ଅଯାଜ୍ଯଯାଜକୋ ଯାତି ଗ୍ରାହମସୂକରତାଂ ଦ୍ଵିଜଃ । ଖରୋ ଵୈ ବହୁଯାଜୀ ସ୍ଯାତ୍କାକୋ ନିର୍ମନ୍ତ୍ରଭୋଜନାତ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ପୁଜାରୀ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଗୃଦ୍ଧ ପକ୍ଷୀ ହେବେ; ଦ୍ୱିଜ ଜନ ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଖାଇଲେ କାଉ ହେବେ; ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକ ଗଧା ହେବେ; ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକ ଶୁଆ ହେବେ।
ଅପରୀକ୍ଷିତଭୋକ୍ତାରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ସ୍ଯୁର୍ନିର୍ଜନେ ଵନେ । ବହୁତର୍ଜକୋ ମାର୍ଜରଃ ଖଦ୍ଯୋତଃ କକ୍ଷଦାହକଃ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଖାଦ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରିନାହିଁ, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଘ ହେବେ; ଅତିରିକ୍ତ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ବିଲେଇ ହେବେ; ଜଙ୍ଗଲ ଜଳାଇଥିବା ଲୋକ ଜ୍ୟୋତିପ୍ରଦୀପ ହେବେ।
ପାତ୍ରେ ଵିଦ୍ଯାପ୍ରଦାତା ଯୋ ବଲୀଵର୍ଦୋ ଭଵେତ୍ତସଃ । ଅନ୍ନଂ ପର୍ଯୁଷିତଂ ଵିପ୍ରେ ପ୍ରଦଦତ୍କୁକ୍କରୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ବଳଦ ହେବେ; ଏବଂ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ସେ କୁକୁର ହେବେ।
ମାତ୍ସର୍ଯାଦପି ଜାତ୍ଯନ୍ଧୋ ଜନ୍ମାନ୍ଧଃ ପୁସ୍ତକଂ ହରନ୍ । ଫଲାନ୍ଯାହରତୋଽପତ୍ଯଂ ମ୍ରିଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ପୁସ୍ତକ ଚୋରି କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ, ସେ ଅନ୍ଧ ହେବେ; ଫଳ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମୃତୋ ଵାନରତାଂ ଯାତି ତନ୍ମୁଖୋ ଗଣ୍ଡଵାନ୍ ଭଵେତ୍ । ଅଦତ୍ତ୍ଵା ଭକ୍ଷ୍ଯମଶ୍ରାତି ଅନପତ୍ଯୋ ଭଵେତ୍ତୁ ସଃ ॥ ୨,୪୬.
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ବାନର ହେବେ; ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଫୁଲିଯିବ; ଯେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇନାହିଁ ଖାଇଥିବା ଲୋକ ସନ୍ତାନହୀନ ହେବେ।
ହରନ୍ଵସ୍ତ୍ରଂ ଭଵେଦ୍ଗୋଧା ଗରଦଃ ପଵନାଶନଃ । ପ୍ରଵଜ୍ଯାଗମନାଦ୍ରାଜନ୍ ଭଵେନ୍ମରୁପିଶାଚକଃ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଜଣେ ବସ୍ତ୍ର ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେ ଗୋଧା ହେବେ; ବିଷ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ପବନ ଖାଇବା ଜନ୍ତୁ ହେବେ; ରାଜା, ଯେ ଜଣେ ବିଶ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରି ପଛରେ ଆସନ୍ତି, ସେ ବାୟୁ ପିଶାଚ ହେବେ।
ଚାତକୋ ଜଲହର୍ତା ସ୍ଯାଦ୍ଧାନ୍ଯହର୍ତା ଚ ମୂଷିକଃ । ଅପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାଂ ସେଵନ୍ ଭଵେତ୍ସର୍ପ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଜଳ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେ ଚାତକ ପକ୍ଷୀ ହେବେ; ଧାନ୍ୟ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ମୁଷ ହେବେ; ଅପ୍ରାପ୍ତଯୁବତୀକୁ ସେବନ କରିଥିବା ଲୋକ ସାପ ହେବେ — ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି।
