ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯଜ୍ଞୋପଵୀତି ସତିଲାନ୍ ଧ୍ଯାଯନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯମଂ ତଥା । ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖସ୍ତୂଷ୍ଣୀମେକୈକଂ ନିର୍ଵପେତ୍ତୁତାନ୍ ॥ ୨,୪୪.

ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଓ ଯମଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଚୁପଚାପ ଏକ ଏକ କରି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯ ମିଶ୍ରିତାନ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ତୀର୍ଥେଽଭ୍ମଃ ସୁ ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । କ୍ଷିପନ୍ ସଂକୀର୍ତଯେନ୍ନାମ ଗୋତ୍ରଂ ଚ ମୃତକସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୪୪.

ପିଣ୍ଡଗୁଡିକୁ ଉଠାଇ ଶୁଦ୍ଧ ନଦୀ ବା ଜଳରେ ଫେଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପୁନରପ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯମଂ କୁସୁମଚନ୍ଦନୈଃ । ଧୂପଦୀପୈଃ ସନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସମନ୍ଵିତୈଃ ॥ ୨,୪୪.

ପୁନି ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଓ ଯମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵସେଦହ୍ନି ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚେଵ ନିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ । କୁଲଵିଦ୍ଯାତପୋଯୁକ୍ତାନ୍ ସାଧୁଶୀଲସମନ୍ଵିତାନ୍ ॥ ୨,୪୪.

ସେହି ଦିନ ଉପବାସ କରି, କୁଳ, ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ନଵ ସପ୍ତାଥଵା ପଞ୍ଚ ସ୍ଵସାମର୍ଥ୍ଯାନୁସାରତଃ । ଅପରେଽହନି ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଯମଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ତଥାର୍ଚଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ନବ, ସାତ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଯମ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୁନି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦଙ୍ମୁଖାଂସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ ସମ୍ଯଗୁପଵେଶଯେତ୍ । ଆଵାହନାର୍ଘଦାନାଦୌ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଯମସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୪୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସାଇ, ଆବାହନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଓ ଯମଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରେତନାମ ପ୍ରକୀର୍ତଯେତ୍ । ପ୍ରେତଂ ଯମଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ସ୍ମରନ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧି, ପ୍ରେତର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରେତ, ଯମ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯେଭ୍ଯଶ୍ଚାପି ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଦାନାର୍ଥମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ପୃଥଗ୍ଵା ଦଶ ପିଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ପଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ରମେଣ ତୁ ॥ ୨,୪୪.

ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଅଲଗା କରି, ପରେ ପାଞ୍ଚଟି ପିଣ୍ଡ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମଂ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣେ ଚ ଶିଵାଯ ଚ । ସଭୃତ୍ଯାଯ ଶିଵାଯାଥ ପ୍ରେତାଯାପି ଚ ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ ୨,୪୪.

ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ, ତାପରେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କର ସହାୟକଙ୍କୁ, ପଞ୍ଚମ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରେତକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ନାମ ଗୋତ୍ରଂ ସ୍ମରେତ୍ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଶବ୍ଦଂ ପ୍ରକୀର୍ତଯେତ୍ । ନମସ୍କାରଶିରସ୍କନ୍ତୁ ପଞ୍ଚମଂ ପିଣ୍ଡମୁଦ୍ଧରେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି, 'ବିଷ୍ଣୁ' ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିର ନମାଇ ପଞ୍ଚମ ପିଣ୍ଡ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।

ଗୋଭୂମିପିଣ୍ଡଦାନାଦ୍ଯୈଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରେତଂ ସ୍ମରଂଶ୍ଚ ତମ୍ । ତିଲୈସ୍ତିଲାଂସ୍ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଦର୍ଭଯୁକ୍ତେଷୁ ପାଣିଷୁ ॥ ୨,୪୪.

