ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵର୍ଣମଯଃ କାର୍ଯୋ ରୁଦସ୍ତାମ୍ରମଯସ୍ତଥା । ବ୍ରହ୍ମା ରୂପ୍ଯମଯସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ଯମୋ ଲୋହମଯୋ ଭଵେତ୍
ବିଷ୍ଣୁ ସୁନାରେ, ରୁଦ୍ର ତାମ୍ବାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚାନ୍ଦିରେ, ଯମ ଲୋହାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ସୀସକଂ ତୁ ଭଵେତ୍ପ୍ରେତଂ ତ୍ଵଥ ଵା ଦର୍ଭକଂ ତଥା । ଶନ୍ନୋଦେଵୀତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପଶ୍ଚିମେ ନ୍ଯସେତ୍
ପ୍ରେତ ଶିସାରେ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଘାସରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଗୋବିନ୍ଦକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଅଗ୍ନ ଆଯାହୀତି ରୁଦ୍ରମୁତ୍ତରତ୍ରୈଵ ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ଅଗ୍ନିମୀଳେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପୂର୍ଵେଣୈଵ ପ୍ରଜାପତିମ୍
‘ଅଗ୍ନ ଆୟାହି’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ‘ଅଗ୍ନିମୀଳେ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାପତିକୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଇଷେତ୍ଵୋର୍ଜୋତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଯମମ୍ । ମଧ୍ଯେ ମଣ୍ଡଲକଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାପ୍ଯୋ ଦର୍ଭମଯୋ ନରଃ
‘ଇଷେତ୍ୱୋର୍ଜେ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯମକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମଣ୍ଡଳ କରି, ଦର୍ଭା ଘାସରେ ତିଆରି ଏକ ମାନବ ରଖିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରୋ ଯମଃ ପ୍ରେତଶ୍ଚ ପଞ୍ଚମଃ । ପୃଥକ୍କୁମ୍ଭେ ତତଃ ସ୍ଥାପ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଯମ ଓ ପ୍ରେତ ପଞ୍ଚମ ଭାବେ, ପୃଥକ କୁମ୍ଭରେ ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରଯଜ୍ଞୋପଵୀତାନି ପୃଥଙ୍ମୁଦ୍ରାପରାଣି ଚ । ଜପଂ କର୍ଯାତ୍ପୃଥକ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦୌ ଦେଵତାସୁ ଚ
ବସ୍ତ୍ର, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଓ ପୃଥକ ମୁଦ୍ରା ଦେବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ ପୃଥକ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵୀତ ଦେଵତାନାଂ ଯଥାଵିଧି । ଜଲଧାରାଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯତ୍ପୀଠେପୀଠେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଯଥାବିଧି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍; ତାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସନରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।
ଶଙ୍ଖେ ଵା ତାମ୍ରପାତ୍ରେ ଵା ଅଲାଭେ ମୃନ୍ମଯେଽପି ଵା । ତିଲୋଦକଂ ସମାଦାଯ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତମ୍
ଶଙ୍ଖ, କାଉଁସା ପାତ୍ର କିମ୍ବା ଏହା ମିଳିନାହିଁ ହେଲେ ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଓ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ମିଶା ଜଳ ନେବା ଉଚିତ୍।
ଆସନୋପାନହୌ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ମୁଦ୍ରିକା ଚ କମଣ୍ଡଲୁଃ । ଭାଜନଂ ଭାଜନାଧାରଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯଷ୍ଟଵିଧଂ ପଦମ୍
ଏକଟି ଆସନ, ପାଦାବରଣ, ଛତା, ଅଙ୍ଗୁଠି, କମଣ୍ଡଳୁ, ପାତ୍ର, ପାତ୍ର ଧାରଣ କରିବା ସାଧନ, ଏବଂ ଆଠ ପ୍ରକାର ଜମା କପଡ଼ — ଏହି ଆଠଟି ଜିନିଷ ଦେବା ଦରକାର।
ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ତିଲୈଃ ପୂର୍ଣଂ ସହିରଣ୍ଯଂ ସଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖ୍ଯାଯ ଵିଧିଯୁକ୍ତଂ ଖଗେଶ୍ଵର
ତିଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାଉଁସା ପାତ୍ର, ସହିତ ସୁନା ଓ ଯଥାଯଥ ଦକ୍ଷିଣା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଖଗେଶ୍ବର।
ଋଗ୍ଵେଦପାରଗେ ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜାତସସ୍ଯାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ । ଯଜୁର୍ଵେଦମଯେ ଵିପ୍ରେ ଗାଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଋଗ୍ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନୂତନ ଫସଲ ଥିବା ଜମି ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯଜୁର୍ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗାଈ ଦେବା ଦରକାର।
ସାମଗାଯ ଶିଵୋଦ୍ଦେଶାତ୍ପ୍ରଦଦ୍ଯାତ୍କଲଧୌତକମ୍ । ଯମୋଦ୍ଦେଶାତ୍ତିଲାଂଲ୍ଲୋହଂ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସାମବେଦ ଗାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ କଳି ଦ୍ୱାରା ଧୋଇଥିବା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯମଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ତିଳ ଓ ଲୋହା ଦେବା ଦରକାର, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ପଶ୍ଚାତ୍ପୁତ୍ତଲକଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତମ୍ । ପଲାଶସ୍ଯ ଚ ଵୃନ୍ତାନାଂ ଵିଭାଗଂ ଶୃଣୁ କାଶ୍ଯପ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଏକଟି ପୁତୁଳି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବେ, କାଶ୍ୟପ, ପଳାଶ ଗଛର ଡ଼ାଳ ଭାଗ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
କୃଷ୍ଣାଜିନଂ ସମାସ୍ତୀର୍ଯ କୁଶୈଶ୍ଚ ପୁରୁଷାକୃତିମ୍ । ଶତତ୍ରଯେଣ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଚ ଵୃନ୍ତୈଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋଽସ୍ଥିସଞ୍ଚଯଃ
କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଛାଡ଼ି ଓ କୁଶ ଦେଇ ମଣିଷ ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍; ଅସ୍ଥି ସଂଚୟ ପାଇଁ ତିନି ଶହ ଷଠିଟି ପଳାଶ ଡ଼ାଳ ଦେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି।
ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ତାନି ଵୃନ୍ତାନି ଅଙ୍ଗେଷ୍ଵେଷୁ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଚତ୍ଵାରିଂଶଚ୍ଛିରୋଦେଶେ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ଦଶ ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଏହି ଡ଼ାଳଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳିଶିଟି ଓ ଗଳାରେ ଦଶଟି ରଖିବା ଦରକାର।
ଵିଂଶତ୍ଯୁରଃ ସ୍ଥଲେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଂଶତିଂ ଜଠରେଽପି ଚ । ବାହୁଯୁଗ୍ମେ ଶତଂ ଦଦ୍ଯାତ୍କଟି ଦେଶେ ଚ ଵିଂଶତିମ୍
ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଏବଂ ପେଟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନିଶ ଏକେ ଶହ ଡ଼ାଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଦୁଇଟି ବାହୁରେ ଏକ ଶତ ଓ କଟିରେ ଏକେ ଶହ ଡ଼ାଳ ଦେବା ଦରକାର।
ଊରୁଦ୍ଵଯେ ଶତଞ୍ଚାପି ତ୍ରିଂଶଜ୍ଜଙ୍ଘାଦ୍ଵଯେ ନ୍ଯସେତ୍ । ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚତୁଷ୍ଟଯଂ ଶିଶ୍ନେ ଷଡ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୃଷଣଦ୍ଵଯେ । ଦଶ ପାଦାଙ୍ଗୁଲୀଭାଗେ ଏଵମସ୍ଥୀନି ଵିନ୍ଯସେତ୍
ଦୁଇ ଉରୁରେ ଏକ ଶତ ଡ଼ାଳ, ଦୁଇ ଗୋଡ଼ର ଗଣ୍ଡରେ ତିରିଶ ଡ଼ାଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ଲିଙ୍ଗରେ ଚାରିଟି, ଦୁଇ ଶୁକ୍ରାଣୁରେ ଛଅଟି, ଏବଂ ପାଦ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଦଶଟି ଡ଼ାଳ ଦେବା ଦରକାର।
ନାରିକେଲଂ ଶିରଃ ସ୍ଥାନେ ତୁମ୍ବଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ତାଲୁକେ । ପଞ୍ଚରତ୍ନଂ ମୁଖେ ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜିହ୍ଵାଯାଂ କଦଲୀଫଲମ୍
ମୁଣ୍ଡରେ ନାରିକେଳ, ତାଲୁରେ କୁମ୍ଭ, ମୁଖରେ ପାଞ୍ଚଟି ରତ୍ନ ଓ ଜିହ୍ବାରେ କଦଳୀ ଫଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ତ୍ରେଷୁ ନାଲକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବାଲକଂ ପ୍ରାଣ ଏଵ ଚ । ଵସାଯୀଂ ମେଦକଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୋମୂତ୍ରେଣ ତୁ ମୂତ୍ରକମ୍
ଆନ୍ତ୍ରରେ ନଳ, ପ୍ରାଣରେ ବାଳ ରଖିବା ଉଚିତ୍; ମେଦରେ ମାଞ୍ଜା ଓ ମୁତ୍ରରେ ଗୋମୁତ୍ର ଦେବା ଦରକାର।
ଗନ୍ଧକଂ ଧାତଵୋ ଦେଯୋ ହରିତାଲଂ ମନଃ ଶିଲା । ରେତଃ ସ୍ଥାନେ ପାରଦଞ୍ଚ ପୁରୀଷେ ପିତ୍ତଲଂ ତଥା
ଗନ୍ଧକ ଓ ଧାତୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ହରିତାଳ ଓ ମନଶିଳା ଦେବା ଦରକାର; ଶୁକ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପାରଦ ଓ ପୂରିଷ ସ୍ଥାନରେ ପିତଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ମନଃ ଶିଲାଂ ତଥା ଗାତ୍ରେ ତିଲକଲ୍କଞ୍ଚ ସନ୍ଧିଷୁ । ଯଵପିଷ୍ଟଂ ତଥା ମାଂସେ ମଧୁ ଵୈ କ୍ଷୌଦ୍ରମେଵ ଚ
ମନଶିଳା ଦେହରେ, ତିଳ ମାଟି ଯୋଡ଼ି ଅସ୍ଥି ସଂଧିରେ, ଯବ ମାଟି ମାଂସରେ, ମଧୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
କେଶେଷୁ ଵୈ ଵଟଜଟା ତ୍ଵଚି ଦଦ୍ଯାନ୍ମୃଗତ୍ଵଚମ୍ । କର୍ଣଯୋସ୍ତାଲପତ୍ତ୍ରଞ୍ଚ ସ୍ତନଯୋଶ୍ଚୈଵ ଗୁଞ୍ଜିକାଃ
କେଶ ପାଇଁ ବଟ ଜଟା, ଚମଡ଼ ପାଇଁ ମୃଗ ଚର୍ମ, କାନରେ ତାଳ ପତ୍ର ଓ ସ୍ତନରେ ଗୁଞ୍ଜିକା ଦେବା ଉଚିତ୍।
ନାସାଯାଂ ଶତପତ୍ତ୍ରଂ ଚ କମଲଂ ନାଭିମଣ୍ଡଲେ । ଵୃନ୍ତାକଂ ଵୃଷଣଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ଲିଙ୍ଗେ ସ୍ଯାଦ୍ଗୃଞ୍ଜନଂ ଶୁଭମ୍
ନାକରେ ଶତପତ୍ର କମଳ, ନାଭିରେ କମଳ ଫୁଲ, ଦୁଇ ଶୁକ୍ରାଣୁରେ ବିଗୁନ ଓ ଲିଙ୍ଗରେ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଘୃତଂ ନାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଦେଯଂ ସ୍ଯାତ୍କୌପୀନେ ଚ ତ୍ରପୁ ସ୍ମୃତମ୍ । ମୌକ୍ତିକଂ ସ୍ତନଯୋର୍ମୂର୍ଧ୍ନି କୁଙ୍କୁମେନ ଵିଲେପନମ୍
ନାଭିରେ ଘିଅ, କଉପିନରେ ତାସା, ସ୍ତନ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକ୍ତା, ଦେହରେ କୁଙ୍କୁମ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କର୍ପୂରାଗୁରୁଧୂପୈଶ୍ଚ ଶୁଭୈର୍ମାଲ୍ଯୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ପରିଧାନଂ ପଟ୍ଟସୂତ୍ରଂ ହୃଦଯେ ରୁକ୍ମକଂ ନ୍ଯସେତ୍
କର୍ପୁର, ଅଗରୁ ଧୂପ ଓ ଶୁଭ ମାଲା ଦେଇ, ଏକ ପାଟ ଜମା ଓ ସୁନା ଗହଣା ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଋଦ୍ଧିଵୃଦ୍ଧୀ ଭୁଜୌ ଦ୍ଵୌ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୋଶ୍ଚ କପର୍ଦକୌ । ସିନ୍ଦୂରଂ ନେତ୍ରକୋଣେ ଚ ତାମ୍ବୂଲାଦ୍ଯୁପହାରକୈଃ
ଦୁଇ ହାତରେ ଧନ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ଚିହ୍ନ ରଖିବା, ଚକ୍ଷୁରେ ଶଙ୍ଖ ଆକାର ଗହଣା ଓ ନେତ୍ର କୋଣରେ ସିନ୍ଦୁର ଦେଇ, ପାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵୌଷଧିଯୁତଂ ପ୍ରେତଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜା ଯଥୋଦିତା । ସାଗ୍ନିକେ (କୈଶ୍ଚା) ଚାପି ଵିଧିନା ଯଜ୍ଞପାତ୍ରଂ ନ୍ଯସେତ୍କ୍ରମାତ୍
ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଦେଇ ପ୍ରେତକୁ ତୟାରି କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ଆଗ୍ନି ସହିତ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।
ଶିରୋମେ ଶ୍ରୀରିତି ଋଚା ପୁନନ୍ତୁ ଵରୁଣେତି ଚ । ପ୍ରେତସ୍ଯ ପାଵନଂ କୃତ୍ଵା ଶାଲିଶାଲଶିଲୋଦକୈଃ
ମୁଣ୍ଡରେ 'ଶ୍ରୀ' ଓ 'ପବମାନ ଭାରୁଣ' ମନ୍ତ୍ର ପଠି, ପ୍ରେତକୁ ଚାଉଳ, ଜଉ ଓ ପଥର ପାତ୍ରର ଜଳ ଦେଇ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯା ସୁଶୀଲାଗୌଃ ପଯସ୍ଵିନୀ
ଉତ୍ତମ ଓ ଦୟାଳୁ ଦୁହୁଁଥିବା ଗାଉଁକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
(ତିଲା ଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା । ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵ ଏକୈକଂ ପାନଂ ସମୃତମ୍
ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, କାପାସ, ଲୁଣ, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ମାଟି, ଗାଉଁ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।