ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅନୁଶବ୍ଦଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ନାଵାହନମଥୋଲ୍ମୁକମ୍ । ଆସୀମାନ୍ତଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଵିସର୍ଜନମ୍ ॥ ୨,୩୫.

'ଅନୁ' ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ଆବାହନ କିମ୍ବା ହୋଲ୍ମୁକ କରିବା, ସୀମା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କିମ୍ବା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଓ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନ କୁର୍ଯାତ୍ତିଲହୋମଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂର୍ଣାହୁତିଂ ତଥା । ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଚେତ୍କର୍ତା ଗଚ୍ଛତ୍ଯଧୋଗତିମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଦ୍ୱିଜମାନେ ତିଳହୋମ କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ସେ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରନ୍ତି, କର୍ତ୍ତା ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ମଲିନଶ୍ରାଦ୍ଧସଂଜ୍ଞାନଂ ପୂର୍ଵଷୋଡଶକଂ ତଥା । ସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵାରେ ଚାର୍ଧମାର୍ଗେ ଚିତାଯାଂ ଶଵହସ୍ତକେ ॥ ୨,୩୫.

ଯାହାକୁ ମଲିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବୋଲାଯାଏ, ପୂର୍ବରୁ ଷୋଳଟି କ୍ରିୟା, ସ୍ଥାନରେ, ଦ୍ୱାରରେ, ମାର୍ଗର ମଧ୍ୟରେ, ଚିତାରେ, କିମ୍ବା ଶବର ହାତରେ—

ଶ୍ମଶାନଵାସିଭୂତେଭ୍ଯଃ ପଞ୍ଚମଂ ପ୍ରତିଵେଶ୍ଯକମ୍ । ଷଷ୍ଠଂ ସଞ୍ଚଯନେ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦଶ ପିଣ୍ଡା ଦଶାହିକାଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଷୋଡଷକଞ୍ଚୈତତ୍ପ୍ରଥମଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ମଶାନରେ ବସୁଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ପଞ୍ଚମଟି ପିଣ୍ଡ ପଡ଼ୋଶୀ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ; ଛଠଠି ପିଣ୍ଡ ସଂଚୟକାରୀ ପାଇଁ କହାଯାଏ; ଦଶ ଦିନର କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ; ଏହି ଦିନଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପ୍ରଥମ ଷୋଡଶୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଷୋଡଶଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ମେ ଶୃଣୁ । କର୍ତଵ୍ଯାନୀହ ଵିଧିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯେକାଦଶୈଵ ତୁ ॥ ୨,୩୫.

ଏହା ସହିତ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏହି ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରୁ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି; ଏଠାରେ ଏକାଦଶଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦ୍ଯଞ୍ଚ ତଥାନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧପଞ୍ଚକମ୍ । ଏଵଂ ଷୋଡଶକଂ ପ୍ରାହୁରେତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦୋ ଜନାଃ ॥ ୨,୩୫.

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସହିତ, ଏହିପରି ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଲୋକେ କହନ୍ତି।

ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧମେକାଦଶେ ତଥା । ତ୍ରିପକ୍ଷସମ୍ଭଵଞ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵେ ରିକ୍ତେ ଖଗ ଷୋଡଶ ॥ ୨,୩୫.

ଦ୍ୱାଦଶଟି ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏକଟି ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ତିନି ପକ୍ଷରେ ଦୁଇଟି ଓ ଦୁଇଟି ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ—ଏହିପରି ମୋଟ ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ।

ଆଦ୍ଯଂ ଶଵଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୃତ୍ଵାନ୍ଯଚ୍ଚ ତ୍ରିଷୋଡଶମ୍ । ପିତୃପାଙ୍କ୍ତିଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଶତାଦ୍ଧୈଂନ ତୁ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୩୫.

ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶବର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କରାଯାଏ; ଅନ୍ୟ ତେରଟି ପିତୃବଂଶର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ; ଏହା ଛଡ଼ା ଏକ ଶତାର୍ଧ ଅଧିକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଶତାର୍ଧେନ ଵିହୀନୋ ଯୋ ମିଲିତଃ ପଙ୍କ୍ତିଭାଙ୍ନ ହି । ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥୈଵାଷ୍ଟଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରେତତ୍ଵନାଶନମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁଠି ଶତାର୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ସେଉଁଠି ପିତୃବଂଶର ଅଂଶ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ଅଠଚାଳିଶି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପ୍ରେତତ୍ୱ ନାଶ ପାଏ।

ସକୃଦୂନଶତାର୍ଧେନ ସମ୍ଭଵେତ୍ପଙ୍କ୍ତିସନ୍ନିଧଃ । ମେଲନୀଯଃ ଶତାର୍ଧେନ ସନ୍ଧିଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ ୨,୩୫.

