ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

କୃତ୍ତ୍ଯାସୀନନ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଗତଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ଵନଦେଵତାଃ । ଯମଦୂତା ଵିଶେଷେଣ ନ ଯାମ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵଗାଃ ॥ ୨,୩୬.

ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବନଦେବତାମାନେ ବିଶେଷ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯମର ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।

ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷଵର୍ଜିତଃ । ତତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଦହ୍ଯେତ ତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁ ଲୋକ ତୀର୍ଥର ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଠାରେ ମରିଲେ, ସେ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ସେଵିତେଽପି ସଦା ତଥି ହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ଶୁଭେ ଦେଶେ କୁଲେ ଧୀମାନ୍ ସ ଭଵେଦ୍ଵେଦଵିଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୨,୩୬.

ଯଦିଓ ସେ ସଦା ତୀର୍ଥର ସେବା କରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ମରେ, ସେ ଭଲ ଦେଶ ଓ ଭଲ ପରିବାରରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

କୃତ୍ଵା ନିରଶନଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପୁନର୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ ସମାହୂଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଯତ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଉପବାସ କରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକି ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍କୃତ୍ସ୍ନମନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଅନୃତଂ ନ ଵଦେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଧର୍ମମେଵ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥେ ଗତ୍ଵା ଚ ଯଃ କୋଽପି ପୁନରାଯାତି ଵୈ ଗୃହମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ ଵୈ ଵିପ୍ରୈଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ଦତ୍ତ୍ଵା ଵା ସ୍ଵର୍ଣଦାନାନି ଗୋମହୀଗଜଵାଜିନଃ । ତୀର୍ଥଂ ଯଦି ଲଭେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ସ ଭାଗ୍ଯଵାନ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେହି ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରେ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।

ଗୃହାତ୍ପ୍ରଚଲିତସ୍ତୀର୍ଥଂ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ପଦେପଦେ ତୁ ଗୋଦାନଂ ଯଦି ହିଂସା ନ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୬.

ଘରରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଲେ, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣାରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ।

ଗୃହେ ତୁ ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି । କୁରୁତେ ତତ୍ର ପାପଞ୍ଚେଦ୍ଵଜ୍ରଲେପସମଂ ହି ତତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଘରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ପାପ କଲେ, ସେ ହେଉଛି ଅଜରା ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼।

କ୍ଲିଶ୍ଯେତ୍ସ ନାତ୍ର ସନ୍ଦେହୋ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍ । ତତ୍ର ଦତ୍ତାନି ଦାନାନି ଜାଯନ୍ତେ ଚାକ୍ଷଯାଣି ଵୈ ॥ ୨,୩୬.

ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ସଦା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ।

ଆତୁରେ ସତି ଦାତଵ୍ଯଂ ନିର୍ଧନୈରପି ମାନଵୈଃ । ଗାଵସ୍ତିଲା ହିରଣ୍ଯଞ୍ଚ ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୩୬.

ଯେତେବେଳେ କେହି ରୋଗୀ ହୁଅନ୍ତି, ଗରିବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଶେଷକରି ଗାଈ, ତିଳ, ସୁନା ଓ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଦେବା ଉତ୍ତମ।

ଦାନଵନ୍ତଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ । ଋଷିଭିଃ ସହ ଧର୍ମଣ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଦାନଶୀଳ, ସେଉଁଠାରେ ସବୁ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସଦା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଆତ୍ମାଯତ୍ତଂ ଧନଂ ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵିପ୍ରେ ସମର୍ପଯେତ୍ । ପରାଧୀନଂ ମୃତେ ସର୍ଵଂ କୃପଯା କଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ॥ ୨,୩୬.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହା ଅନ୍ୟର ହେଲେ, କିଏ କାହିଁକି କୃପା କରି ଦେବ?

