ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସୌଵର୍ଣଂ ଶକ୍ତିତୋ ନାଗଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ । ଧେନୁଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତୋ ବ୍ରୂଯାତ୍ପ୍ରୀଯତାଂ ନାଗରାଡିତି ॥ ୨,୪୪.

ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସୁନା ସାପ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ପରେ ଏକ ଗାଁ ଦେଇ, 'ନାଗରାଜ ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଦରକାର।

ଯଥାଵିଭଵ୍ଯଂ କୁର୍ଵୀତ କର୍ମାଣ୍ଯନ୍ଯାନି ପୂର୍ଵଵତ୍ । ସ୍ଵଶାଖୋକ୍ତଵିଧାନେନ ଇତ୍ଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାତଥମ୍ । ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୋଚଯେତ୍ତାଂସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଂ ନଯେତ୍ଚ ॥ ୨,୪୪.

ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ନିଜ ଶାଖାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବର ଭଳି, ଯଥାଯଥ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଗରେ ନେଇଯିବା ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୪୫ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵଂ ତେ କଥଯାମି ଖଗେଶ୍ଵର । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣେନୈଵ କୁର୍ଯାତାଂ କ୍ଷେତ୍ରଜୋରସୌ ॥ ୨,୪୫.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଖଗେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ କହିବି; ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଧିନାଚେତରୈରେଵମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ପାର୍ଵଣମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଅନ୍ୟମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ପାର୍ବଣ ନୁହେଁ।

ଅନଗ୍ନେଶ୍ଚ ସୁତୌ ସ୍ଯାତାମନଗ୍ନୀ କ୍ଷେତ୍ରଜୋରସୌ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ କୁର୍ଯାତାଂ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ତୌ ତୁ ପାର୍ଵଣମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ପୁତ୍ର ଓ ପିତା ଦୁଇଜଣେ ଅଗ୍ନିହୀନ, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।

ଯଦା ତ୍ଵନ୍ଯତରଃ ସାଗ୍ନିଃ ପୁତ୍ରୋ ଵାପ୍ଯଥଵା ପିତା । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣଂ ତତ୍ର କୁର୍ଯାତାଂ କ୍ଷେତ୍ରଜୌରସୌ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପିତା ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନଗ୍ନଯଃ ସାଗ୍ନଯୋ ଵା ପୁତ୍ରା ଵା ପିତରୋଽପି ଵା । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସୁତୈଃ କାର୍ଯଂ କ୍ଷଯାହ ଇତି କେଚନ ॥ ୨,୪୫.

କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିହୀନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଧାରୀ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପିତା ଯେହେଉଁ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ସମୟରେ ପୁତ୍ରମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।

ଦର୍ଶକାଲେ କ୍ଷଯୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରେତପକ୍ଷେଽଥ ଵା ପୁନଃ । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣଂ କାର୍ଯଂ ତସ୍ଯ ସର୍ଵୈଃ ସୁତୈରପି ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି କ୍ଷୟ ସମୟ ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ପିତୃପକ୍ଷରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମପୁତ୍ରାଣାଂ ପୁଂସାଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯୋପିତାମପି । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେ କୁଶା ଗ୍ରାହ୍ଯାଃ ସମୂଲା ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି । ବହିର୍ଲୂନାଃ ସକୃଲ୍ଲନାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧିମୃତେ ସଦା ॥ ୨,୪୫.

ପୁତ୍ର ନଥିବା ପୁରୁଷମାନେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ୍ତା ଜନାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର। ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୂଳ ସହିତ କୁଶ ନେବା ଦରକାର, ଆମ୍ବଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବାହାରେ କଟା ଏବଂ ଏକଥର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର, ବୃଦ୍ଧି ଅବସ୍ଥା ଛଡ଼ି।

କର୍ତଵ୍ଯେ ପାର୍ଵଣେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଆଶୌଚଂ ଯଦି ଜାଯତେ । ଆଶୌଚାଵଗମେ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ହି ତଦନନ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ଯଦି ଅଶୌଚ ଆସିଯାଏ, ତେବେ ଅଶୌଚ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୁରନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେ ତୁ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଯଦି ଵିଘ୍ନଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ମାସେନ୍ଯସ୍ମିନ୍ ତିଥୌ ତସ୍ଯାଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଦୈଵ ହି ॥ ୨,୪୫.