ଏକଥର ଶତାର୍ଧ ଅଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃବଂଶର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମିଳେ; ଏହି ଯୋଗ ଶତାର୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ଯୋଗ ହୁଏ।

(ଅଥ ଶଵାଵିଧିଃ) । ଶଵସ୍ଯ ଶିବିକାଯାଂ କରଚରଣବନ୍ଧନଂ ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯମ୍ । ଏଵଂ ଚେନ୍ନ ଵିଧାନଂ ଵିଧୀଯତେ ତତ୍ପିଶାଚପରିଭଵନମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଶବକୁ ଶିବିକାରେ ରଖି, ତାହାର ହାତପାଉଁ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନ କଲେ, ଶବ ଭୂତପିଶାଚର ଉତ୍ପୀଡ଼ନରେ ପଡ଼ିଯାଏ।

ସଂଜାଯତେ ରଜନ୍ଯାଞ୍ଚ ଶଵନିର୍ଗମନେ ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଭଯଶୂନ୍ଯମ୍ । ଶଵଂ ନ ମୁଞ୍ଚେତ ମୁଚ୍ଯତେ ଚେତ୍ଦୁଃ ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଦୁର୍ଗତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୫.

ରାତିରେ ଶବକୁ ବାହାର କରିଲେ ଦେଶରେ ଭୟ ନଥାଏ; ଶବକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଛାଡ଼ିଲେ ତାହାକୁ ଛୁଁଇଲେ ଅପଶକୁନ ହୁଏ।

ଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତେ ପ୍ରେତେ ଶ୍ରୁତେ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଦୃଚ୍ଛଯା । ତଦନ୍ନଂ ମାଂସଵଜ୍ଜ୍ଞେଯଂ ତତ୍ତୋଯଂ ରୁଧିରୋପମମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ ଶବ ଥିବାବେଳେ କେହି ଖବର ପାଇ ଖାଇଲେ, ସେ ଖାଦ୍ୟ ମାଂସ ସମାନ ଓ ସେ ପାଣି ରକ୍ତ ସମାନ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ।

(୩୫.୪୫) ଜ୍ଞାତିସମ୍ବନ୍ଧିନାମେଵଂ ଵ୍ଯଵହାରଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଵିଲୁପ୍ଯ ଜ୍ଞାତିଧର୍ମଞ୍ଚ ପ୍ରେତପାପେନ ଲିପ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୫.

ଖଗେଶ୍ୱର, ଏହିପରି ଆଚରଣ ଜ୍ଞାତି-ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ପାଇଁ; ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାତିଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ପ୍ରେତପାପ ଲାଗିଯାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୬ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୌଵାଚ । କସ୍ମାଦନଶନଂ ପୁଣ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯଗତିଦାଯକମ୍ । ସ୍ଵଗୃହନ୍ତୁ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତୀର୍ଥେ ଵୈ ମ୍ରିଯତେ ଯଦି ॥ ୨,୩୬.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚାରିଲେ: ଉପବାସ କାହିଁକି ପୁଣ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଗତି ଦେଉଛି? ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି, କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ?

ଅପ୍ରାପ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ମ୍ରିଯତେ ଗୃହେ ଵା ମୃତ୍ଯୁ ମାଗତଃ । ବୂତ୍ଵା କୁଟୀଚରୋ ଯସ୍ତୁ ସ କାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଘରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ବନବାସୀ ହୋଇଥିଲେ, ସେ କେଉଁଠି ଗତି ପାଏ?

ସଂନ୍ଯାସଂ କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ତୀର୍ଥେ ଵାପି ଗୃହେଽପି ଵା । କଥଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯମପ୍ରାପ୍ତନିଧନେଽପି ଵା ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି କେହି ତ୍ୟାଗ ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠି କିମ୍ବା ଘରେ, ତାଙ୍କର କ୍ରିୟା କିପରି କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଯାଏ ଏବଂ ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ?

ନିଯମେ ଚେତ୍କୃତେ ଦେଵ ଚିତ୍ତଭଙ୍ଗୋ ହି ଜାଯତେ । କେନ ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସିଦ୍ଧିଃ କୃତେନାପ୍ଯକୃତେନ ଵା ॥ ୨,୩୬.

ଦେବ, ଯଦି ନିୟମ ନେଲେ ମନ ଭଙ୍ଗ ହେଉଛି, ତେବେ ସେ କିପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇବେ—ନିୟମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ କିମ୍ବା ନ କଲେ?

