ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସମାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତ ଵୈ ଜଲେ ଦଶୈକମଗ୍ନୌ ପଵନେ ଚ ଷୋଡଶ । ମହାହଵେ ପଷ୍ଟିରଶୀତିର୍ଗୋଗୃହେ ଅନାଶକେ କାଶ୍ଯପ ଚାକ୍ଷଯା ଗତିଃ ॥ ୨,୩୬.

ପାଣିରେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ, ଅଗ୍ନିରେ ଏଗାର, ବାୟୁରେ ଷୋଳ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଅସହ ଛଅ ଏବଂ ଗଁଉଘର କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ କାଶ୍ୟପ, ଏହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୭ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଉଦକୁମ୍ଭପ୍ରଦାନଂ ମେ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍ । ଵିଧିନା କେନ କର୍ତଵ୍ଯା କୃତିରେଷା ଜନାର୍ଦନ ॥ ୨,୩୭.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ମୋତେ ଉଦକୁମ୍ଭ ଦାନ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, କେମିତି ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଜନାର୍ଦନ?

କିଂଲକ୍ଷଣାଃ କେନ ପୂର୍ଣାଃ କସ୍ଯ ଦେଯା ଜନାର୍ଦନ । କସ୍ମିନ୍ କାଲେ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ପ୍ରେତତୃପ୍ତିପ୍ରସାଧକାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଏହାର ଲକ୍ଷଣ କଣ, କେଉଁ ଜିନିଷରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ଜନାର୍ଦନ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଉଦକୁମ୍ଭପ୍ରଦାନକମ୍ । ପ୍ରେତୋଦ୍ଦେଶେନ ଦାତଵ୍ଯା ଅନ୍ନପାନୀଯସଂଯୁତାଃ । ଵିଶେଷେଣ ମହାପକ୍ଷିନ୍ ପ୍ରେତମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁନିଥରେ ଉଦକୁମ୍ଭ ଦାନ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭରି ଦେବା ଉତ୍ତମ। ବିଶେଷକରି, ହେ ମହାପକ୍ଷୀ, ଏହି ଦାନ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।

ଦ୍ଵାଦଶାହେ ଚ ପଣ୍ମାସେ ତ୍ରୈପକ୍ଷେ ଵାପି ଵତ୍ସରେ । ଉଦକୁମ୍ଭାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମାର୍ଗେ ତସ୍ଯ ସୁଖାଯ ଵୈ ॥ ୨,୩୭.

ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ଛଅ ମାସ, ପ୍ରତି ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ କିମ୍ବା ବର୍ଷରେ ଏହି ଉଦକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ଅହନ୍ଯହନି ଦାତଵ୍ଯା ଉଦକୁମ୍ଭାସ୍ତିଲୈର୍ଯୁତାଃ । ସୁଲିପ୍ତେ ଭୂମିଭାଗେ ତୁ ପକ୍କାନ୍ନଜଲପୂରିତାଃ ॥ ୨,୩୭.

ପ୍ରତିଦିନ ତିଳ ମିଶାଯାଇଥିବା ଉଦକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ। ଭଲଭାବେ ଲେପାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ, ପକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରେତସ୍ଯ ତତ୍ର ଦାତଵ୍ଯଂ ଭାଜନଞ୍ଚ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ସୁପ୍ରୀତସ୍ତେନ ଦତ୍ତେନ ପ୍ରେତୋ ଯାମ୍ଯୈଃ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୭.

ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭାଜନ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଶକ୍ତି, ସେହି ଦାନରେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଯମଦୂତଙ୍କ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶାହେ ଵିଶେଷେଣ ଉଦକମ୍ଭାନ୍ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଵିଧିନା ତତ୍ର ସଙ୍କଲ୍ପଯ ଘଟାନ୍ ଦ୍ଵାଦଶସଂଖ୍ଯକାନ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ବିଶେଷ କରି ଜଳଭରା ଘଡ଼ା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସେଠାରେ ବାରଟି ଘଡ଼ା ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଦରକାର।

ଏକାଷି ବର୍ଧନୀ ତତ୍ର ପକ୍ଵାନ୍ନଫଲପୂରିତା । ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯା ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଶୁଭେ ॥ ୨,୩୭.

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ପକାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ଫଳ ଭରି, ଶୁଭ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଏକୋ ଵୈ ଧର୍ମରାଜାଯ ତେନ ତୁଷ୍ଟେନ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଯ ଚୈକଂ ତୁ ଗତସ୍ତତ୍ର ସୁଖୀ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଏହି ଘଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯିବା ଦରକାର, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏକ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯିବା ଦରକାର, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସୁଖ ମିଳେ।

ଷୋଡଶାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମାଷାନ୍ନଜଲପୂରିତାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଷୋଳଶ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପକାଯାଇଥିବା ଦାଳ ଓ ଜଳ ଭରା ଘଡ଼ା ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଉକ୍ତ୍ରାନ୍ତିଶ୍ରାଦ୍ଧମାରଭ୍ଯ ଶ୍ରାଦ୍ଧଷୋଡଷୋଡଶକସ୍ଯ ତୁ । ଷୋଡଶବ୍ରାହ୍ମଣାନାନ୍ତୁ ଏକୈକଂ ଵିନିଵଦଯେତ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଷୋଳଶଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଷୋଳଶ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ଏକ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।

ଏକାଦଶାହାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଦେଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଦୃଢାହ୍ଵଯଃ । ପକ୍ଵାନ୍ନଜଲପୂର୍ଣୋ ହି ଯାଵତ୍ସଂଵତ୍ସରଂ ଦିନମ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଏକାଦଶ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ଦୃଢ଼ ପାତ୍ରରେ ପକାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ଜଳ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ କରିବା ଦରକାର।

ଜଲପାତ୍ରାଣି ଵୃଦ୍ଧାନି ଦତ୍ତାନିଘଟକାନି ଚ । ଏକା ଵୈ ଵର୍ଧନୀ ତତ୍ର ତସ୍ଯାଂ ପାତ୍ରନ୍ତୁ ଵଂଶଜମ୍ ॥ ୨,୩୭.

ପୁରୁଣା ଜଳପାତ୍ର ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଘଡ଼ା, ଏବଂ ଏଠିରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପାତ୍ର ରହିଥାଏ; ସେଥିରେ ବଂଶର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଵସ୍ତ୍ରେଣାଚ୍ଛାଦଯେତ୍ତାନ୍ତୁ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ଜଲପୂର୍ଣାନି ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୭.

ସେହି ପାତ୍ରକୁ କପଡ଼ା ଦେଇ ଢାକିବା ଦରକାର, ଶୁଭ୍ର ଗନ୍ଧ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି ଜଳଭରା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଅହନ୍ଯହନି ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵଂ ଖଗେଶ୍ଵର । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଲୀନାଯ ଵେଦଵୃତ୍ତଯୁତାଯ ଚ ॥ ୨,୩୭.

ପ୍ରତିଦିନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ବେଦ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।

ଵିଦ୍ଯାଵୃତ୍ତଵତେ ଦେଯଂ ମୂର୍ଖେ ତନ୍ନ କଦାଚନ । ସମର୍ଥୋ ଵେଦଵୃତ୍ତାଢ୍ଯସ୍ତାରଣେ ତରଣେଽପି ଚ ॥ ୨,୩୭.

ଏହି ଦାନ ଶିକ୍ଷା ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ମୂର୍ଖଙ୍କୁ କେବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯିଏ ସମର୍ଥ, ବେଦ ଆଚରଣରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦୁର କରିପାରିବେ, ସେମାନେ ଏହି ଦାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୮ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଦାନତୀର୍ଥାର୍ଥିତଂ ମୋକ୍ଷଂ ସ୍ଵର୍ଗଞ୍ଚ ଵଦ ମେ ପ୍ରଭୋ । କେନ ମୋକ୍ଷମଵାପ୍ନୋତି କେନ ସ୍ଵର୍ଗେ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ମୁଁ ଦାନ, ତୀର୍ଥ ଓ ତାହାର ଫଳ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। କେଉଁ କାରଣରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, କେଉଁ କାରଣରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିବେ, ଏହି କଥା ମୋତେ କହ।

କେନ ଗଚ୍ଛତି ତେଜସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଲୋକାତ୍ସତ୍ଯଲୋକତଃ । ମାନୁଷ୍ଯଂ କେନ ଲଭତେ ନରକେଶୁ ନିମଜ୍ଜତି ॥ ୨,୩୮.

କେଉଁ କାରଣରୁ ଲୋକେ ତେଜୋଲୋକ କିମ୍ବା ସତ୍ୟଲୋକରୁ ଯାଆନ୍ତି? କେଉଁ କାରଣରେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ମିଳେ, କିମ୍ବା ନରକରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି?

ଏତନ୍ମେ ଵଦନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଭକ୍ତାନାଂ ମୋକ୍ଷଦାଯକ । ବ୍ରୂହି କସ୍ମିନ୍ମୃତେ ସ୍ଵର୍ଗେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୮.

ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ କହ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ। କିଏ ମୃତ୍ୟୁବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହି କଥା କହ।

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । ମାନୁଷ୍ଯଂ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ତ୍ରଯୋଦଶସୁ ଜାତିଷୁ ॥ ୨,୩୮.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ଭାରତ ଭୂମିରେ ମଣିଷ ତ୍ରୟୋଦଶ ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଅଯୋଧ୍ଯା ମଥୁରା ମାଯା କାଶୀ କାଞ୍ଚୀ ଅଵନ୍ତିକା ॥ ୨,୩୮.

ସେଉଁଠାରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଲେ, ଯଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅୟୋଧ୍ୟା, ମଥୁରା, ମାୟା, କାଶୀ, କାଞ୍ଚୀ, ଅବନ୍ତିକା,

ପୁରୀ ଦ୍ଵାରଵତୀ ଜ୍ଞେଯା ସପ୍ତୈତା ମୋକ୍ଷଦାଯିକାଃ । ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତମିତି ଯୋ ବ୍ରୁଯାତ୍ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈରପି ॥ ୨,୩୮.

ପୁରୀ ଓ ଦ୍ୱାରକା — ଏହି ସାତଟି ସ୍ଥାନ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବ ଗଳାକୁ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ 'ସନ୍ନ୍ୟାସ' ବୋଲି କହିଲେ,

ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯାତି ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ କ୍ଷିତୌ । ସକୃଦୁଚ୍ଚରିତଂ ଯେନ ହରିରିତ୍ଯକ୍ଷରଦ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୩୮.

ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯାଆନ୍ତି, ପୃଥିବୀରେ ପୁନଃଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏକଥର 'ହରି' ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ,

ବଦ୍ଧଃ ପରିକରସ୍ତେନ ମୋକ୍ଷାଯ ଗମନଂ ପ୍ରତି । କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣେତି କୃଷ୍ଣେତି ଯୋ ମାଂ ସ୍ମରତି ନିତ୍ଯଶଃ ॥ ୨,୩୮.

ସେ ମୋକ୍ଷ ପଥରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' ବୋଲି ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରେ,

ଜଲ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଯଥା ପଦ୍ମଂ ନରକାଦୁଦ୍ଧରାମ୍ଯହମ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଜିଲା ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଦ୍ଵାରଵତୀ ଶିଲା ॥ ୨,୩୮.

ଯେପରି ଜଳକୁ ଭେଦି ଦଳ ଉପରକୁ ଆସେ, ସେପରି ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରାବତୀ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠାରୁ ମୁଁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ଉଭଯୋଃ ସଙ୍ଗମୋ ଯତ୍ର ମୁକ୍ତିସ୍ତତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଯତ୍ର ପାପଦୋଷକ୍ଷଯାଵହା ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ଦୁଇଟିର ସଂଯୋଗ ହୁଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଅଛି, ସେଠି ପାପ ଓ ଦୋଷ ନଶ୍ୱର ହୁଏ।

ତତ୍ସନ୍ନିଧାନମରଣାନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଜନ୍ତୋଃ ସୁନିଶ୍ଚତା । ରୋପଣାତ୍ପାଲନାତ୍ସେକାଦ୍ଧ୍ଯାନସ୍ପର୍ଶନକୀର୍ତନାତ୍ । ତୁଲସୀ ଦହତେ ପାପଂ ନୃଣାଂ ଜନ୍ମାର୍ଜିତଂ ଖଗ ॥ ୨,୩୮.

ତାହାର ସନ୍ନିଧାନରେ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ରୋପଣ, ଦେଖଭାଳ, ପୂଜା, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ କରି ତୁଳସୀ ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମରେ କମାଇଥିବା ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।

ଜ୍ଞାନହୃଦେ ସତ୍ଯଜଲେ ରାଗଦ୍ଵେଷମଲାପହେ । ଯଃ ସ୍ନାତୋ ମାନସେ ତୀର୍ଥେ ନ ସ ଲିପ୍ଯେତ ପାତକୈଃ ॥ ୨,୩୮.

ଯେଉଁଠି ହୃଦୟରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜଳରେ ସତ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ରାଗ ଦ୍ୱେଷର ମଳ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମାନସିକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପ ଲାଗେ ନାହିଁ।