ଗୁରୁଦାରାଭିଲାଷୀ ଚ କୃକଲାସୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଜଲପ୍ରସ୍ତ୍ରଵଣଂ ଯସ୍ତୁ ଭିନ୍ଦ୍ଯାନ୍ମତ୍ସ୍ଯୋ ଭଵେନ୍ନରଃ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କ୍ରିକଳାସ ପକ୍ଷୀ ହେବେ; ଯେ ଜଳ ଚାନ୍ନା ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଲୋକ ମାଛ ହେବେ।
ଅଵିକ୍ରେଯକ୍ରଯାଚ୍ଚୈଵ ବକୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ । ଅଯୋନିଗୋ ଵୃକୋ ହି ସ୍ଯାଦୁଲୂକଃ କ୍ରଯଵଞ୍ଚନାତ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଯେ ଅବିକ୍ରୟ ଜିନିଷ ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେ ବକ କିମ୍ବା ଗୃଧ୍ର ହେବେ; ଅଯୋଗ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକ ବାଘ ହେବେ; ବିକ୍ରୟରେ ଚିତ୍ରିକ କରିଥିବା ଲୋକ ଉଲୁ ହେବେ।
ମୃତସ୍ଯୈକାଦଶାହେ ତୁ ଭୁଞ୍ଜାନଶ୍ଚାଭିଜାଯତେ । ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋର୍ଽଥମଦଦଜ୍ଜମ୍ବୁକୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୪୬.
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏକାଦଶାହ ଦିନରେ ଯେ ଖାଇଥିବା, ସେ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ନେବେ; ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଧନ ଦେବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଦେଇନାହିଁ, ସେ ଶିଆଳ ହେବେ।
ରାଜ୍ଞରିଂ ଗତ୍ଵା ଭଵେଦ୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରୀ ତସ୍କରୋ ଵିଙ୍ଵରାହକଃ । ଶାରିଵା ଫଲଵିକ୍ରେତା ଵୃଷଶ୍ଚ ଵୃଷଲୀପତିଃ ॥ ୨,୪୬.
ରାଜାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକ ଦାଂତିଆ ଜନ୍ତୁ ହେବେ; ଚୋର ବିଂବରାହକ ହେବେ; ଶାରିବା ଫଳ ବିକ୍ରୟ କରିଥିବା ଲୋକ ବଳଦ ହେବେ; ନିମ୍ନଜାତି ଜନାନୀର ସ୍ୱାମୀ ବଳଦ ହେବେ।
ମାର୍ଜରୋଽଗ୍ନିଂ ପଦା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋଗଵାନ୍ପରମାଂସଭୁକ୍ । ଉଦକ୍ଯାଗମନାତ୍ଷଣ୍ଡୋ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧହୃତ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଅଗ୍ନିକୁ ପାଦରେ ଛୁଇଁଥିବା ବିଲେଇ ରୋଗୀ ହେବେ ଏବଂ ମାଂସ ଖାଇବେ; ଅସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକ ନପୁଂସକ ହେବେ; ସୁଗନ୍ଧ ଚୋରି କରିଥିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ହେବେ।
ଯଦ୍ଵା ତଦ୍ଵାପି ପାରକ୍ଯଂ ସ୍ଵଲ୍ପଂ ଵା ହରତେ ବହୁ । ହୃତ୍ଵା ଵୈ ଯୋନିମାପ୍ନୋତି ତିରଶ୍ଚାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୪୬.
ଅନ୍ୟର ଜିନିଷ ଅଳ୍ପ କିମ୍ବା ବହୁ ହେଉ, ଯେ ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପଶୁର ଗର୍ଭ ନେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମାଦୀନି ଚିହ୍ନାନି ଅନ୍ଯାନ୍ଯପି ଖଗେଶ୍ଵର । ସ୍ଵକର୍ମଵିତତାନ୍ଯେଵ? ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଯୈସ୍ତୁ ମାନଵୈଃ ॥ ୨,୪୬.