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । କୃତ୍ଵା ନିରଶନଂ ଯୋ ଵୈ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି କୋଽପି ଚେତ୍ । ମାନୁପୀଂ ତନୁମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମମ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିରାଜତେ ॥ ୨,୩୬.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଯିଏ ଉପବାସ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ, ସେ ମାନବ ଦେହ ଛାଡ଼ି ମୋତେ ସମାନ ମହିମାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ଯାଵନ୍ତ୍ଯହାନି ଜୀଵେତ୍ଵ୍ରତେ ନିରଶନେ କୃତେ । କ୍ରତୁଭିସ୍ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ସମଗ୍ରଵଦକ୍ଷିଣୈଃ ॥ ୨,୩୬.

ଯେତେ ଦିନ ସେ ଉପବାସ ରେ ଜୀବନ୍ତ ରହିଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଦିନ ଦାନ ସହିତ ବଡ଼ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା ସମାନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ତୀର୍ଥେ ଗୃହେ ଵା ସଂନ୍ଯାସଂ ନୀତ୍ଵା ଚେନ୍ମ୍ରିଯତେ ଯଦି । ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଲଭତେ ସୋଽପି ପୂର୍ଵୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଫଲମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି କେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଘରେ ତ୍ୟାଗ ନେଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଆଗରୁ କହିଥିବା ଫଳର ଦୁଇଗୁଣା ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

ମହାରୋଗୋପପତ୍ତୌ ଚ ଗୃହୀତେଽନଶନେ କୃତେ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ରୋଗୋ ଦେଵଵଦ୍ଧି ଵିରାଜତେ ॥ ୨,୩୬.

ବଡ଼ ରୋଗ ହେଲେ ଏବଂ ଉପବାସ କଲେ, ସେଇ ରୋଗ ପୁଣି ଆସେ ନାହିଁ ଏବଂ ଲୋକଟି ଦେବତା ପରି ଚମକେ।

ଯ ଆତୁରଃ ସନ୍ ସନ୍ନ୍ଯାସଂ ଗୃହ୍ଣାତି ଯଦି ମାନଵଃ । ପୁନର୍ନ ଜାଯତେ ଭୂମୌ ସଂସାରେ ଦୁଃ ଖସାଗରେ ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁ ମଣିଷ ରୋଗୀ ଅବସ୍ଥାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପୁଣି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।

ଅହନ୍ଯହନି ଦାତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଞ୍ଚ ଭୋଜନମ୍ । ତିଲପାତ୍ରଂ ଯଥାଶକ୍ତି ଦୀପଦାନଂ ସୁରାର୍ଚନମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ତିଳ ଭରା ପାତ୍ର, ଦୀପ ଦାନ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ପାପାନ୍ଯୁଚ୍ଚାଵଚାନି ଚ । ମୃତୋ ମୁକ୍ତିମଵାପ୍ନୋତି ଯଥା ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ ॥ ୨,୩୬.

ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ; ସେ ମରିଲେ, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେପରି ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦନଶନଂ ନୄଣାଂ ଵୈକୁଣ୍ଠପଦଦାଯକମ୍ । ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵସ୍ଥେ ଚୋତ୍ତରେ ଵା ସାଧଯେନ୍ମୋକ୍ଷଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଏହିପରି, ଉପବାସ ଲୋକଙ୍କୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଜୀବନର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ତ୍ରଦ୍ରଵ୍ଯାଦି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଵ୍ରଜତି ଯୋ ନରଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତସ୍ଯ ଭଵେଯୁସ୍ତୁଷ୍ଟିପୁଷ୍ଟିଦାଃ ॥ ୨,୩୬.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଝିଅ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଓ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଯସ୍ତୀର୍ଥସଂମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ରତେ ହ୍ଯନଶନେ କୃତେ । ଚେନ୍ମ୍ରିଯେତାନ୍ତରାଲେଽପି ଋଷୀଣାଂ ମଣ୍ଡଲେ ଵସେତ୍ ॥ ୨,୩୬.

ଯଦି କେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଉପବାସ ନେଇ ମଧ୍ୟପଥରେ ମରିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ବାସ କରନ୍ତି।

ଵ୍ରତଂ ନିରଶନ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଗୃହେଽପି ମୃତୋ ଯଦି । ସ୍ଵକୁଲାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଏକାକୀ ଵିଚରେଦ୍ଦିଵି ॥ ୨,୩୬.

ଉପବାସ ବ୍ରତ କରି ଘରେ ମଧ୍ୟ ମରିଯାଏ, ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି ଏକାକି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଘୁରେ।