ସକୃଦୂନଶତାର୍ଧେନ ସମ୍ଭଵେତ୍ପଙ୍କ୍ତିସନ୍ନିଧଃ । ମେଲନୀଯଃ ଶତାର୍ଧେନ ସନ୍ଧିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ ୨,୩୫.
ଏକଥର ଶତାର୍ଧ ଅଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃବଂଶର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମିଳେ; ଏହି ଯୋଗ ଶତାର୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଯୋଗ ହୁଏ।
(ଅଥ ଶଵାଵିଧିଃ) । ଶଵସ୍ଯ ଶିବିକାଯାଂ କରଚରଣବନ୍ଧନଂ ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯମ୍ । ଏଵଂ ଚେନ୍ନ ଵିଧାନଂ ଵିଧୀଯତେ ତତ୍ପିଶାଚପରିଭଵନମ୍ ॥ ୨,୩୫.
ଶବକୁ ଶିବିକାରେ ରଖି, ତାହାର ହାତପାଉଁ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନ କଲେ, ଶବ ଭୂତପିଶାଚର ଉତ୍ପୀଡ଼ନରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ସଂଜାଯତେ ରଜନ୍ଯାଞ୍ଚ ଶଵନିର୍ଗମନେ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଭଯଶୂନ୍ଯମ୍ । ଶଵଂ ନ ମୁଞ୍ଚେତ ମୁଚ୍ଯତେ ଚେତ୍ଦୁଃ ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଦୁର୍ଗତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୫.
ରାତିରେ ଶବକୁ ବାହାର କରିଲେ ଦେଶରେ ଭୟ ନଥାଏ; ଶବକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଛାଡ଼ିଲେ ତାହାକୁ ଛୁଁଇଲେ ଅପଶକୁନ ହୁଏ।
ଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତେ ପ୍ରେତେ ଶ୍ରୁତେ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ତଦନ୍ନଂ ମାଂସଵଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ତତ୍ତୋଯଂ ରୁଧିରୋପମମ୍ ॥ ୨,୩୫.
ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଶବ ଥିବାବେଳେ କେହି ଖବର ପାଇ ଖାଇଲେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ମାଂସ ସମାନ ଓ ସେ ପାଣି ରକ୍ତ ସମାନ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
(୩୫.୪୫) ଜ୍ଞାତିସମ୍ବନ୍ଧିନାମେଵଂ ଵ୍ଯଵହାରଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଵିଲୁପ୍ଯ ଜ୍ଞାତିଧର୍ମଞ୍ଚ ପ୍ରେତପାପେନ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୫.
ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହିପରି ଆଚରଣ ଜ୍ଞାତି-ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ପାଇଁ; ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାତିଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରେତପାପ ଲାଗିଯାଏ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୬ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୌଵାଚ । କସ୍ମାଦନଶନଂ ପୁଣ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯଗତିଦାଯକମ୍ । ସ୍ଵଗୃହନ୍ତୁ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତୀର୍ଥେ ଵୈ ମ୍ରିଯତେ ଯଦି ॥ ୨,୩୬.
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ଉପବାସ କାହିଁକି ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଗତି ଦେଉଛି? ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି, କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ?
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ମ୍ରିଯତେ ଗୃହେ ଵା ମୃତ୍ଯୁ ମାଗତଃ । ବୂତ୍ଵା କୁଟୀଚରୋ ଯସ୍ତୁ ସ କାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଘରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବନବାସୀ ହୋଇଥିଲେ, ସେ କେଉଁଠି ଗତି ପାଏ?
ସଂନ୍ଯାସଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ତୀର୍ଥେ ଵାପି ଗୃହେଽପି ଵା । କଥଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମପ୍ରାପ୍ତନିଧନେଽପି ଵା ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ତ୍ୟାଗ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠି କିମ୍ବା ଘରେ, ତାଙ୍କର କ୍ରିୟା କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଯାଏ ଏବଂ ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ?
ନିଯମେ ଚେତ୍କୃତେ ଦେଵ ଚିତ୍ତଭଙ୍ଗୋ ହି ଜାଯତେ । କେନ ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସିଦ୍ଧିଃ କୃତେନାପ୍ଯକୃତେନ ଵା ॥ ୨,୩୬.
ଦେବ, ଯଦି ନିୟମ ନେଲେ ମନ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ତେବେ ସେ କିପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ—ନିୟମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ କିମ୍ବା ନ କଲେ?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । କୃତ୍ଵା ନିରଶନଂ ଯୋ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି କୋଽପି ଚେତ୍ । ମାନୁପୀଂ ତନୁମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମମ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିରାଜତେ ॥ ୨,୩୬.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଯିଏ ଉପବାସ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ, ସେ ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ସମାନ ମହିମାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଯାଵନ୍ତ୍ଯହାନି ଜୀଵେତ୍ଵ୍ରତେ ନିରଶନେ କୃତେ । କ୍ରତୁଭିସ୍ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ସମଗ୍ରଵଦକ୍ଷିଣୈଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେତେ ଦିନ ସେ ଉପବାସ ରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିନ ଦାନ ସହିତ ବଡ଼ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତୀର୍ଥେ ଗୃହେ ଵା ସଂନ୍ଯାସଂ ନୀତ୍ଵା ଚେନ୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଲଭତେ ସୋଽପି ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଫଲମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଘରେ ତ୍ୟାଗ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଆଗରୁ କହିଥିବା ଫଳର ଦୁଇଗୁଣା ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ମହାରୋଗୋପପତ୍ତୌ ଚ ଗୃହୀତେଽନଶନେ କୃତେ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ରୋଗୋ ଦେଵଵଦ୍ଧି ଵିରାଜତେ ॥ ୨,୩୬.
ବଡ଼ ରୋଗ ହେଲେ ଏବଂ ଉପବାସ କଲେ, ସେଇ ରୋଗ ପୁଣି ଆସେ ନାହିଁ ଏବଂ ଲୋକଟି ଦେବତା ପରି ଚମକେ।
ଯ ଆତୁରଃ ସନ୍ ସନ୍ନ୍ଯାସଂ ଗୃହ୍ଣାତି ଯଦି ମାନଵଃ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ଭୂମୌ ସଂସାରେ ଦୁଃ ଖସାଗରେ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ମଣିଷ ରୋଗୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
ଅହନ୍ଯହନି ଦାତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଞ୍ଚ ଭୋଜନମ୍ । ତିଲପାତ୍ରଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଦୀପଦାନଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର, ଦୀପ ଦାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ପାପାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ । ମୃତୋ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ଯଥା ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ ॥ ୨,୩୬.
ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ; ସେ ମରିଲେ, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦନଶନଂ ନୄଣାଂ ଵୈକୁଣ୍ଠପଦଦାଯକମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵସ୍ଥେ ଚୋତ୍ତରେ ଵା ସାଧଯେନ୍ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଏହିପରି, ଉପବାସ ଲୋକଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁତ୍ତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯାଦି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଵ୍ରଜତି ଯୋ ନରଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତସ୍ଯ ଭଵେଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟିପୁଷ୍ଟିଦାଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଝିଅ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଓ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯସ୍ତୀର୍ଥସଂମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ରତେ ହ୍ଯନଶନେ କୃତେ । ଚେନ୍ମ୍ରିଯେତାନ୍ତରାଲେଽପି ଋଷୀଣାଂ ମଣ୍ଡଲେ ଵସେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଉପବାସ ନେଇ ମଧ୍ୟପଥରେ ମରିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଵ୍ରତଂ ନିରଶନ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହେଽପି ମୃତୋ ଯଦି । ସ୍ଵକୁଲାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଏକାକୀ ଵିଚରେଦ୍ଦିଵି ॥ ୨,୩୬.
ଉପବାସ ବ୍ରତ କରି ଘରେ ମଧ୍ୟ ମରିଯାଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଘୁରେ।
ଅନ୍ନଞ୍ଚୈଵ ତଥା ତୋଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନରୋ ଯଦି । ପୀତମତ୍ପାଦତୋଯଶ୍ଚ ନ ପୁନର୍ଜାଯତେ କ୍ଷିତୌ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି କେହି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଛାଡ଼ି, କେବଳ ମୋ ପାଦପଦ୍ମର ପାଣି ପିଏ, ସେ ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।
କୃତ୍ତ୍ଯାସୀନନ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଗତଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ଵନଦେଵତାଃ । ଯମଦୂତା ଵିଶେଷେଣ ନ ଯାମ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵଗାଃ ॥ ୨,୩୬.
ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବନଦେବତାମାନେ ବିଶେଷ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯମର ଦୂତମାନେ ସେଠାକୁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷଵର୍ଜିତଃ । ତତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଦହ୍ଯେତ ତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ତୀର୍ଥର ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଠାରେ ମରିଲେ, ସେ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି।
ସେଵିତେଽପି ସଦା ତଥି ହ୍ଯନ୍ଯତ୍ର ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ଶୁଭେ ଦେଶେ କୁଲେ ଧୀମାନ୍ ସ ଭଵେଦ୍ଵେଦଵିଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦିଓ ସେ ସଦା ତୀର୍ଥର ସେବା କରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ମରେ, ସେ ଭଲ ଦେଶ ଓ ଭଲ ପରିବାରରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
କୃତ୍ଵା ନିରଶନଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପୁନର୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସ ସମାହୂଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଯତ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଉପବାସ କରି ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକି ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍କୃତ୍ସ୍ନମନୁଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ । ଅନୃତଂ ନ ଵଦେତ୍ପଶ୍ଚାଦ୍ଧର୍ମମେଵ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥେ ଗତ୍ଵା ଚ ଯଃ କୋଽପି ପୁନରାଯାତି ଵୈ ଗୃହମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ ଵୈ ଵିପ୍ରୈଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମଥାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ପୁଣି ଘରକୁ ଫେରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵା ସ୍ଵର୍ଣଦାନାନି ଗୋମହୀଗଜଵାଜିନଃ । ତୀର୍ଥଂ ଯଦି ଲଭେଦ୍ଯସ୍ତୁ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ସ ଭାଗ୍ଯଵାନ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କେହି ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କରେ ଏବଂ ତୀର୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ଗୃହାତ୍ପ୍ରଚଲିତସ୍ତୀର୍ଥଂ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ପଦେପଦେ ତୁ ଗୋଦାନଂ ଯଦି ହିଂସା ନ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୬.
ଘରରୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଲେ, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣାରେ ଗାଈ ଦାନ କଲେ, କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଗୃହେ ତୁ ଯତ୍କୃତଂ ପାପଂ ତୀର୍ଥସ୍ନାନେନ ଶୁଧ୍ଯତି । କୁରୁତେ ତତ୍ର ପାପଞ୍ଚେଦ୍ଵଜ୍ରଲେପସମଂ ହି ତତ୍ ॥ ୨,୩୬.
ଘରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ତୀର୍ଥସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ପାପ କଲେ, ସେ ହେଉଛି ଅଜରା ହୀରା ପରି ଦୃଢ଼।