ପିତ୍ରୁଦ୍ଦେଶେନ ଯଃ ପୁତ୍ତ୍ରୈର୍ଧନଂ ଵିପ୍ରକରେଽର୍ପିତମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ସଧନଂ ତେନ ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରପ୍ରପୌତ୍ରକୈଃ ॥ ୨,୩୬.

ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଥିରେ ପିତା, ତାଙ୍କ ଧନ ସହିତ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି।

ପିତୁଃ ଶତଗୁଣଂ ଦତ୍ତଂ ସହସ୍ରଂ ମାତୁରୁଚ୍ଯତେ । ଭଗିନ୍ଯା ଶତସାହସ୍ରଂ ସୋଦର୍ଯେ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଶତଗୁଣ ଫଳ ଦେଏ; ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ହେଲେ ହଜାର ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ଜଣେ ସହୋଦରୀ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଓ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ।

ଯଦି ଲୋଭାନ୍ନ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ପ୍ରମାଦାନ୍ମୋହତୋଽପି ଵା । ମୃତାଃ ଶୋଚନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ କଦର୍ଯାଃ ପାପିନସ୍ତ୍ଵିତି ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି ଲୋଭ, ଅବିଚାର କିମ୍ବା ମୂଢତାରୁ ଦାନ ନଦେଇ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସବୁଏ କଞ୍ଜୁଷ ଓ ପାପୀ ଲୋକ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି।

ଅତିକ୍ଲେଶେନ ଲବ୍ଧସ୍ଯ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ଚଞ୍ଚଲସ୍ଯ ଚ । ଗତିରେକୈଵ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ଦାନମନ୍ଯା ଵିପତ୍ତଯଃ ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁ ଧନ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ମିଳେ ଓ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅସ୍ଥିର, ତାହାର ଏକମାତ୍ର ଭଲ ପଥ ହେଉଛି ଦାନ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଥ ଧ୍ୱଂସକୁ ନେଇଯାଏ।

ମୃତ୍ଯୁଃ ଶରୀଗୋପ୍ତାରଂ ଵସୁରକ୍ଷଂ ଵସୁନ୍ଧରା । ଦୁଶ୍ଚାରିଣୀଵ ହସତି ସ୍ଵପତିଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ମୃତ୍ୟୁ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଧନକୁ ଜମା କରୁଥିବା ଓ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ହସେ, ଯେପରିକି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ସ୍ନେହଶୀଳ ପତିକୁ ହସେ।

ଉଦାସେ ଧାର୍ମିକଃ ସୌମ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍ । ତୃଣଵନ୍ମନ୍ଯତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଆତ୍ମାନଂ ଵିତ୍ତମପ୍ଯଥ ॥ ୨,୩୬.

ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ଓ ସହନଶୀଳ ଲୋକ ବହୁ ଧନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜକୁ ଓ ଧନକୁ ତୃଣ ସମାନ ମନେ କରନ୍ତି।

ନ ଚୈଵୋପଦ୍ରଵାସ୍ତସ୍ଯ ମୋହଜାଲୋ ନ ଚୈଵ ହି । ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ନ ଚ ଭଯଂ ଯମଦୂତସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ସେ ଲୋକଙ୍କୁ କୌଣସି ବିପଦ, ମୋହର ଜାଲ ବା ମୃତ୍ୟୁ ବେଳେ ଯମଦୂତଙ୍କ ଭୟ କିଛି ନଥାଏ।

ସମାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତ ଵୈ ଜଲେ ଦଶୈକମଗ୍ନୌ ପଵନେ ଚ ଷୋଡଶ । ମହାହଵେ ପଷ୍ଟିରଶୀତିର୍ଗୋଗୃହେ ଅନାଶକେ କାଶ୍ଯପ ଚାକ୍ଷଯା ଗତିଃ ॥ ୨,୩୬.

ପାଣିରେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ, ଅଗ୍ନିରେ ଏଗାର, ବାୟୁରେ ଷୋଳ, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଅସହ ଛଅ ଏବଂ ଗଁଉଘର କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ କାଶ୍ୟପ, ଏହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୭ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଉଦକୁମ୍ଭପ୍ରଦାନଂ ମେ କଥଯସ୍ଵ ଯଥାତଥମ୍ । ଵିଧିନା କେନ କର୍ତଵ୍ଯା କୃତିରେଷା ଜନାର୍ଦନ ॥ ୨,୩୭.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ମୋତେ ଉଦକୁମ୍ଭ ଦାନ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ, କେମିତି ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଜନାର୍ଦନ?

କିଂଲକ୍ଷଣାଃ କେନ ପୂର୍ଣାଃ କସ୍ଯ ଦେଯା ଜନାର୍ଦନ । କସ୍ମିନ୍ କାଲେ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ପ୍ରେତତୃପ୍ତିପ୍ରସାଧକାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଏହାର ଲକ୍ଷଣ କଣ, କେଉଁ ଜିନିଷରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି, ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ଜନାର୍ଦନ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଉଦକୁମ୍ଭପ୍ରଦାନକମ୍ । ପ୍ରେତୋଦ୍ଦେଶେନ ଦାତଵ୍ଯା ଅନ୍ନପାନୀଯସଂଯୁତାଃ । ଵିଶେଷେଣ ମହାପକ୍ଷିନ୍ ପ୍ରେତମୁକ୍ତିପ୍ରଦାଯକାଃ ॥ ୨,୩୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁନିଥରେ ଉଦକୁମ୍ଭ ଦାନ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି। ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭରି ଦେବା ଉତ୍ତମ। ବିଶେଷକରି, ହେ ମହାପକ୍ଷୀ, ଏହି ଦାନ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।

ଦ୍ଵାଦଶାହେ ଚ ପଣ୍ମାସେ ତ୍ରୈପକ୍ଷେ ଵାପି ଵତ୍ସରେ । ଉଦକୁମ୍ଭାଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମାର୍ଗେ ତସ୍ଯ ସୁଖାଯ ଵୈ ॥ ୨,୩୭.

ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ଛଅ ମାସ, ପ୍ରତି ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ କିମ୍ବା ବର୍ଷରେ ଏହି ଉଦକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ପିତୃମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।

ଅହନ୍ଯହନି ଦାତଵ୍ଯା ଉଦକୁମ୍ଭାସ୍ତିଲୈର୍ଯୁତାଃ । ସୁଲିପ୍ତେ ଭୂମିଭାଗେ ତୁ ପକ୍କାନ୍ନଜଲପୂରିତାଃ ॥ ୨,୩୭.

ପ୍ରତିଦିନ ତିଳ ମିଶାଯାଇଥିବା ଉଦକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ। ଭଲଭାବେ ଲେପାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ, ପକା ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରେତସ୍ଯ ତତ୍ର ଦାତଵ୍ଯଂ ଭାଜନଞ୍ଚ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ସୁପ୍ରୀତସ୍ତେନ ଦତ୍ତେନ ପ୍ରେତୋ ଯାମ୍ଯୈଃ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୭.

ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭାଜନ ଦିଆଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଶକ୍ତି, ସେହି ଦାନରେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଯମଦୂତଙ୍କ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶାହେ ଵିଶେଷେଣ ଉଦକମ୍ଭାନ୍ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଵିଧିନା ତତ୍ର ସଙ୍କଲ୍ପଯ ଘଟାନ୍ ଦ୍ଵାଦଶସଂଖ୍ଯକାନ୍ ॥ ୨,୩୭.

ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ବିଶେଷ କରି ଜଳଭରା ଘଡ଼ା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସେଠାରେ ବାରଟି ଘଡ଼ା ଦେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଦରକାର।

ଏକାଷି ବର୍ଧନୀ ତତ୍ର ପକ୍ଵାନ୍ନଫଲପୂରିତା । ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯା ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଶୁଭେ ॥ ୨,୩୭.

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ପକାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଓ ଫଳ ଭରି, ଶୁଭ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦେବା ଉଚିତ୍।