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆସିଲାବେଳେ ଯଦି ବାଧା ଆସିଯାଏ, ତେବେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସର ଏହି ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ତୂଷ୍ଣୀଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ତୁ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଯାସ୍ତତ୍ସୁତସ୍ଯ ଚ । କନ୍ଯାଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଜାତୀନାମନୁପେତଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୪୫.

ତୂଷ୍ଣୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶୂଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଜନାନୀ, ପୁତ୍ର, କନ୍ୟା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଉପନୟନ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

ଏକକାଲେ ଗତା ସୂନାଂ ବହୂନାମଥ ଵା ଦ୍ଵଯୋଃ । ତନ୍ତ୍ରେଣ ଶ୍ରପଣଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ଏକ ସମୟରେ ଅନେକ କିମ୍ବା ଦୁଇଜଣ ଜନାନୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାପଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଲଗା ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାତ୍ପୂର୍ଵଂ ମୃତସ୍ଯାଦୌ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ତତଃ ପୁନଃ । ତୃତୀଯସ୍ଯ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂନିପାତେ ତ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ (କ୍ରମଃ) ॥ ୨,୪୫.

ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଜଣ ଏକସাথে ଚଳିଗଲେ, ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁଜଣ ପ୍ରଥମେ ଚଳିଗଲେ, ସେଠି ଆଦିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣଙ୍କୁ, ତାପରେ ତୃତୀୟ ଜଣଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦମେଵଂ ଯଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାତଥମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ତାରଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଭଳି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଶକ୍ୟ ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ନ ଜ୍ଞାଯତେ ମୃତାହଶ୍ଚେତ୍ପ୍ରସ୍ଥାନଦିନମେଵ ଚ । ମାସଶ୍ଚେତ୍ସ୍ଯାତ୍ପରିଜ୍ଞାତସ୍ତଦ୍ଦର୍ଶେ ସ୍ଯାନ୍ମୃତାହିକମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ମୃତ୍ୟୁର ତିଥି କିମ୍ବା ବିଦାୟ ଦିନ ଜଣା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମାସ ଜଣା ଅଛି, ତେବେ ସେହି ମାସ ଆସିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯଦା ମାସୋ ନ ଵିଜ୍ଞାତୋ ଵିଜ୍ଞାତଂ ଦିନମେଵ ଚ । ତଦା ମାର୍ଗଶିରେ ମାସି ମାଘେ ଵା ତଦ୍ଦିନଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ମାସ ଜଣା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦିନ ଜଣା ଅଛି, ତେବେ ସେହି ଦିନ ମାର୍ଗଶିରା କିମ୍ବା ମାଘ ମାସରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦିନମାସାଵଵିଜ୍ଞାତୌ ମରଣସ୍ଯ ଯଦା ପୁନଃ । ପ୍ରସ୍ଥାନଦିନମାସୌ ତୁ ଗ୍ରାହ୍ଯୌ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ମଯୋଦିତୌ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ମୃତ୍ୟୁର ଦିନ ଓ ମାସ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟ ଜଣା ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଯେପରି ଶିଖାଇଛି, ବିଦାୟ ଦିନ ଓ ମାସ ନିଆଯିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରସ୍ଥାନସ୍ଯାପି ନ ଜ୍ଞାତୌ ଦିନମାସୌ ଯଦା ପୁନଃ । ମୃତଵାର୍ତାଶ୍ରୁତୌ ଗ୍ରାହ୍ଯୌ ପୂର୍ଵପ୍ରୋକ୍ତକ୍ରମେଣ ତୁ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ବିଦାୟ ଦିନ ଓ ମାସ ମଧ୍ୟ ଜଣା ନାହିଁ, କେବଳ ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲେ, ତେବେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରଵାସମନ୍ତରେଣାପି ସ୍ଯାତାଂ ତୌ ଵିସ୍ମୃତୌ ଯଦା । ତଦାନୀମପି ତୌ ଗ୍ରାହ୍ଯୌ ପୂର୍ଵଵତ୍ତୁ ମୃତାହିକେ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ଘରରୁ ଦୂରେ ଥିବା କାରଣରୁ ଦିନ ଓ ମାସ ଦୁଇଟି ଭୁଲି ଯାଉଛି, ତେବେ ଏହି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିଆଯିବା ଉଚିତ୍, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗୃହସ୍ଥେ ପ୍ରୋଷିତେ ଯଚ୍ଚ କଶ୍ଚିତ୍ତୁ ମ୍ରିଯତେ ଗୃହେ । ଆସୌଚାପଗମେ ଯତ୍ର ପ୍ରାରବ୍ଧେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ଘରମାଳିକ ଘରରେ ନଥିବାବେଳେ କିଏ ଘରେ ଚଳିଗଲେ, ତେବେ ଆଶୌଚ ଶେଷ ହେଲାପରେ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲାପରେ,

