ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଷୋଡଶାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମାଷାନ୍ନଜଲପୂରିତାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଷୋଳଶ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପକାଯାଇଥିବା ଦାଳ ଓ ଜଳ ଭରା ଘଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଉକ୍ତ୍ରାନ୍ତିଶ୍ରାଦ୍ଧମାରଭ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧଷୋଡଷୋଡଶକସ୍ଯ ତୁ । ଷୋଡଶବ୍ରାହ୍ମଣାନାନ୍ତୁ ଏକୈକଂ ଵିନିଵଦଯେତ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଷୋଳଶଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଷୋଳଶ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଏକ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।

ଏକାଦଶାହାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଦେଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଦୃଢାହ୍ଵଯଃ । ପକ୍ଵାନ୍ନଜଲପୂର୍ଣୋ ହି ଯାଵତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଦିନମ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଏକାଦଶ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ଦୃଢ଼ ପାତ୍ରରେ ପକାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ଜଳ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ କରିବା ଦରକାର।

ଜଲପାତ୍ରାଣି ଵୃଦ୍ଧାନି ଦତ୍ତାନିଘଟକାନି ଚ । ଏକା ଵୈ ଵର୍ଧନୀ ତତ୍ର ତସ୍ଯାଂ ପାତ୍ରନ୍ତୁ ଵଂଶଜମ୍ ॥ ୨,୩୭.

ପୁରୁଣା ଜଳପାତ୍ର ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଘଡ଼ା, ଏବଂ ଏଠିରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପାତ୍ର ରହିଥାଏ; ସେଥିରେ ବଂଶର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵସ୍ତ୍ରେଣାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ତାନ୍ତୁ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ଜଲପୂର୍ଣାନି ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୭.

ସେହି ପାତ୍ରକୁ କପଡ଼ା ଦେଇ ଢାକିବା ଦରକାର, ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି ଜଳଭରା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅହନ୍ଯହନି ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ଖଗେଶ୍ଵର । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଲୀନାଯ ଵେଦଵୃତ୍ତଯୁତାଯ ଚ ॥ ୨,୩୭.

ପ୍ରତିଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ବେଦ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।

ଵିଦ୍ଯାଵୃତ୍ତଵତେ ଦେଯଂ ମୂର୍ଖେ ତନ୍ନ କଦାଚନ । ସମର୍ଥୋ ଵେଦଵୃତ୍ତାଢ୍ଯସ୍ତାରଣେ ତରଣେଽପି ଚ ॥ ୨,୩୭.

ଏହି ଦାନ ଶିକ୍ଷା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ମୂର୍ଖଙ୍କୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ସମର୍ଥ, ବେଦ ଆଚରଣରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦୁର କରିପାରିବେ, ସେମାନେ ଏହି ଦାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୮ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଦାନତୀର୍ଥାର୍ଥିତଂ ମୋକ୍ଷଂ ସ୍ଵର୍ଗଞ୍ଚ ଵଦ ମେ ପ୍ରଭୋ । କେନ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୋତି କେନ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ମୁଁ ଦାନ, ତୀର୍ଥ ଓ ତାହାର ଫଳ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। କେଉଁ କାରଣରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, କେଉଁ କାରଣରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବେ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।

କେନ ଗଚ୍ଛତି ତେଜସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଲୋକାତ୍ସତ୍ଯଲୋକତଃ । ମାନୁଷ୍ଯଂ କେନ ଲଭତେ ନରକେଶୁ ନିମଜ୍ଜତି ॥ ୨,୩୮.

କେଉଁ କାରଣରୁ ଲୋକେ ତେଜୋଲୋକ କିମ୍ବା ସତ୍ୟଲୋକରୁ ଯାଆନ୍ତି? କେଉଁ କାରଣରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ମିଳେ, କିମ୍ବା ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି?

ଏତନ୍ମେ ଵଦନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଭକ୍ତାନାଂ ମୋକ୍ଷଦାଯକ । ବ୍ରୂହି କସ୍ମିନ୍ମୃତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୮.

ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ କହ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ। କିଏ ମୃତ୍ୟୁବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହି କଥା କହ।

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶସୁ ଜାତିଷୁ ॥ ୨,୩୮.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଣିଷ ତ୍ରୟୋଦଶ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅଯୋଧ୍ଯା ମଥୁରା ମାଯା କାଶୀ କାଞ୍ଚୀ ଅଵନ୍ତିକା ॥ ୨,୩୮.

ସେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଲେ, ଯଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅୟୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ, ଅବନ୍ତିକା,

ପୁରୀ ଦ୍ଵାରଵତୀ ଜ୍ଞେଯା ସପ୍ତୈତା ମୋକ୍ଷଦାଯିକାଃ । ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତମିତି ଯୋ ବ୍ରୁଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈରପି ॥ ୨,୩୮.

ପୁରୀ ଓ ଦ୍ୱାରକା — ଏହି ସାତଟି ସ୍ଥାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବ ଗଳାକୁ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସନ୍ନ୍ୟାସ' ବୋଲି କହିଲେ,

ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯାତି ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ କ୍ଷିତୌ । ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଯେନ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯାଆନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏକଥର 'ହରି' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ,

ବଦ୍ଧଃ ପରିକରସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷାଯ ଗମନଂ ପ୍ରତି । କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଯୋ ମାଂ ସ୍ମରତି ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୨,୩୮.

ସେ ମୋକ୍ଷ ପଥରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରେ,

ଜଲ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଯଥା ପଦ୍ମଂ ନରକାଦୁଦ୍ଧରାମ୍ଯହମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଜିଲା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵାରଵତୀ ଶିଲା ॥ ୨,୩୮.