ପ୍ରେତକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନିଜ ସମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଗଈ, ଜମି, ପିଣ୍ଡ ଓ ଏପରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦର୍ଭା ସହିତ ହାତରେ ତିଳ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ ତାମ୍ବୂଲଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତଥା । ଏଵଂ ଶିଷ୍ଟତମଂ ଵିପ୍ରଂ ହରିଣ୍ଯେନ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅନ୍ନ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହରିଣ ଚର୍ମ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ନାମ ଗୋତ୍ରଂ ସ୍ମରନ୍ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତୋସ୍ତ୍ଵିତି ବ୍ରୁଵନ୍ । ଅନୁଵ୍ରଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଯକ୍ତାମ୍ଭୋ ଦକ୍ଷିଣାମୁଖଃ ॥ ୨,୪୪.

ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ସ୍ମରଣ କରି, 'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ' ବୋଲି ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଯାଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଜଳ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିବା ଉଚିତ।

କୀର୍ତଯନ୍ନାମଗୋତ୍ରେ ତୁ ଭୁଵି ପ୍ରୀତୋସ୍ତ୍ଵିତି କ୍ଷିପେତ୍ । ମିତ୍ରବନ୍ଧୁଜନୈଃ ସାର୍ଧଂ ଶେଷଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଵାଗ୍ଯତଃ । ପ୍ରତିସଂଵତ୍ସରାଦି ସ୍ଯାଦେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଵିଧାନତଃ ॥ ୨,୪୪.

ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, 'ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ' ବୋଲି ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିବା ଉଚିତ; ମିତ୍ର ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଶେଷ ଭାଗ ଚୁପଚାପ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ କୃତେ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସ୍ଵର୍ଲୋକଂ ପାପକର୍ମିଣଃ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୌ ତୁ କୃତେ ଚୈଵାପ୍ନୁଵନ୍ତିତେ ॥ ୨,୪୪.

ଏଭଳି କରିଲେ ଦୋଷୀ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ବର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯିବେ; ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିଲେ ସେମାନେ ଏହି ଫଳ ପାଇବେ।

ଅଥ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରମାଦେନ ମ୍ରିଯତେ ହ୍ଯୁଦକାଦିଭିଃ । ସଂସାରପ୍ରମୁଖସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି ॥ ୨,୪୪.

ଯଦି କେହି ଜଳ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଅପରାଧବଶତଃ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାଏ, ତେବେ ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରମାଦାଦିଚ୍ଛଯା ମର୍ତ୍ଯୋ ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ସର୍ପସଂମୁଖଃ । ପକ୍ଷଯୋରୁଭଯୋର୍ନାଗଂ ପଞ୍ଚମୀଷୁ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ମାନବ ଜଣେ ଅସାବଧାନତା କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାରେ ସାପ ପାଖକୁ ସିଧାସିଧି ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ସାପକୁ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

କୁର୍ଯାତ୍ପିଷ୍ଟମଯୀଂ ଲେଖାଂ ନାଗାନାମାକୃତିଂ ଭୁଵି । ଅର୍ଚଯେତ୍ତାଂ ସିତୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗନ୍ଧୈଶ୍ଚନ୍ଦନେନଚ ॥ ୨,୪୪.

ସେ ମାଟିରେ ପିଠା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସାପର ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ଏହାକୁ ଧଳା ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ଧୂପଦୀପନ୍ତୁ ତଣ୍ଡୁଲାଂଶ୍ଚ ସିତାନ୍ କ୍ଷିପେତ୍ । ଆମପିଷ୍ଟଂ ତଥୈଵାନ୍ନଂ କ୍ଷୀରଞ୍ଚ ଵିନିଵେଦଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ସେ ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ, ଧଳା ଚାଉଳ ଚିଁଟି, ପିଠା ରସି, ପକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦୁଧ ଉପହାର ଭାବରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଉପସ୍ଥାଯ ଵଦେଦେଵଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ମୁଦ୍ରାଂଶୁକାନି ଚ । ମଧୁରଂ ତଦ୍ଦିନେଽଶ୍ରୀଯାଦ୍ଦେଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୪୪.

ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲାପରେ ଉଚିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଦ୍ରା ଓ ଶୁକାପଟ ଦେଇ, ସେ ଦିନ ମିଠା ଖାଇବା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରିବା ଦରକାର।

ସୌଵର୍ଣଂ ଶକ୍ତିତୋ ନାଗଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ । ଧେନୁଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତତୋ ବ୍ରୂଯାତ୍ପ୍ରୀଯତାଂ ନାଗରାଡିତି ॥ ୨,୪୪.

ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସୁନା ସାପ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ପରେ ଏକ ଗାଁ ଦେଇ, 'ନାଗରାଜ ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଦରକାର।

ଯଥାଵିଭଵ୍ଯଂ କୁର୍ଵୀତ କର୍ମାଣ୍ଯନ୍ଯାନି ପୂର୍ଵଵତ୍ । ସ୍ଵଶାଖୋକ୍ତଵିଧାନେନ ଇତ୍ଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାତଥମ୍ । ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୋଚଯେତ୍ତାଂସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗଂ ନଯେତ୍ଚ ॥ ୨,୪୪.

ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ନିଜ ଶାଖାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବର ଭଳି, ଯଥାଯଥ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଗରେ ନେଇଯିବା ହୁଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୪୫ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵଂ ତେ କଥଯାମି ଖଗେଶ୍ଵର । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣେନୈଵ କୁର୍ଯାତାଂ କ୍ଷେତ୍ରଜୋରସୌ ॥ ୨,୪୫.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଖଗେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ କହିବି; ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଧିନାଚେତରୈରେଵମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ ପାର୍ଵଣମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଅନ୍ୟମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ପାର୍ବଣ ନୁହେଁ।

ଅନଗ୍ନେଶ୍ଚ ସୁତୌ ସ୍ଯାତାମନଗ୍ନୀ କ୍ଷେତ୍ରଜୋରସୌ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ନ କୁର୍ଯାତାଂ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ତୌ ତୁ ପାର୍ଵଣମ୍ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ପୁତ୍ର ଓ ପିତା ଦୁଇଜଣେ ଅଗ୍ନିହୀନ, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।

ଯଦା ତ୍ଵନ୍ଯତରଃ ସାଗ୍ନିଃ ପୁତ୍ରୋ ଵାପ୍ଯଥଵା ପିତା । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣଂ ତତ୍ର କୁର୍ଯାତାଂ କ୍ଷେତ୍ରଜୌରସୌ ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପିତା ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଅଗ୍ନିଧାରୀ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନଗ୍ନଯଃ ସାଗ୍ନଯୋ ଵା ପୁତ୍ରା ଵା ପିତରୋଽପି ଵା । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସୁତୈଃ କାର୍ଯଂ କ୍ଷଯାହ ଇତି କେଚନ ॥ ୨,୪୫.

କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି, ଅଗ୍ନିହୀନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିଧାରୀ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ପିତା ଯେହେଉଁ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ସମୟରେ ପୁତ୍ରମାନେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର।

ଦର୍ଶକାଲେ କ୍ଷଯୋ ଯସ୍ଯ ପ୍ରେତପକ୍ଷେଽଥ ଵା ପୁନଃ । ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ପାର୍ଵଣଂ କାର୍ଯଂ ତସ୍ଯ ସର୍ଵୈଃ ସୁତୈରପି ॥ ୨,୪୫.

ଯଦି କ୍ଷୟ ସମୟ ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ପିତୃପକ୍ଷରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟମପୁତ୍ରାଣାଂ ପୁଂସାଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯୋପିତାମପି । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେ କୁଶା ଗ୍ରାହ୍ଯାଃ ସମୂଲା ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି । ବହିର୍ଲୂନାଃ ସକୃଲ୍ଲନାଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧିମୃତେ ସଦା ॥ ୨,୪୫.

ପୁତ୍ର ନଥିବା ପୁରୁଷମାନେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ୍ତା ଜନାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର। ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୂଳ ସହିତ କୁଶ ନେବା ଦରକାର, ଆମ୍ବଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବାହାରେ କଟା ଏବଂ ଏକଥର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର, ବୃଦ୍ଧି ଅବସ୍ଥା ଛଡ଼ି।