ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପ୍ରେତୀଭୂତେ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ସମ୍ଭୂତେ ମୃତ୍ଯୁଵୈକୃତେ । ତେଷାଂ ମାର୍ଗଗତିସ୍ଥାନଂ ଵିଧାନଂ କଥଯାମ୍ଯହମ୍

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପ୍ରେତ ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଯାଏ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ପଥ, ଯାତ୍ରା, ଗନ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ନିୟମ ନେଇ କଥା କହିବି।

ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପରଂ ଗୋପ୍ଯଂ ଜାତେ ଦୁର୍ମରଣେ ସତି । ଲଙ୍ଘନୈର୍ଯେ ମୃତା ଵିପ୍ରା ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଭିଶ୍ଚାଭିଘାତିତାଃ

ତୁମେ ଶୁଣ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଅପୂର୍ବ ଗୁପ୍ତ ଗଳ୍ପ ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ବାଭାବିକ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦେହ ଛାଡିଥିଲେ—ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଡିଯିବା, ଦାଢିଆ ପ୍ରାଣୀର ଆକ୍ରମଣରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।

କଣ୍ଠଗ୍ରାହ ଵିମଗ୍ନାନାଂ କ୍ଷୀଣାନାଂ ତୁଣ୍ଡଘାତିନାମ୍ । ଵିଷାଗ୍ନିଵୃଷଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିଷୂଚ୍ଯା ଚାତ୍ମଘାତକାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଗଳା ଅଟକି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ପାଣିରେ ଡୁବି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ, ମୁହଁରେ ଘାତ ପାଇଥିଲେ, ବିଷ, ଅଗ୍ନି, ଛେଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅସୁଧ ପାଣି, କ୍ଷୟ ରୋଗ କିମ୍ବା ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ—

ପତନୋଦ୍ଵନ୍ଧନଜଲୈର୍ମୃତାନାଂ ଶୃଣୁ ସଂସ୍ଥିତିମ୍ । ଯାନ୍ତି ତେ ନରକେ ଘୋରେ ଯେ ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଦିଭିର୍ହତାଃ

ପଡିଯିବା, ଗଳା ଅଟକିବା, ଜଳରେ ଡୁବିବା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଶୁଣ; ଯେଉଁମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ବାଭାବିକ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଶ୍ଵଶୃଗାଲାଦିସଂସ୍ପୃଷ୍ଟା ଅଦଗ୍ଧାଃ କୃମିସଂଙ୍କୁଲାଃ । ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିତା ମୃତା ଯେ ଚ ମହାରୋଗୈଶ୍ଚ ପୀଡିତାଃ

ଯେଉଁମାନେ କୁକୁର, ଶ୍ରୁଗାଳ ଓ ଏପରି ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥିଲେ, ଦାହ ହୋଇନଥିଲେ, କୀଟରେ ପ୍ରଭୁତି ହୋଇଥିଲେ, ଉଲ୍ଲଂଘିତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ—

ଅଭିସସ୍ତାସ୍ତଥାଵ୍ଯଙ୍ଗା ଯେ ଚ ପାପାନ୍ନପୋଷିତାଃ । ଚଣ୍ଡାଲାଦୁଦକାତ୍ସର୍ପାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଵୈଦ୍ଯୁତାଗ୍ନିତଃ

ଯେଉଁମାନେ ଶାପିତ, ଅପଙ୍ଗ, ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଜଳ, ସର୍ପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଦ୍ୟୁତ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ—

ଦଷ୍ଟ୍ରିଭ୍ଯଶ୍ଚ ପଶୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷାଦିପତନାନ୍ମୃତାଃ । ଉଦକ୍ଯାମୂତକୀଶୂଦ୍ରାରଜକୀସଙ୍ଗଦୂଷିତାଃ

ଦାଢିଆ ପ୍ରାଣୀ କିମ୍ବା ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିଲେ, ଗଛ ଓ ଏପରି ଜାଗାରୁ ପଡି ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ, ଜଳ, ମୁତ୍ର, ଶୂଦ୍ର, ଧୋବି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ସଂଗତିରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଥିଲେ—

ତେନ ପାପେନ ନରକାନ୍ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରେତତ୍ଵଭାଗିନଃ । ନ ତେଷାଂ କାରଯେଦ୍ଦାହଂ ସୂତକଂ ନୋଦକକ୍ରିଯାମ୍

ସେହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାହ କିମ୍ବା ସୂତକ କିମ୍ବା ଜଳ ଦାନ ନିୟମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନ ଵିଧାନଂ ମୃତାଦ୍ଯଂ ଚ ନ କୁର୍ଯାଦୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ । ତେଷାଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ନାରାଯଣବଲିକ୍ରିଯାମ୍

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କିମ୍ବା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦେହିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନାରାୟଣ ବଳି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଶୃଣୁ ପାପଭଯାପହାମ୍ । ଷଣ୍ମାସଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦାହସ୍ତ୍ରିମାସଂ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯେ ମତଃ

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ପାପ ଭୟ ଦୂର କରିବା ଉପାୟ ଶୁଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଛଅ ମାସ ପରେ ଦାହ କରିବା ନିୟମ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ମାସ ପରେ।

ସାର୍ଧ ମାସଂ ତୁ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରେ ଵିଧୀଯତେ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯମୁନାଯାଞ୍ଚ ନୈମିଷେ ପୁଷ୍କରେଽଥ ଚ

ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଡେଢ଼ ମାସ ପରେ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ, ତୁରନ୍ତ। ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ନୈମିଷ, ପୁଷ୍କର—

ତଡାଗେ ଜଲୂପୂର୍ଣେ ଵା ହ୍ରଦେ ଵା ଵିମଲୋଦକେ । ଵାପ୍ଯାଂ କୂପେ ଗଵାଂ ଗୋଷ୍ଠେ ଗୃହେ ଵା ପ୍ରତିମାଲଯେ

ପୋକରୀ, ପ୍ରଚୁର ଜଳରେ, ଶୁଧ୍ଧ ହ୍ରଦରେ, ଜଳାଶୟ, କୂଆ, ଗୋଯାଗା, ଘର କିମ୍ବା ଦେବଳୟରେ—

କୃଷ୍ଣାଗ୍ରେ କାରଯେଦ୍ଵିପ୍ର ବଲିଂ ନାରାଯଣାହ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରେତାଯ ତର୍ପଣଂ କାର୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରୈଃ ପୌରାଣଵୈଦିକୈଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରେତ ପାଇଁ ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵୌଷଧ୍ଯକ୍ଷତୈର୍ମିଶ୍ରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତର୍ପଯେତ୍ । କାର୍ଯଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵା ଵୈଷ୍ଣଵୈରପି

ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ମିଶାଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ କିମ୍ବା ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରେତଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତି ସ୍ମରେତ୍ । ଅନାଦିନିଧନୋ ଦେଵଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପ୍ରେତକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା; ଅନାଦି-ନିଧନ ଦେବ, ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ—

ଅଵ୍ଯଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପ୍ରେତମୋକ୍ଷପ୍ରଦୋ ଭଵେତ୍ । ତର୍ପଣସ୍ଯାଵସାନେ ଚ ଵୀତରାଗୋ ଵିମତ୍ସରଃ

ଅବିନାଶୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପ୍ରେତମାନେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା; ତର୍ପଣ ସମାପ୍ତିରେ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ରହିତ—

ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମନା ଭୂତ୍ଵା ଶୁଚିପ୍ମାନ୍ଧର୍ମତତ୍ପରଃ । ଦାନଧର୍ମରତଃ ଶାନ୍ତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ ଶୁଚିଃ

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନକୁ ଜୟ କରି, ଶୁଧ୍ଧ, ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ଦାନ ଓ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଶାନ୍ତ, ନମସ୍କାର କରି, ମୌନ ଓ ଶୁଧ୍ଧ ରହି—

ଯଜମାନୋ ଭବେତ୍ତତ୍ର ଶୁଚିର୍ଵନ୍ଧୁସମନ୍ଵିତଃ । ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ର ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧତ୍ଯେକାଦଶୈଵ ତୁ

ଏଠାରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସଫା ହେବା ଉଚିତ, ନିଜ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏଠାରେ ଏକାଦଶ ପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵକର୍ମଵିପାକେନ ଏକୈକାଗ୍ରେ ସମାହିତଃ । ତୋଯଵ୍ରୀହିଯଵାନ୍ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଗୋଧୂମାଂଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁକାନ୍

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭାବି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ପାଣି, ଚାଉଳ, ଯବ, ଗହମ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଦାଣା ଷଷ୍ଟିଟି ଦେବା ଉଚିତ।

ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ଶୁଭଂ ମୁଦ୍ରାଂ ଛତ୍ରୋଷ୍ଣୀଷେ ଚ ଚଲେକମ୍ । ଦାପଯେତ୍ସର୍ଵସସ୍ଯାନି କ୍ଷୀରକ୍ଷୌଦ୍ରଯୁତାନି ଚ

ସେ ଶୁଭ ହବିଷ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ମୁଦ୍ରା, ଏକ ଛତା ଓ ତୁର୍ବନ, ସମସ୍ତ ଧାନ୍ୟ, ଏବଂ ଦୁଧ ଓ ମଧ ମିଶିତ ଧାନ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଵସ୍ତ୍ରୋପାନହସଂଯୁକ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦଷ୍ଟଵିଧଂ ପଦମ୍ । ଦାପଯେତ୍ସର୍ଵଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ନ କୁର୍ଯାତ୍ପଙ୍କ୍ତିବନ୍ଧନମ୍

ସେ ଅଠ ପ୍ରକାର ଦାନ, ଜେଉଁଥିରେ ପୋଶାକ ଓ ଚପଲ ଅଛି, ଦେବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକ ଶାରୀ ରେ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭୂମୌ ସ୍ଥିତେଷୁ ପିଣ୍ଡେଷୁ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତାନ୍ଵିତମ୍ । ଶଙ୍ଖପାତ୍ରେ ତଥା ତାମ୍ରେ ତର୍ପଣଞ୍ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍

ଭୂମିରେ ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ପରେ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ ଲଗାଇ, ସେ ଶଙ୍ଖ ଓ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ପୃଥକ ପୃଥକ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାନଧାରଣସଂଯୁକ୍ତୋ ଜାନୁଭ୍ଯାମଵନିଂ ଗତଃ । ଦାତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଧାନତଃ

ଧ୍ୟାନ ଓ ଧାରଣା ସହିତ, ଗୁଡି ହୋଇ ଭୂମିରେ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଋଚା ଵୈ ଦାପଯେଦର୍ଘ୍ଯମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ । ଆପୋଦେଵୀର୍ମଧୁମତୀରାଦିପୀଠେ ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍

ଋଚ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିତୃ ପାଇଁ ପୃଥକ ପୃଥକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ମଧର ସ୍ୱାଦ ଥିବା ପାଣି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆସନରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଉପଯାମଗୃହୀତୋଽସି ଦ୍ଵିତୀଯେଽର୍ଘଂ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଯେନାପାଵକଚକ୍ଷୁଷା ତୃତୀଯେ ଚ ସକଲ୍ପିତମ୍

‘ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିଛ’ ବୋଲି କହି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନି, ତୃତୀୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯେ ଦେଵାସଶ୍ଚତୁର୍ଥେ ତୁ ସମୁଦ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ପଞ୍ଚମେ । ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତି ସ୍ତଥା ଷଷ୍ଠେ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ସପ୍ତମେ

ଚତୁର୍ଥ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ, ପଞ୍ଚମ ଅର୍ଘ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ, ଷଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ଜ୍ୟୋତିକୁ, ସପ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯମାଯ ତ୍ଵାଷ୍ଟମେ ଜ୍ଞେଯଂ ଯଜ୍ଜଗ୍ରନ୍ନଵମେ ତଥା । ଦଶମେ ଯାଃ ଫଲିନୀତି ପିଣ୍ଡେ ଚୈକାଦଶେ ତତଃ

ଅଷ୍ଟମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଯମକୁ, ନବମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଯାହା ଖାଇଯାଏ ତାହାକୁ, ଦଶମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥିବାକୁ, ଏବଂ ଏକାଦଶ ପିଣ୍ଡ ପରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଭଦ୍ରଂ କର୍ଣେଭିରିତି ଚ କୁର୍ଯାତ୍ପିଣ୍ଡଵିସର୍ଜନମ୍ । କୃତ୍ଵୈକାଦଶଦେଵତ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାତ୍ପରେଽହନି

‘ଭଦ୍ର କର୍ଣ୍ଣେଭିରି’ ବୋଲି ପାଠ କରି, ପିଣ୍ଡ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶ ଦେବତା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିପ୍ରାନାଵାହଯେତ୍ପଞ୍ଚ ଚତୁର୍ଵେଦଵିଶାରଦାନ୍ । ଵିଦ୍ଯାଶୀଲଗୁଣୋପେତାନ୍ସ୍ଵ କୀଯାଞ୍ଛୀଲସତ୍ତମାନ୍ । ଅବ୍ଯଙ୍ଗାନ୍ସପ୍ରଶସ୍ତାଂଶ୍ଚ ନ ତ୍ଵର୍ଜ୍ଯାନ୍କଦାଚନ

ସେ ପଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନ, ଶୀଳ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଶୀଳରେ ଉତ୍ତମ, ଅପଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ କେବେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।