ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶସୁ ଜାତିଷୁ ॥ ୨,୩୮.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଣିଷ ତ୍ରୟୋଦଶ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅଯୋଧ୍ଯା ମଥୁରା ମାଯା କାଶୀ କାଞ୍ଚୀ ଅଵନ୍ତିକା ॥ ୨,୩୮.

ସେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଲେ, ଯଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅୟୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ, ଅବନ୍ତିକା,

ପୁରୀ ଦ୍ଵାରଵତୀ ଜ୍ଞେଯା ସପ୍ତୈତା ମୋକ୍ଷଦାଯିକାଃ । ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତମିତି ଯୋ ବ୍ରୁଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈରପି ॥ ୨,୩୮.

ପୁରୀ ଓ ଦ୍ୱାରକା — ଏହି ସାତଟି ସ୍ଥାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବ ଗଳାକୁ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସନ୍ନ୍ୟାସ' ବୋଲି କହିଲେ,

ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯାତି ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ କ୍ଷିତୌ । ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଯେନ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯାଆନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏକଥର 'ହରି' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ,

ବଦ୍ଧଃ ପରିକରସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷାଯ ଗମନଂ ପ୍ରତି । କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଯୋ ମାଂ ସ୍ମରତି ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୨,୩୮.

ସେ ମୋକ୍ଷ ପଥରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରେ,

ଜଲ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଯଥା ପଦ୍ମଂ ନରକାଦୁଦ୍ଧରାମ୍ଯହମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଜିଲା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵାରଵତୀ ଶିଲା ॥ ୨,୩୮.

ଯେପରି ଜଳକୁ ଭେଦି ଦଳ ଉପରକୁ ଆସେ, ସେପରି ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରାବତୀ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରୁ ମୁଁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ଉଭଯୋଃ ସଙ୍ଗମୋ ଯତ୍ର ମୁକ୍ତିସ୍ତତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ପାପଦୋଷକ୍ଷଯାଵହା ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟିର ସଂଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠି ପାପ ଓ ଦୋଷ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।

ତତ୍ସନ୍ନିଧାନମରଣାନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଜନ୍ତୋଃ ସୁନିଶ୍ଚତା । ରୋପଣାତ୍ପାଲନାତ୍ସେକାଦ୍ଧ୍ଯାନସ୍ପର୍ଶନକୀର୍ତନାତ୍ । ତୁଲସୀ ଦହତେ ପାପଂ ନୃଣାଂ ଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ଖଗ ॥ ୨,୩୮.

ତାହାର ସନ୍ନିଧାନରେ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ରୋପଣ, ଦେଖଭାଳ, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରି ତୁଳସୀ ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମରେ କମାଇଥିବା ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।

ଜ୍ଞାନହୃଦେ ସତ୍ଯଜଲେ ରାଗଦ୍ଵେଷମଲାପହେ । ଯଃ ସ୍ନାତୋ ମାନସେ ତୀର୍ଥେ ନ ସ ଲିପ୍ଯେତ ପାତକୈଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ହୃଦୟରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜଳରେ ସତ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ରାଗ ଦ୍ୱେଷର ମଳ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମାନସିକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।

ନ କାଷ୍ଠେ ଵିଦ୍ଯତେ ଦେଵୋ ନ ଶିଲାଯାଂ କଦାଚନ । ଭାଵେ ହି ଵିଦ୍ଯତେ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭାଵଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୮.

କାଠରେ କିମ୍ବା ପାଥରରେ ଦେବତା ନାହାନ୍ତି; ଭାବରେ ଦେବତା ବସନ୍ତି, ତେଣୁ ଭାବକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ପ୍ରାତଃ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ନର୍ମଦାଂ ମତ୍ସ୍ଯଘାତିନଃ । ନ ତେ ଶିଵପୁରୀଂ ଯାନ୍ତି ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ଗରୀଯସୀ ॥ ୨,୩୮.

ଯେମାନେ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରଭାତେ ନର୍ମଦା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାଛ ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଭାରୀ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ।

ଯାଦୃକ୍ଚିତ୍ତପ୍ରତୀତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତାଦୃକ୍କର୍ମଫଲଂ ନୃଣାମ୍ । ପରଲୋକଗତିସ୍ତାଦୃକ ସୂଚୀସୂତ୍ରଵିଚାରଵତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ମନର ଯେପରି ନିଶ୍ଚୟ, ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସେପରି; ପରଲୋକର ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଯେପରି ସୁଇରେ ସୂତା ପ୍ରବେଶ କରେ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ଗଵାର୍ଥେ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବଲଵଧେଷୁ ଚ । ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗପରୋ ଯସ୍ତୁ ସ ଵୈ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଅନାଶକେ ମୃତୌ ଯସ୍ତୁ ସ ଵୈ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅନାଶକେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ସ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵବନ୍ଧନୈଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ଆଶା ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯେଉଁଠି ଆଶା ନଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତତୋ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏତେ ଵୈ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୩୮.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ପରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହିମାନେ ମୁକ୍ତିର ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ।

ଗୋଗ୍ରହେ ଦେଶଵିଧ୍ଵଂସେ ମରଣଂ ରଣତୀର୍ଥଯୋଃ । ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯସ୍ଯ ବାଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଦେହିନଃ । ଆତ୍ମାନଂ ତତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଵାସଂ ଲଭେଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଗାଈ ଚୋରି, ଦେଶ ଧ୍ଵଂସ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଯିଏ ହେଉ, ଦେହୀ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ପାଇ ଆତ୍ମାକୁ ଛାଡ଼େ, ସେଠି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ।

ଜୀଵିତଂ ମରଣଞ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵଯଂ ଶିକ୍ଷେତ ପଣ୍ଡିତଃ । ଜୀଵିତଂ ଦାନଭୋଗାଭ୍ଯାଂ ମରଣଂ ରଣତୀର୍ଥଯୋଃ ॥ ୨,୩୮.