ଏପରି ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଖଗରାଜ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ ତାଙ୍କର କର୍ମର ଫଳରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏଵଂ ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମା ହି ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ନରକାନ୍କ୍ରମାତ୍ । ଜାଯତେ କର୍ମଶେଷେଣ ଉକ୍ତାସ୍ଵେତାସୁ ଯୋନିଷୁ ॥ ୨,୪୬.
ଏଭଳି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକ, ନରକ ଭୋଗି ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ତତୋ ଜନ୍ମଶତଂ ମର୍ତ୍ଯେ ସର୍ଵଜନ୍ତୁଷୁ କାଶ୍ଯପ । ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସନ୍ଦେହଃ ସମୀଭୂତେ ଶୁଭାଶୁଭେ ॥ ୨,୪୬.
ଏପରି ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମ ସମାନ ହେଲେ, କାଶ୍ୟପ, ଏକ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋ ପ୍ରସଙ୍ଗେନ ନିରୁଦ୍ଧେ ଶୁକ୍ରସୋଣିତେ । ସମୁପେତଃ ପଞ୍ଚଭୂତୈର୍ଜାଯତେ ପାଞ୍ଚଭୌତିକଃ ॥ ୨,୪୬.
ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ମିଶିଲେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଭୂତ ଯୋଗ ହେଲେ, ପାଞ୍ଚଭୂତିକ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନଃ ପ୍ରାଣା ଜ୍ଞାନମାଯୁଃ ସୁଖଂ ଧୃତିଃ । ଧାରଣା ପ୍ରେରଣଂ ଦୁଃ ଖଂ ମିଥ୍ଯାହଙ୍କାର ଏଵ ଚ ॥ ୨,୪୬.
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ପ୍ରାଣ, ଜ୍ଞାନ, ଆୟୁ, ସୁଖ, ଧୃତି, ଧାରଣା, ପ୍ରେରଣା, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଭ୍ରମିତ ଅହଂକାର — ଏସବୁ ଜୀବରେ ରହିଥାଏ।
ପ୍ରଯତାକୃତିଵର୍ଣସ୍ତୁ ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଭଵାଭଵୌ । ତସ୍ଯେଦମାତ୍ମନଃ ସର୍ଵମନାଦେରାଦିମିଚ୍ଛତଃ ॥ ୨,୪୬.
ଏହି ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମା, ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ଗଠିତ ଦେହ ପାଇଥିବା, ଆସକ୍ତି ଓ ଦ୍ୱେଷ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି ସବୁ ନିଜର ଆରମ୍ଭ ଚାହିଁଥିବା, ଆଦିହୀନ ଆତ୍ମାର ଅନୁଭୂତି।
ସ୍ଵକର୍ମ ବଦ୍ଧସ୍ଯ ତଦା ଗର୍ଭଵୃଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦିତି । ପୁରା ଯଥା ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଵ ଜନ୍ତୋର୍ହି ଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୪୬.
ନିଜ କର୍ମରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ପ୍ରାଣୀର ଗର୍ଭର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜଣାଇଥିଲି, ପ୍ରାଣୀର ଲକ୍ଷଣ ସହିତ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତଂ ଚକ୍ରଂ ଭୂତଗ୍ରାମେ ଚତୁର୍ଵିଧେ । ସମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଵିନାଶଶ୍ଚ ଜାଯତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଦେହିନାମ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଏଭଳି ଚକ୍ର ଚାରିପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଯାଏ; ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଓ ନାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସ୍ଵଧର୍ମେଣୈଵୋର୍ଧ୍ଵଗତିରଧର୍ମେଣାପ୍ଯଧୋଗତିଃ । ଜାଯତେ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ସ୍ଵଧର୍ମଚଲନାତ୍ଖଗ ॥ ୨,୪୬.
ନିଜ ଧର୍ମରେ ଚାଲିଲେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ; ଅଧର୍ମ କରିଲେ ଅବନତି ହୁଏ; ଖଗ, ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ଦେଵତ୍ଵେ ମାନୁଷତ୍ଵେ ଚ ଦାନଭୋଗାଦିକାଃ କ୍ରିଯାଃ । ଯା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଵୈନତେଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ କର୍ମଜଂ ଫଲମ୍ ॥ ୨,୪୬.
ଦେବତା ଓ ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦାନ, ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ, ବୈନତେୟ, ସେ ସବୁ କର୍ମର ଫଳ।
ଅକର୍ମଵିହିତେ ଘୋରେ କାମକ୍ରୋଧାର୍ଜିତେଽଶୁଭେ । ପତେଦ୍ଵୈ ନରକେ ଭୂଯୋ ତସ୍ଯୋତ୍ତାରୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୨,୪୬.
ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଷିଦ୍ଧ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ତାହା କରିଲେ ପୁନି ନରକକୁ ପଡିଯିବେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୪୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ କୃପଯା ପରଯା ଵଦ । ଦାନଂ ଦାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵୈତରଣ୍ଯାଃ ପ୍ରମାଣକମ୍ ॥ ୨,୪୭.
ଗରୁଡ ଜଣାଇଲେ: ଭଗବନ୍, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାରେ ଅତିଶୟ, ଦୟାକରି ଦାନ, ଦାନର ମହିମା ଓ ବୈତରଣୀର ମାପ ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଯା ସା ଵୈତରଣୀ ନାମ ଯମମାର୍ଗେ ମହାସରିତ୍ । ଅଗାଧା ଦୁସ୍ତରା ପାପୈର୍ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରା ଭଯାଵହା ॥ ୨,୪୭.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବୈତରଣୀ ନାମକ ଯମପଥର ଏହି ବଡ଼ ନଦୀ, ଅପରିମାପ, ପାପରେ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ, ଦୃଷ୍ଟିପାକେ ଭୟଙ୍କର।
ପୂଯଶୋଣିତତୋଯାଢ୍ଯା ମାଂସକର୍ଦମସକୁଂଲା । ପାପିନଞ୍ଚାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାନାଭଯସମାଵୃତା ॥ ୨,୪୭.
ଏହି ନଦୀ ପୁୟ ଓ ରକ୍ତର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମାଂସ ଓ କାଦରେ ଗାଢ଼; ପାପୀମାନେ ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେଠି ନାନାଭୟରେ ଘିରିଯାଏ।
କ୍ଵାଥ୍ଯତେ ସତ୍ଵରଂ ତୋଯଂ ପାତ୍ରମଧ୍ଯେ ଘୃତଂ ଯଥା । କ୍ରିମିଭିଃ ସଙ୍କୁଲଂ ପୂଯଂ ଵଜ୍ରତୁଣ୍ଡୈଃ ସମାଵୃତମ୍ ॥ ୨,୪୭.
ସେଠି ଜଳ ତୁରନ୍ତ ଫୁଟେ, ପାତ୍ରରେ ଘିଅ ଫୁଟିବା ପରି; ପୁୟରେ କିଟ ଭରିଯାଏ, ହୀରା ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘିରିଯାନ୍ତି।
ଶିଶୁମାରୈଶ୍ଚ ମକରୈର୍ଵଜ୍ରକର୍ତରିକାଯୁତୈଃ । ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଜଲଜୀଵୈଶ୍ଚ ହିଂସକୈର୍ମାଂସଭେଦିଭିଃ ॥ ୨,୪୭.
ସେଠି ଶିଶୁମାର ଓ ମକର, ହୀରା ଚାକୁ ଥିବା, ଅନ୍ୟ ଜଳଜୀବ ମାନେ ମାଂସ ଭାଗିବା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଉଦ୍ଯାନ୍ତି ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାଃ ପ୍ରଲଯାନ୍ତେ ତଥା ହି ତେ । ତପନ୍ତି ତତ୍ର ଵୈ ମର୍ତ୍ଯାଃ କ୍ରନ୍ଦ ମାନାସ୍ତୁ ପାପିନଃ ॥ ୨,୪୭.
ସେଠି ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଉଦୟ କରନ୍ତି; ମାନବମାନେ ସେଠି ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି, ପାପୀମାନେ ବେଦନାରେ କାନ୍ଦନ୍ତି।