ଯାଵନ୍ତ୍ଯହାନି ଜୀଵେତ୍ଵ୍ରତେ ନିରଶନେ କୃତେ । କ୍ରତୁଭିସ୍ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ସମଗ୍ରଵଦକ୍ଷିଣୈଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେତେ ଦିନ ସେ ଉପବାସ ରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିନ ଦାନ ସହିତ ବଡ଼ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତୀର୍ଥେ ଗୃହେ ଵା ସଂନ୍ଯାସଂ ନୀତ୍ଵା ଚେନ୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଲଭତେ ସୋଽପି ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଫଲମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଘରେ ତ୍ୟାଗ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଆଗରୁ କହିଥିବା ଫଳର ଦୁଇଗୁଣା ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ମହାରୋଗୋପପତ୍ତୌ ଚ ଗୃହୀତେଽନଶନେ କୃତେ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ରୋଗୋ ଦେଵଵଦ୍ଧି ଵିରାଜତେ ॥ ୨,୩୬.
ବଡ଼ ରୋଗ ହେଲେ ଏବଂ ଉପବାସ କଲେ, ସେଇ ରୋଗ ପୁଣି ଆସେ ନାହିଁ ଏବଂ ଲୋକଟି ଦେବତା ପରି ଚମକେ।
ଯ ଆତୁରଃ ସନ୍ ସନ୍ନ୍ଯାସଂ ଗୃହ୍ଣାତି ଯଦି ମାନଵଃ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ଭୂମୌ ସଂସାରେ ଦୁଃ ଖସାଗରେ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ରୋଗୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
ଅହନ୍ଯହନି ଦାତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଞ୍ଚ ଭୋଜନମ୍ । ତିଲପାତ୍ରଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଦୀପଦାନଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର, ଦୀପ ଦାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ପାପାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ । ମୃତୋ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ଯଥା ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ ॥ ୨,୩୬.
ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ; ସେ ମରିଲେ, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦନଶନଂ ନୄଣାଂ ଵୈକୁଣ୍ଠପଦଦାଯକମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵସ୍ଥେ ଚୋତ୍ତରେ ଵା ସାଧଯେନ୍ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଏହିପରି, ଉପବାସ ଲୋକଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁତ୍ତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯାଦି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଵ୍ରଜତି ଯୋ ନରଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତସ୍ଯ ଭଵେଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟିପୁଷ୍ଟିଦାଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଝିଅ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଓ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯସ୍ତୀର୍ଥସଂମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ରତେ ହ୍ଯନଶନେ କୃତେ । ଚେନ୍ମ୍ରିଯେତାନ୍ତରାଲେଽପି ଋଷୀଣାଂ ମଣ୍ଡଲେ ଵସେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଉପବାସ ନେଇ ମଧ୍ୟପଥରେ ମରିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଵ୍ରତଂ ନିରଶନ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହେଽପି ମୃତୋ ଯଦି । ସ୍ଵକୁଲାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଏକାକୀ ଵିଚରେଦ୍ଦିଵି ॥ ୨,୩୬.
ଉପବାସ ବ୍ରତ କରି ଘରେ ମଧ୍ୟ ମରିଯାଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଘୁରେ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚୈଵ ତଥା ତୋଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନରୋ ଯଦି । ପୀତମତ୍ପାଦତୋଯଶ୍ଚ ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ କ୍ଷିତୌ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଛାଡ଼ି, କେବଳ ମୋ ପାଦପଦ୍ମର ପାଣି ପିଏ, ସେ ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
କୃତ୍ତ୍ଯାସୀନନ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଗତଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ଵନଦେଵତାଃ । ଯମଦୂତା ଵିଶେଷେଣ ନ ଯାମ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵଗାଃ ॥ ୨,୩୬.
ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବନଦେବତାମାନେ ବିଶେଷ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯମର ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷଵର୍ଜିତଃ । ତତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଦହ୍ଯେତ ତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ତୀର୍ଥର ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଠାରେ ମରିଲେ, ସେ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ସେଵିତେଽପି ସଦା ତଥି ହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ଶୁଭେ ଦେଶେ କୁଲେ ଧୀମାନ୍ ସ ଭଵେଦ୍ଵେଦଵିଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦିଓ ସେ ସଦା ତୀର୍ଥର ସେବା କରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ମରେ, ସେ ଭଲ ଦେଶ ଓ ଭଲ ପରିବାରରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
କୃତ୍ଵା ନିରଶନଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପୁନର୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ ସମାହୂଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଯତ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଉପବାସ କରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକି ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍କୃତ୍ସ୍ନମନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଅନୃତଂ ନ ଵଦେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଧର୍ମମେଵ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥେ ଗତ୍ଵା ଚ ଯଃ କୋଽପି ପୁନରାଯାତି ଵୈ ଗୃହମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ ଵୈ ଵିପ୍ରୈଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵା ସ୍ଵର୍ଣଦାନାନି ଗୋମହୀଗଜଵାଜିନଃ । ତୀର୍ଥଂ ଯଦି ଲଭେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ସ ଭାଗ୍ଯଵାନ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେହି ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରେ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଗୃହାତ୍ପ୍ରଚଲିତସ୍ତୀର୍ଥଂ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ପଦେପଦେ ତୁ ଗୋଦାନଂ ଯଦି ହିଂସା ନ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୬.
ଘରରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଲେ, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣାରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଗୃହେ ତୁ ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି । କୁରୁତେ ତତ୍ର ପାପଞ୍ଚେଦ୍ଵଜ୍ରଲେପସମଂ ହି ତତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଘରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ପାପ କଲେ, ସେ ହେଉଛି ଅଜରା ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼।
କ୍ଲିଶ୍ଯେତ୍ସ ନାତ୍ର ସନ୍ଦେହୋ ଯାଵଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କତାରକମ୍ । ତତ୍ର ଦତ୍ତାନି ଦାନାନି ଜାଯନ୍ତେ ଚାକ୍ଷଯାଣି ଵୈ ॥ ୨,୩୬.
ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବ। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ସଦା ଅବିନାଶୀ ହୁଏ।
ଆତୁରେ ସତି ଦାତଵ୍ଯଂ ନିର୍ଧନୈରପି ମାନଵୈଃ । ଗାଵସ୍ତିଲା ହିରଣ୍ଯଞ୍ଚ ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେତେବେଳେ କେହି ରୋଗୀ ହୁଅନ୍ତି, ଗରିବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ବିଶେଷକରି ଗାଈ, ତିଳ, ସୁନା ଓ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଦେବା ଉତ୍ତମ।
ଦାନଵନ୍ତଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ । ଋଷିଭିଃ ସହ ଧର୍ମଣ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ସର୍ଵଦା ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦାନଶୀଳ, ସେଉଁଠାରେ ସବୁ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ଧର୍ମ ଓ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସଦା ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଆତ୍ମାଯତ୍ତଂ ଧନଂ ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵିପ୍ରେ ସମର୍ପଯେତ୍ । ପରାଧୀନଂ ମୃତେ ସର୍ଵଂ କୃପଯା କଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ॥ ୨,୩୬.
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହା ଅନ୍ୟର ହେଲେ, କିଏ କାହିଁକି କୃପା କରି ଦେବ?
ପିତ୍ରୁଦ୍ଦେଶେନ ଯଃ ପୁତ୍ତ୍ରୈର୍ଧନଂ ଵିପ୍ରକରେଽର୍ପିତମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ସଧନଂ ତେନ ଚକ୍ରେ ପୁତ୍ରପ୍ରପୌତ୍ରକୈଃ ॥ ୨,୩୬.
ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଧନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଥିରେ ପିତା, ତାଙ୍କ ଧନ ସହିତ, ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି।
ପିତୁଃ ଶତଗୁଣଂ ଦତ୍ତଂ ସହସ୍ରଂ ମାତୁରୁଚ୍ଯତେ । ଭଗିନ୍ଯା ଶତସାହସ୍ରଂ ସୋଦର୍ଯେ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଶତଗୁଣ ଫଳ ଦେଏ; ମାଆଙ୍କ ପାଇଁ ହେଲେ ହଜାର ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ଜଣେ ସହୋଦରୀ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ଓ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ।
ଯଦି ଲୋଭାନ୍ନ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ପ୍ରମାଦାନ୍ମୋହତୋଽପି ଵା । ମୃତାଃ ଶୋଚନ୍ତି ତେ ସର୍ଵେ କଦର୍ଯାଃ ପାପିନସ୍ତ୍ଵିତି ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି ଲୋଭ, ଅବିଚାର କିମ୍ବା ମୂଢତାରୁ ଦାନ ନଦେଇ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସବୁଏ କଞ୍ଜୁଷ ଓ ପାପୀ ଲୋକ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି।
ଅତିକ୍ଲେଶେନ ଲବ୍ଧସ୍ଯ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ଚଞ୍ଚଲସ୍ଯ ଚ । ଗତିରେକୈଵ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ଦାନମନ୍ଯା ଵିପତ୍ତଯଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଧନ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ମିଳେ ଓ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅସ୍ଥିର, ତାହାର ଏକମାତ୍ର ଭଲ ପଥ ହେଉଛି ଦାନ; ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଥ ଧ୍ୱଂସକୁ ନେଇଯାଏ।
ମୃତ୍ଯୁଃ ଶରୀଗୋପ୍ତାରଂ ଵସୁରକ୍ଷଂ ଵସୁନ୍ଧରା । ଦୁଶ୍ଚାରିଣୀଵ ହସତି ସ୍ଵପତିଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ମୃତ୍ୟୁ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଧନକୁ ଜମା କରୁଥିବା ଓ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ହସେ, ଯେପରିକି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜ ସ୍ନେହଶୀଳ ପତିକୁ ହସେ।
ଉଦାସେ ଧାର୍ମିକଃ ସୌମ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍ । ତୃଣଵନ୍ମନ୍ଯତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଆତ୍ମାନଂ ଵିତ୍ତମପ୍ଯଥ ॥ ୨,୩୬.
ହେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ଓ ସହନଶୀଳ ଲୋକ ବହୁ ଧନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜକୁ ଓ ଧନକୁ ତୃଣ ସମାନ ମନେ କରନ୍ତି।