ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୫ ତର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅପରଂ ମମ ସନ୍ଦେହଂ କଥଯସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ । ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ କସ୍ଯାପି ମତା ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତା ॥ ୨,୩୫.

ତରକ୍ଷ୍ୟ କହିଲେ: ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋର ଆଉ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଦୟାକରି କହ। ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର ମାଆ ଚାଲିଯାନ୍ତି,

ପିତାମହୀ ଜୀଵତି ଚ ତଥା ଚ ପ୍ରପିତାମହୀ । ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହୀ ତଦ୍ଵନ୍ମାତୃସକ୍ତଃ ପିତା ତଥା ॥ ୨,୩୫.

ବଡ଼ମାଁ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରପିତାମହୀ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାଆପକ୍ଷରେ ଲଗା ଥିବା ବାପା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,

ପ୍ରମାତାମହଶ୍ଚ ତଥା ଵୃଦ୍ଧପ୍ରମାତାମହସ୍ତଥା । କେନ ସା ମେଲ୍ଯତେ ମାତା ଏତତ୍କଥଯ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୩୫.

ମାଆପକ୍ଷର ପ୍ରମାତାମହ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରମାତାମହ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ତେବେ କିଏ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି କରେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପୁନରୁକ୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଖଗ । ଉମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୀତ୍ଯତାଭିର୍ମେଲଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁନିଥରେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ହେ ପକ୍ଷୀ। ଉମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ—ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ହୁଏ।

ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡଭୁଜୋ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତ୍ଯଜାକାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡାନୁଲେପାଶ୍ଚ ଦଶମଃ ପଙ୍କ୍ତିସଂନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଲଗାଉଥିବା ଏବଂ ଦଶମ ଅଟେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଇତ୍ଯେତେ ପୁରୁଷାଃ ଖ୍ଯାତାଃ ପିତୃମାତୃକୁଲେଷୁ ଚ । ତାରଯେଦ୍ଯଜମାନସ୍ତୁ ଦଶ ପୂର୍ଵାନ୍ ଦଶାଵରାନ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ଲୋକମାନେ ବାପା ଓ ମାଆପକ୍ଷର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ସପିଣ୍ଡଃ ସ ଭଵେଦାଦୌ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ କୃତେ । ଅନ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯୋ ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ କରାଯିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୁଏ; ଶେଷ ଅଟେ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହ।

ଅନ୍ତିମସ୍ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଲେପକଃ ପ୍ରଥମୋ ଭଵେତ୍ । ଲେପକସ୍ତ୍ଵନ୍ତିମୋ ଯସ୍ତୁ ସ ଭଵେତ୍ପଙ୍କ୍ତିସନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ଶେଷ ତ୍ୟାଗକାରୀ ଚିହ୍ନଟ, ପ୍ରଥମ ଲେପକ ଅଟେ; ଶେଷ ଲେପକ ଯିଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଯଜମାନୋ ଭଵେଦେକୋ ଦଶ ପୃର୍ତ୍ଵେ ଦଶାଵରେ । ଇତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଜ୍ଞେଯା ଏକଵିଂଶତି ସଂଖ୍ଯକାଃ ॥ ୨,୩୫.

ଏକ ଯଜମାନ, ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ, ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ—ଏହିପରି ଏକୁଶିଜଣ ପିତୃମାନେ ମନାଯିବେ।

ଵିଧିନା କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସଂସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୁତ୍ତମମ୍ । ଜାଯତେଽତ୍ର ନ ସନ୍ଦେହଃ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ଜନ୍ମ ମିଳେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହାର ଫଳ କଣ ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

ପିତା ଦଦାତି ପୁତ୍ତ୍ରାନ୍ ଵୈ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସନ୍ତତିଃ ଖଗ । ହୋମଦାତା ଭଵେତ୍ସୋପି ଯସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ବାପା ପୁଅ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ, ଯଦି ବଂଶ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ଯିଏ ହୋମ ଦେଇଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ ସହିତ ଜଡିତ।

କୃତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଗୁଣା ହ୍ଯେତେ ପିତୄଣାଂ ତପେଣେ ସ୍ମୃତାଃ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପୁଲମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧସ୍ତୁ ପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବାବେଳେ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଗୁଣ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ବୟସ୍କ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ବେଶି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯ ପୁଂସଶ୍ଚ ମର୍ତ୍ଯେ ଵୈ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନା ସନ୍ତତିଃ ଖଗ । ସ ଵସେନ୍ନରକେ ଘୋରେ ପଙ୍କେ ମଗ୍ନଃ କରୀ ଯଥା ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କର ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ, କାଦିରେ ଡୁବିଥିବା ହାତୀ ପରି ରହେ।

ଯୋନ୍ଯନ୍ତରେଷୁ ଜାଯତେ ଯତ୍ର ଵୃକ୍ଷସରୀସୃପାଃ । ନ ସନ୍ତତିଂ ଵିନା ସୋଽତ୍ର ମୁଚ୍ଯତେ ନରକାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ସେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଗଛ ଓ ସରୀସୃପ ଅଛନ୍ତି; ବଂଶ ଛଡ଼ା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ।

ଆଚାର୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ଵା ଯୋ ଦୂରେଽପି ହି ଗାତ୍ରେଜଃ । ନାରାଯଣବଲିଂ କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ଯାଦ୍ଦେଶେନ ଭକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୩୫.

ଗୁରୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ଦୂରେ ଥାନ୍ତି, ଏକ ଦେହର ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତଃ ସ ନରକାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନିଵସେନ୍ନାକଲୋକେ ଚ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୨,୩୫.

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୁଣିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରେ; ଏଥିରେ ଆଉ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।

ଆଦୌ କୃତ୍ଵା ଧନିଷ୍ଠାଞ୍ଚ ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରପଞ୍ଚକମ୍ । ରେଵତ୍ଯନ୍ତଂ ସଦା ଦୂଷ୍ଯମଶୁଭଂ ସର୍ଵଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଆରମ୍ଭରେ ଯଦି ଧନିଷ୍ଠା ଓ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର, ଯାହା ରେବତୀ ସହିତ ଶେଷ, ଥାଏ, ତେବେ ସେ ସମୟ ସବୁବେଳେ ଅଶୁଭ ଓ ଦୋଷକାରକ ହୁଏ।

ଦାହ (ବଲି) ସ୍ତତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵିପ୍ରଦିସର୍ଵଜାତିଷୁ । ଦୀଯତେ ନ ଜଲଂ ତତ୍ର ଅଶୁଭଂ ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଲୋକଯାତ୍ରା ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଦୁଃ ଖାର୍ତଃ ସ୍ଵଜନୋ ଯଦି ॥ ୨,୩୫.

ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଶୁଭ ଆଣେ; ଏବଂ ଘରର ଲୋକମାନେ ଯେତେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ, ଶବଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପଞ୍ଚକାନନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମନ୍ଯଥା । ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗୋତ୍ରିଣାଂ ତସ୍ଯ ସନ୍ତାପୋଽପ୍ଯୁପଜାଯତେ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଶେଷ ହେଲା ପରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ନାହିଁହେଲେ, ମୃତକଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଆପଣା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ଗୃହେ ହାନିର୍ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଋକ୍ଷେଷ୍ଵେଷୁ ମୃତଶ୍ଚ ଯଃ । ଅଥଵା ଋକ୍ଷମଧ୍ଯେଽପି ଦାହସ୍ତସ୍ଯ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଥାଏ ଓ ସେଠାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେଠାରେ ଘରର କ୍ଷତି ହୁଏ; ତଥାପି, ଏହି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରିପାରିବା।

କ୍ରିଯତେ ମାନୁଷାଣାନ୍ତୁ ସଦ୍ଯ ଆହୁତିକାରଣାତ୍ । ସଦ୍ଯାହୁତିକରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତୀର୍ଥେ ତଦ୍ଦାହ ଉତ୍ତମଃ ॥ ୨,୩୫.

ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ହୋମ କରାଯାଏ; ଏହିପରି ତୁରନ୍ତ ହୋମ ସହିତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ଵିପ୍ରୈର୍ନିଯମତଃ କାର୍ଯଃ ସମନ୍ତ୍ରୋ ଵିଧିପୂର୍ଵକଃ । ଶଵସ୍ଯ ଚ ସମୀପେ ତୁ କ୍ଷିପ୍ଯନ୍ତେ ପୁତ୍ତଲାସ୍ତତଃ ॥ ୨,୩୫.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏବଂ ଶବ ନିକଟରେ ପୁତ୍ତଳି ରଖାଯାଏ।

ଦର୍ଭମଯାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଵିପ୍ରା ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତାଃ । ତତୋ ଦାହଃ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଃ ତୈଶ୍ଚ ପୁତ୍ତଲକୈଃ ସହ ॥ ୨,୩୫.

ଦର୍ଭା ଘାସରେ ତିଆରି ଚାରିଟି ପୁତ୍ତଳି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ପବିତ୍ର କରନ୍ତି; ଏହି ପୁତ୍ତଳିମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ସୂତକାନ୍ତେ ତତଃ ପୁତ୍ରଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛାନ୍ତିକମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ସୂତକ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ପୁଅ ଉତ୍ତମ ଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଞ୍ଚକେଷୁ ମୃତୋ ଯୋଽସୌ ନ ଗତିଂ ଲଭତେ ନରଃ । ତିଲାନ୍ ଗାଶ୍ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ଚ ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଘୃତଂ ଦଦେତ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚିତ୍ ଗତି ପାଉନାହାନ୍ତି; ତେଁଠାରେ ତିଳ, ଗାଈ, ସୁନା ଓ ଘିଅ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵିପ୍ରାଣାଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ସର୍ଵୋପଦ୍ରଵନାଶନମ୍ । ସୂତକାନ୍ତେ ଚ ସତ୍ପୁତ୍ରୈଃ ସ ପ୍ରେତୋ ଲଭତେ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ; ସୂତକ ଶେଷରେ ସଦ୍ଗୁଣୀ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତାତ୍ମା ଉଚିତ୍ ଗତି ପାଏ।

ଭାଜନୋପାନହୌ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ହେମମୁଦ୍ରାଚ ଵାସସୀ । ଦକ୍ଷିଣା ଦୀଯତେ ଵିପ୍ର ସର୍ଵପାତକମୋଚନୀ ॥ ୨,୩୫.

ଭାଡ଼ା, ଚପ୍ପଲ, ଛତା, ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବସ୍ତ୍ର—ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ବାଲଵୃଦ୍ଧାତୁରାଣାଞ୍ଚ ମୃତାନାଂ ପଞ୍ଚକେଷୁ ହି । ଵିଧାନଂ ଯୋ ନ କୁର୍ଵୀତ ଵିଘ୍ନସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୨,୩୫.

ପିଲା, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗୀ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଦି ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରାଯାଏ ନାହିଁ, ତେବେ କ୍ଷତି ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟାଦଶୈଵ ଵସ୍ତୂନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ । ଆଶିଷୋ ଦ୍ଵିଗୁଣାନ୍ ଦର୍ଭାନ୍ ପ୍ରଣଵାନ୍ନୈକପିଣ୍ଡତାମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଅଠରଟି ବସ୍ତୁ ପ୍ରେତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବର୍ଜନୀୟ: ଆଶୀର୍ବାଦ, ଦୁଇଗୁଣ ଦର୍ଭା, 'ପ୍ରଣବ' ଧ୍ୱନି, ଏବଂ କେବଳ ଏକ ତିଳପିଣ୍ଡ।