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଧର୍ମରାଜ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଏବଂ ବୈତରଣୀ ନାମକ ଗାଈଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁଚ୍ଛଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ଧେନ୍ଵାଶ୍ଚ ଅଗ୍ରେ କୃତ୍ଵା ତୁ ଵୈ ଵ୍ଦିଜମ୍ । ଧେନୁକେ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷସ୍ଵ ଯମଦ୍ଵାରେ ମହାଭଯେ ॥ ୨,୪୭.

ଗାଈର ପୁଛ ଧରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ତୁମେ ଗାଈ ସହିତ ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କର।

ଉତ୍ତାରଣାଯ ଦେଵେଶି ଵୈତରଣ୍ଯେ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ । ଅନୁଵ୍ରଜେତ୍ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଗୃହଂ ନଯେତ୍ ॥ ୨,୪୭.

ଦେବୀ, ଉତ୍ତାରଣ ପାଇଁ ବୈତରଣୀକୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ଯାଉଛି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାରକୁ ନେଇଯାଅ।

ଏଵଂ କୃତେ ଵୈନତେଯ ସା ସରିତ୍ସୁତରା ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୋତି ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭୁଵି ମାନଵଃ ॥ ୨,୪୭.

ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ, ଏପରି କରିଲେ, ସେ ନଦୀ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ୍ୟ ହୁଏ; ଯିଏ ଏଭଳି ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।