ପଣ୍ଡିତ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁହିଁ ଶିଖିବା ଉଚିତ; ଜୀବନ ଦାନ ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ।

ହରିକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତଥୈଵ ଚ । ପ୍ରଭାସେ ଶ୍ରୀସ୍ଥଲେ ଚୈଵ ଅର୍ବୁଦେ ଚ ତ୍ରିପୁଷ୍କରେ ॥ ୨,୩୮.

ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳ, ଅର୍ବୁଦ ଓ ତ୍ରିପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ—

ଭୂତେଶ୍ଵରେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସତି ମାନଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିଵସଂ ଯାଵତ୍ତତଃ ପତତି ଭୂତଲେ ॥ ୨,୩୮.

ଭୂତେଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ମାନବ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ, ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଯାଏ।

ଵର୍ଷଵୃତ୍ତିନ୍ତୁ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦୋଷଵର୍ଜିତେ । ସର୍ଵଂ କଲଂ ସ ମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୮.

ଯିଏ ଦୋଷରହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବର୍ଷିକ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଳି ଦୂର କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।

କନ୍ଯାଂ ଵିଵାହଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵେଦପାରଗମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକେ ଵସେତ୍ସୋଽପି ସ୍ଵକୁଲୈଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯିଏ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାହ ଦିଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ।

ମହାଦାନାନି ଦତ୍ଵା ଚ ନରସ୍ତତ୍ଫଲମାମୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯିଏ ମହାଦାନ ଦିଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭୋଗ କରେ।

ଵାପୀ କୂପତଡାଗାନାମାରାମସୁରସଦ୍ମନାମ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ ପୂର୍ଵକର୍ତୁଃ ଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଜୀର୍ଣୋଦ୍ଧାରେଣ ଵା ତେଷାଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯିଏ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା କୁଆଁ, ପୋଖରୀ, ତାଳ, ବଗିଚା କିମ୍ବା ଦେଉଳକୁ ପୁନଃ ନବୀକରଣ କରେ, ସେ ପୂର୍ବ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଫଳ ପାଏ; ଏହିପରି କାମ କଲେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ।

ଶୀତଵା ତାତପହରମପି ପର୍ଣକୁଟୀରକମ୍ । କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଵିଦୁଷେ ପ୍ରଦଦାତି କୁଟୁମ୍ବିନେ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଜଣ ଶୀତ ଓ ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପତ୍ରର ଛାଉଣି ତିଆରି କରି, ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପରିବାର ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ,

ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋର୍ଧକୋଟୀ ଚ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୮.

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତିନି କୋଟି ଓ ଅଧା କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ସଵର୍ଣା ସଂଶୁବା ମୃତଂ ପତିମନୁଵ୍ରଜେତ୍ । ସା ମୃତା ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି ଵର୍ଷାଣାଂ ରୋମସଂଖ୍ଯତା ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁ ସମ୍ବିଧାନ ଶ୍ରୀମତୀ ନାରୀ, ନିଜ ପତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଜ ଦେହର ରୋମ ଗଣନା ଯେତେ ବର୍ଷ ଅଛି, ସେତିକି ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଉପଲବ୍ଧ କରେ।

ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପତିଂ ଯାନୁଗଚ୍ଛତି । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଲଭେତାଂ ତୌ ଚୋଭୌ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀଭିରଲଙ୍କୃତୌ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ ନିଜ ପୁଅ, ପୁଅପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ଛାଡି, ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ, ସେ ଦୁଇଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଶୋଭିତ ହୁଅନ୍ତି।

କୃତ୍ଵା ପାପାନ୍ଯନେକାନି ଭର୍ତୃଦ୍ରୋହମତିଃ ସଦା । ପ୍ରକ୍ଷାଲଯତି ସର୍ଵାଣି ଯା ସ୍ଵଂ ପତିମନୁଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯଦି ଏକ ନାରୀ ଅନେକ ପାପ କରିଥାଏ ଓ ପତିଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରିବା ଚିନ୍ତା ସଦା କରିଥାଏ, ତଥାପି ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ।

ମହାପାପସମାଚାରୋ ଭର୍ତା ଚେଦ୍ଦୁଷ୍କୃତୀ ଭଵେତ୍ । ତସ୍ଯାପ୍ଯନୁଵ୍ରତା ନାରୀ ନାରାଯେତ୍ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯଦି ପତି ମହାପାପ କରିଥାଏ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ, ତଥାପି ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ସେ ପତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ଦୂର କରିଥାଏ।