ପ୍ରତ୍ଯାଗତଶ୍ଚେଜ୍ଜାନାତି ତତ୍ର ଵୃତ୍ତଂ ଗୃହୀ ତଥା । ଆଶୌଚଂ ଗୃହିଣସ୍ତେଷାଂ ନ ଦ୍ରଵ୍ଯାଦେସ୍ତଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଘରମାଳିକ ଫେରି ଆସି ଘଟଣା ବୁଝିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ସମୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଶୌଚ ନଥାଏ।

ପୁତ୍ରାଦିନା ଯଦାରବ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଵାଖିଲମ୍ । ସମାପନୀଯଂ ତତ୍ରାପି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗୃହୀତୁ ଦୂରତଃ ॥ ୨,୪୫.

ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଏ ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଠିକ୍ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଦରକାର; ଘରମାଳିକ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦାତ୍ରା ବୋକ୍ତ୍ରା ଚ ନ ଜ୍ଞାତଂ ସୂତକଂ ମୃତକଂ ତଥା । ଉଭଯୋରପି ତଦ୍ଦୋଷଂ ନାରୋପଯତି କର୍ହିଚିତ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଦାତା କିମ୍ବା ଭୋକ୍ତା ଦୁଇଜଣ ଆଶୌଚ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜଣା ନାହିଁ, ତେବେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏହି ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ।

ଯଦା ତ୍ଵନ୍ଯତରଜ୍ଞାତଂ ସୂତକଂ ମୃତକଂ ତଥା । ଭୋକ୍ତୁରେଵ ତଦା ଦୋଷୋ ନାନ୍ଯୋ ଦାତା ପ୍ରଦୁଷ୍ଯତି ॥ ୨,୪୫.

କିନ୍ତୁ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଜଣ ଆଶୌଚ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜଣା ଅଛି, ତେବେ କେବଳ ଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଲାଗେ; ଦାତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଲାଗେ ନାହିଁ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତେନ ପ୍ରକାରେଣ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ମୃତଵାସରମ୍ । ଅଵିଜ୍ଞାତମୃତାହସ୍ଯ ସତତଂ ତାରଯତ୍ଯସୌ ॥ ୨,୪୫.

ଏଭଳି ଉପାୟରେ ଯେଉଁଜଣ ଅଜଣା ମୃତ୍ୟୁ ଦିନ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଜଣକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧେଽଥ ଗନ୍ଧାଦ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାନଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ । ସର୍ଵାନ୍ ପିତୃଗଣାନ୍ ସମ୍ଯକ୍ସହୈଵୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୪୫.

ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏକସাথে ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଆଵାହନଂ ସ୍ଵଧାକାରୋ ପିଣ୍ଡାଗ୍ନୌକରଣାଦିକମ୍ । ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଦିନିଯମା ଵିଶ୍ଵଦେଵାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୪୫.

ଆବାହନ, ସ୍ୱଧା ଦାନ, ପିଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିୟମ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ପୂଜା ଏସବୁ ଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତ୍ଯଜେଦେତାନ୍ ଭୋଜ୍ଯମନ୍ନଂ ପ୍ରକଲ୍ପଯେତ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ନମସ୍କାରୈର୍ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୨,୪୫.

ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଏସବୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୋଜନ ଅନ୍ନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ନମସ୍କାର କରି ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍।