ଵର୍ଷଵୃତ୍ତିନ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦୋଷଵର୍ଜିତେ । ସର୍ଵଂ କଲଂ ସ ମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୮.
ଯିଏ ଦୋଷରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବର୍ଷିକ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଳି ଦୂର କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
କନ୍ଯାଂ ଵିଵାହଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵେଦପାରଗମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକେ ଵସେତ୍ସୋଽପି ସ୍ଵକୁଲୈଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ ॥ ୨,୩୮.
ଯିଏ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାହ ଦିଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ।
ମହାଦାନାନି ଦତ୍ଵା ଚ ନରସ୍ତତ୍ଫଲମାମୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୮.
ଯିଏ ମହାଦାନ ଦିଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭୋଗ କରେ।
ଵାପୀ କୂପତଡାଗାନାମାରାମସୁରସଦ୍ମନାମ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ ପୂର୍ଵକର୍ତୁଃ ଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରେଣ ଵା ତେଷାଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୮.
ଯିଏ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା କୁଆଁ, ପୋଖରୀ, ତାଳ, ବଗିଚା କିମ୍ବା ଦେଉଳକୁ ପୁନଃ ନବୀକରଣ କରେ, ସେ ପୂର୍ବ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଫଳ ପାଏ; ଏହିପରି କାମ କଲେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ।
ଶୀତଵା ତାତପହରମପି ପର୍ଣକୁଟୀରକମ୍ । କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଵିଦୁଷେ ପ୍ରଦଦାତି କୁଟୁମ୍ବିନେ ॥ ୨,୩୮.
ଯେଉଁଜଣ ଶୀତ ଓ ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପତ୍ରର ଛାଉଣି ତିଆରି କରି, ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପରିବାର ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ,
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଚ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୮.
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି କୋଟି ଓ ଅଧା କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ସଵର୍ଣା ସଂଶୁବା ମୃତଂ ପତିମନୁଵ୍ରଜେତ୍ । ସା ମୃତା ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଵର୍ଷାଣାଂ ରୋମସଂଖ୍ଯତା ॥ ୨,୩୮.
ଯେଉଁ ସମ୍ବିଧାନ ଶ୍ରୀମତୀ ନାରୀ, ନିଜ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଜ ଦେହର ରୋମ ଗଣନା ଯେତେ ବର୍ଷ ଅଛି, ସେତିକି ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉପଲବ୍ଧ କରେ।
ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପତିଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲଭେତାଂ ତୌ ଚୋଭୌ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଭିରଲଙ୍କୃତୌ ॥ ୨,୩୮.
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ ନିଜ ପୁଅ, ପୁଅପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଛାଡି, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ, ସେ ଦୁଇଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି।
କୃତ୍ଵା ପାପାନ୍ଯନେକାନି ଭର୍ତୃଦ୍ରୋହମତିଃ ସଦା । ପ୍ରକ୍ଷାଲଯତି ସର୍ଵାଣି ଯା ସ୍ଵଂ ପତିମନୁଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୩୮.
ଯଦି ଏକ ନାରୀ ଅନେକ ପାପ କରିଥାଏ ଓ ପତିଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରିବା ଚିନ୍ତା ସଦା କରିଥାଏ, ତଥାପି ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ।
ମହାପାପସମାଚାରୋ ଭର୍ତା ଚେଦ୍ଦୁଷ୍କୃତୀ ଭଵେତ୍ । ତସ୍ଯାପ୍ଯନୁଵ୍ରତା ନାରୀ ନାରାଯେତ୍ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷମ୍ ॥ ୨,୩୮.
ଯଦି ପତି ମହାପାପ କରିଥାଏ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ, ତଥାପି ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ସେ ପତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ଦୂର କରିଥାଏ।
ଗ୍ରାସମାତ୍ରଂ ନିଯମତୋ ନିତ୍ଯଦାନଂ କରୋତି ଯଃ । ଚତୁଶ୍ଚାମରସଂଯୁକ୍ତଵିମାନେନାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୮.
ଯେଉଁଜଣ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏକ ମୁଠି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରିଥାଏ, ସେ ଚାରି ଚାମର ସହିତ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସିବା ଅଧିକାର ପାଏ।
ଯତ୍କୃତଂ ହି ମନୁଷ୍ଯେଣ ପାପମାମରଣାନ୍ତିକମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ଵର୍ଷଵୃତ୍ତିପ୍ରଦାନତଃ ॥ ୨,୩୮.
ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଦାନ କରିବାରେ ବର୍ଷ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ବଵିଷ୍ଯଞ୍ଚ ପାପଂ ଜନ୍ମତ୍ରଯାର୍ଜିତମ୍ । ପକ୍ଷାଲଯତି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିପ୍ରକନ୍ଯୋପନାଯନାତ୍ ॥ ୨,୩୮.
ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ତିନି ଜନ୍ମରେ ଆର୍ଜିତ ପାପ ସମସ୍ତ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କନ୍ୟାର ଉପନୟନ କରିବାରେ ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ହୋଇଯାଏ।
ଦଶକୂପସମା ଵାପି ଦଶଵାପୀସମଂ ସରଃ । ସରୋ ଭିର୍ଦଶଭିସ୍ତୁଲ୍ଯା ଯା ପ୍ରପା ନିର୍ଜଲେ ଵନେ ॥ ୨,୩୮.
ଏକ ଆଉ ଦଶ କୂପ ସମାନ ହୁଏ, ଦଶ ଆଉ ଦଶ ଆଉ ସମାନ ହୁଏ, ଏକ ଆଉ ଦଶ ଆଉ ସମାନ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଜଳହୀନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ପ୍ରପା ସମସ୍ତ ଏହାଠାରୁ ବଡ଼।
ଯା ଵାପୀ ନିର୍ଜଲେ ଦେଶେ ଯଦ୍ଦାନଂ ନିର୍ଧନେ ଦ୍ଵିଜେ । ପ୍ରାଣିନାଂ ଯୋ ଦଯାଂ ଧତ୍ତେ ସ ଭଵେନ୍ନାକନାଯକଃ ॥ ୨,୩୮.
ଜଳହୀନ ଦେଶରେ ଏକ ଆଉ, ଦରିଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ, ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ଦୟା—ଯେଉଁଜଣ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନାୟକ ହୁଏ।
ଏଵମାଦିଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସୁକୃତୈଃ ସ୍ଵର୍ଗଭାଗ୍ଭଵେତ୍ । ସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପରମାଂ ଲଭେତ୍ ॥ ୨,୩୮.
ଏପରି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଭଲ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗର ଫଳ ଭାଗୀ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇବା ପରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଲଭିଥାଏ।
ଫଲ୍ଗୁ କାର୍ଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସତତଂ ଧର୍ମଵାନ୍ ଭଵେତ୍ । ଦାନଂ ଦମୋ ଦଯା ଚେତି ସାରମେତତ୍ତ୍ରଯଂ ଭୁଵି ॥ ୨,୩୮.
ନିର୍ଥକ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ସଦା ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ହେବା ଉଚିତ; ଦାନ, ଦମ, ଦୟା—ଏହି ତିନିଟି ଏହି ପୃଥିବୀର ମୂଳ ସାର।
ଦାନଂ ସାଧୋର୍ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ଶୂନ୍ଯଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଅନାଥପ୍ରେତସଂସ୍କାରଃ କୋଟିଯଜ୍ଞଫଲପ୍ରଦଃ ॥ ୨,୩୮.
ସଦ୍ଗୁଣୀ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ, ଶୂନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା, ଓ ଅନାଥ ମୃତଦେହର ସଂସ୍କାର—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୯ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ସୂତକାନାଂ ଵିଧିଂ ବ୍ରୂହି ଦଯାଂ କୃତ୍ଵା ମଯିପ୍ରଭୋ । ଵିଵେକାଯ ହି ଚିତ୍ତସ୍ଯ ମାନଵାନାଂ ହିତାଯ ଚ ॥ ୨,୩୯.
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରି ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆସୁଥିବା ଅଶୁଚିତାର ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ; ଏହା ଚିତ୍ତର ବିବେକ ଓ ମାନବଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ମୃତେ ଜନ୍ମନୀ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ସୂତକଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମପି ଵର୍ଣାନାଂ ସାମାନ୍ଯତେ ଵିଵର୍ଜିତମ୍ ॥ ୨,୩୯.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ପକ୍ଷୀରାଜ, ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆସୁଥିବା ଅଶୁଚିତା ଚାରି ପ୍ରକାରର, ଏହା ଚାରି ଜାତିରେ ସାଧାରଣ ନୁହେଁ।
ଉଭଯତ୍ର ଦଶାହାନି କୁଲସ୍ଯାନ୍ନଂ ଵିଵର୍ଜିଯେତ୍ । ଦାନଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ହୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଶ୍ଚ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୨,୩୯.
ଉଭୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳର ଲୋକମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଦାନ, ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ହୋମ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ ହେଇଯାଏ।
ଦେଶଂ କାଲଂ ତଥାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦ୍ରଵ୍ଯପ୍ରଯାଜନମ୍ । ଉପପତ୍ତିଂଵ୍ମଵସ୍ଥାଞ୍ଚ ଜ୍ଞାତ୍ଵାଂ କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୯.
ଦେଶ, ସମୟ, ନିଜ ପରିଚୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବହାର, ଅବସ୍ଥା ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଜାଣି, ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଗୁହାଵହ୍ନିପ୍ରଵେସେ ଚ ଦେଶାନ୍ତରମୃତେଷୁ ଚ । ସ୍ନାନଂ ସଚେଲଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚଂ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୨,୩୯.
ଗୁହା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ନହାଇବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୱରେ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ।
ଆମଗର୍ଭାଶ୍ଚ ଯେ ଜୀଵା ଯେ ଚ ଗର୍ଭାଦ୍ଵିନିଃ ସୃତାଃ । ନ ତେଷାମଗ୍ନିସଂସ୍କାରୋ ନାଶୌଚଂ ନୋଦକକ୍ରିଯା ॥ ୨,୩୯.
ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର, ଅଶୌଚ କିମ୍ବା ଜଳ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ।
ଶିଲ୍ପିନଃ କାରଵୋ ଵୈଦ୍ଯା ଦାସୀଦାସାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ରାଜାନଃ ଶ୍ରୋତିଯାଶ୍ଚୈଵ ସଦ୍ଯଃ ଶୌଚାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୨,୩୯.
କୁଶଳ କାରିଗର, ବୈଦ୍ୟ, ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ଦାସ-ଦାସୀ, ରାଜା ଓ ବେଦ ପାଠକ — ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସତ୍ରୀ ଚ (ଵ୍ରତୀ) ମନ୍ତ୍ରପୂତଶ୍ଚ ଆହିତାଗ୍ନିର୍ନୃପସ୍ତଥା । ଏତେଷାଂ ସୂତକଂ ନାସ୍ତି ଯସ୍ଯ ଚେଚ୍ଛନ୍ତି ପାର୍ଥିଵାଃ ॥ ୨,୩୯.
ଯିଏ ନିୟମ ରଖେ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଘରେ ଅଗ୍ନି ରଖିଥାଏ, କିମ୍ବା ରାଜା — ଏମାନଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ଚାହିଲେ ଅପବିତ୍ରତା ଲାଗୁନାହିଁ।
ପ୍ରସଵେ ଚ ସପିଣ୍ଡାନାଂ ନ କୁର୍ଯାତ୍ସଙ୍କରଂ ଦ୍ଵିଜଃ । ଦଶାହାଚ୍ଛ୍ରୁଧ୍ଯତେ ମାତା ଅଵଗାହ୍ଯ ପିତା ଶୁଚିଃ ॥ ୨,୩୯.
ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ପ୍ରକୃତି ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦଶ ଦିନ ପରେ ମାଆ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ବାପା ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ଵିଵାହୋତ୍ସଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଅନ୍ତରା ମୃତସୂତକେ । ପୂର୍ଵସଙ୍କଲ୍ପିତଂ ଵିତ୍ତଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ତନ୍ମନୁରବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨,୩୯.
ବିବାହ, ଉତ୍ସବ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଦୁଷ୍ଟି ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଧନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା, ଏହିପରି ମନୁ କହିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେଷାମେଵମାଶୌଚଂ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତୁ ସୂତକମ୍ । ସୂକତଂ ମାତୁରେଵସ୍ଯାଦୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ପିତା ଶୁଚିଃ ॥ ୨,୩୯.
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ମାଆଁ ଓ ବାପାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ମାଆଁଙ୍କୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନାଯାଏ, ବାପା ଜଳ ଛିଟି ନିଅଁ ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅନ୍ତର୍ଦଶାହେ ସ୍ଯାତାଞ୍ଚେତ୍ପୁନର୍ମରଣଜନ୍ମନୀ । ତାଵତ୍ସ୍ଯାଦଶୁଚିର୍ଵିପ୍ରୋ ଯାଵତ୍ତତ୍ସ୍ଯାଦନିର୍ଦଶମ୍ ॥ ୨,୩୯.
ଦଶ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ହେଲେ, ସେହି ଦିନରୁ ଆଉ ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଶୁଦ୍ଧ ରହିଥାଏ।