ଯେପରି ଜଳକୁ ଭେଦି ଦଳ ଉପରକୁ ଆସେ, ସେପରି ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରାବତୀ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରୁ ମୁଁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ଉଭଯୋଃ ସଙ୍ଗମୋ ଯତ୍ର ମୁକ୍ତିସ୍ତତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ପାପଦୋଷକ୍ଷଯାଵହା ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟିର ସଂଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠି ପାପ ଓ ଦୋଷ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।

ତତ୍ସନ୍ନିଧାନମରଣାନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଜନ୍ତୋଃ ସୁନିଶ୍ଚତା । ରୋପଣାତ୍ପାଲନାତ୍ସେକାଦ୍ଧ୍ଯାନସ୍ପର୍ଶନକୀର୍ତନାତ୍ । ତୁଲସୀ ଦହତେ ପାପଂ ନୃଣାଂ ଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ଖଗ ॥ ୨,୩୮.

ତାହାର ସନ୍ନିଧାନରେ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ରୋପଣ, ଦେଖଭାଳ, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରି ତୁଳସୀ ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମରେ କମାଇଥିବା ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।

ଜ୍ଞାନହୃଦେ ସତ୍ଯଜଲେ ରାଗଦ୍ଵେଷମଲାପହେ । ଯଃ ସ୍ନାତୋ ମାନସେ ତୀର୍ଥେ ନ ସ ଲିପ୍ଯେତ ପାତକୈଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ହୃଦୟରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜଳରେ ସତ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ରାଗ ଦ୍ୱେଷର ମଳ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମାନସିକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।

ନ କାଷ୍ଠେ ଵିଦ୍ଯତେ ଦେଵୋ ନ ଶିଲାଯାଂ କଦାଚନ । ଭାଵେ ହି ଵିଦ୍ଯତେ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭାଵଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୮.

କାଠରେ କିମ୍ବା ପାଥରରେ ଦେବତା ନାହାନ୍ତି; ଭାବରେ ଦେବତା ବସନ୍ତି, ତେଣୁ ଭାବକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାତଃ ପ୍ରାତଃ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ନର୍ମଦାଂ ମତ୍ସ୍ଯଘାତିନଃ । ନ ତେ ଶିଵପୁରୀଂ ଯାନ୍ତି ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିର୍ଗରୀଯସୀ ॥ ୨,୩୮.

ଯେମାନେ ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରଭାତେ ନର୍ମଦା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାଛ ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବପୁରୀକୁ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଭାରୀ ଅଟୁଟ ରହିଯାଏ।

ଯାଦୃକ୍ଚିତ୍ତପ୍ରତୀତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତାଦୃକ୍କର୍ମଫଲଂ ନୃଣାମ୍ । ପରଲୋକଗତିସ୍ତାଦୃକ ସୂଚୀସୂତ୍ରଵିଚାରଵତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ମନର ଯେପରି ନିଶ୍ଚୟ, ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସେପରି; ପରଲୋକର ଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଯେପରି ସୁଇରେ ସୂତା ପ୍ରବେଶ କରେ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ଗଵାର୍ଥେ ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ବଲଵଧେଷୁ ଚ । ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗପରୋ ଯସ୍ତୁ ସ ଵୈ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଜଣେ ଜଣାଣୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ଅନାଶକେ ମୃତୌ ଯସ୍ତୁ ସ ଵୈ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଅନାଶକେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ସ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵବନ୍ଧନୈଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ଆଶା ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯେଉଁଠି ଆଶା ନଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯସ୍ତତୋ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଏତେ ଵୈ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୩୮.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ପରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହିମାନେ ମୁକ୍ତିର ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ।

ଗୋଗ୍ରହେ ଦେଶଵିଧ୍ଵଂସେ ମରଣଂ ରଣତୀର୍ଥଯୋଃ । ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯସ୍ଯ ବାଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଦେହିନଃ । ଆତ୍ମାନଂ ତତ୍ର ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଵାସଂ ଲଭେଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ଗାଈ ଚୋରି, ଦେଶ ଧ୍ଵଂସ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଯିଏ ହେଉ, ଦେହୀ ଯେଉଁଠି ଦୁଃଖ ପାଇ ଆତ୍ମାକୁ ଛାଡ଼େ, ସେଠି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ।

ଜୀଵିତଂ ମରଣଞ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵଯଂ ଶିକ୍ଷେତ ପଣ୍ଡିତଃ । ଜୀଵିତଂ ଦାନଭୋଗାଭ୍ଯାଂ ମରଣଂ ରଣତୀର୍ଥଯୋଃ ॥ ୨,୩୮.

ପଣ୍ଡିତ ଜୀବନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁହିଁ ଶିଖିବା ଉଚିତ; ଜୀବନ ଦାନ ଓ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା, ମୃତ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ।

ହରିକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତଥୈଵ ଚ । ପ୍ରଭାସେ ଶ୍ରୀସ୍ଥଲେ ଚୈଵ ଅର୍ବୁଦେ ଚ ତ୍ରିପୁଷ୍କରେ ॥ ୨,୩୮.

ହରିକ୍ଷେତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଭୃଗୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରଭାସ, ଶ୍ରୀସ୍ଥଳ, ଅର୍ବୁଦ ଓ ତ୍ରିପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ—

ଭୂତେଶ୍ଵରେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସତି ମାନଵଃ । ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିଵସଂ ଯାଵତ୍ତତଃ ପତତି ଭୂତଲେ ॥ ୨,୩୮.

ଭୂତେଶ୍ୱରରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ମାନବ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ, ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଯାଏ।