ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯଜ୍ଞପୁରୁଷସ୍ଯ ଯଦ୍ଦାନଂ ଦେଵାଦୀନାଞ୍ଚ ଯତ୍ତଥା । ଅପୂର୍ଣେଽପ୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେପି କର୍ତଵ୍ଯମିତି କେ ଚ ନ ॥ ୨,୩୪.

ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, କିଛି ମତାନୁସାରେ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପିତୃଭ୍ଯୋପି ହି ଯଦ୍ଦତ୍ତମର୍ଘପିଣ୍ଡଵିଵର୍ଜିତମ୍ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ ଵୈ ସର୍ଵମେଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପିଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ କରିବା ଦରକାର; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ କାମ ପାଇଁ ମନେ ରଖାଯାଇଛି।

ଦେଵାନାଂ ପିତରୋ ଦେଵା ପିତୄଣାମୃଷଯସ୍ତଥା । ଋଷୀଣାଂ ପିତରୋ ଦେଵାଃ ପିତା ଜଯତି ତେନ ଵୈ ॥ ୨,୩୪.

ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ଦେବତା, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ପିତୃ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ଦେବତା। ଏହିପରି ଭାବେ ପିତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯଜ୍ଞନଥୋ ଵିଭୁର୍ଭଵେତ୍ । ଯଜ୍ଞନାଥସ୍ଯ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞନାଥ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଜ୍ଞନାଥଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥାଏ।

ମୃତେ ପିତର୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାରଯେତ୍ସୁତଃ । ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତା ଧର୍ମାଥୀଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ପୁଅ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସାତଟି ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରେତୀଭୂତାସ୍ତୁ ପିତରୋ ଲୁପ୍ତପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ଵାଯୁନା ସର୍ଵେ କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ପରିପୀଡିତାଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃମାନେ ପ୍ରେତ ହେଲେ ଓ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦାନ ବନ୍ଦ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାତାସ ସହିତ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି।

ପିତରି ପ୍ରେତତାପନ୍ନେ ଲୁପ୍ଯତେ ପୈତୃକୀ କ୍ରିଯା । ଅଥ ମାତୁର୍ଵିପତ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ପିତୃକାର୍ଯଂ ନ ଲୁପ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ପିତା ପ୍ରେତ ହେଲେ, ପୈତୃକ କ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ମାଆ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପିତାଙ୍କ କାମ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

ମୃତା ମାତା ପିତା ତିଷ୍ଠେଜ୍ଜୀଵନ୍ତୀ ଚ ପିତାମହୀ । ସପିଣ୍ଡନନ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପିତାମହ୍ଯା ସହୈଵ ତୁ ॥ ୨,୩୪.

ମାଆ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବାପା ଜୀବିତ ରହିଲେ, ଏହି ସହିତ ବଡ଼ମାଁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ, ତେବେ ବଡ଼ମାଁଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ । ନ ପିଣ୍ଡୋ ମିଲିତୋ ଯେଷାଂ ମୃତାନାନ୍ତୁ ନୃଣାଂ ଭୁଵି ॥ ୨,୩୪.

ଏହା ସତ୍ୟ, ଏହା ସତ୍ୟ, ପୁନି ଏହା ସତ୍ୟ—ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେଉଁ ମୃତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ପୃଥିବୀରେ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଅର୍ପଣ ଯୋଗ ହୁଏନାହିଁ।

ଉପତିଷ୍ଠେନ୍ନ ଵେ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରୈର୍ଦତ୍ତମନେକଧା । ହନ୍ତକାରସ୍ତଦୁଦ୍ଦେଶେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନୈଵ ଜଲାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨,୩୪.

ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ବାରମ୍ବାର ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହା ପାଉନାହାନ୍ତି; ଏହାରେ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, ଏବଂ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ନ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଲାଗୁଚି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୫ ତର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅପରଂ ମମ ସନ୍ଦେହଂ କଥଯସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ । ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ କସ୍ଯାପି ମତା ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତା ॥ ୨,୩୫.

ତରକ୍ଷ୍ୟ କହିଲେ: ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋର ଆଉ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଦୟାକରି କହ। ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର ମାଆ ଚାଲିଯାନ୍ତି,

ପିତାମହୀ ଜୀଵତି ଚ ତଥା ଚ ପ୍ରପିତାମହୀ । ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହୀ ତଦ୍ଵନ୍ମାତୃସକ୍ତଃ ପିତା ତଥା ॥ ୨,୩୫.

ବଡ଼ମାଁ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରପିତାମହୀ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାଆପକ୍ଷରେ ଲଗା ଥିବା ବାପା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,

ପ୍ରମାତାମହଶ୍ଚ ତଥା ଵୃଦ୍ଧପ୍ରମାତାମହସ୍ତଥା । କେନ ସା ମେଲ୍ଯତେ ମାତା ଏତତ୍କଥଯ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୩୫.

ମାଆପକ୍ଷର ପ୍ରମାତାମହ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରମାତାମହ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ତେବେ କିଏ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି କରେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପୁନରୁକ୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଖଗ । ଉମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୀତ୍ଯତାଭିର୍ମେଲଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁନିଥରେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ହେ ପକ୍ଷୀ। ଉମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ—ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ହୁଏ।

ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡଭୁଜୋ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତ୍ଯଜାକାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡାନୁଲେପାଶ୍ଚ ଦଶମଃ ପଙ୍କ୍ତିସଂନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଲଗାଉଥିବା ଏବଂ ଦଶମ ଅଟେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଇତ୍ଯେତେ ପୁରୁଷାଃ ଖ୍ଯାତାଃ ପିତୃମାତୃକୁଲେଷୁ ଚ । ତାରଯେଦ୍ଯଜମାନସ୍ତୁ ଦଶ ପୂର୍ଵାନ୍ ଦଶାଵରାନ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ଲୋକମାନେ ବାପା ଓ ମାଆପକ୍ଷର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ସପିଣ୍ଡଃ ସ ଭଵେଦାଦୌ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ କୃତେ । ଅନ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯୋ ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ କରାଯିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୁଏ; ଶେଷ ଅଟେ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହ।

ଅନ୍ତିମସ୍ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଲେପକଃ ପ୍ରଥମୋ ଭଵେତ୍ । ଲେପକସ୍ତ୍ଵନ୍ତିମୋ ଯସ୍ତୁ ସ ଭଵେତ୍ପଙ୍କ୍ତିସନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ଶେଷ ତ୍ୟାଗକାରୀ ଚିହ୍ନଟ, ପ୍ରଥମ ଲେପକ ଅଟେ; ଶେଷ ଲେପକ ଯିଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଯଜମାନୋ ଭଵେଦେକୋ ଦଶ ପୃର୍ତ୍ଵେ ଦଶାଵରେ । ଇତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଜ୍ଞେଯା ଏକଵିଂଶତି ସଂଖ୍ଯକାଃ ॥ ୨,୩୫.

ଏକ ଯଜମାନ, ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ, ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ—ଏହିପରି ଏକୁଶିଜଣ ପିତୃମାନେ ମନାଯିବେ।

ଵିଧିନା କୁରୁତେ ଯସ୍ତୁ ସଂସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧମୁତ୍ତମମ୍ । ଜାଯତେଽତ୍ର ନ ସନ୍ଦେହଃ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ଜନ୍ମ ମିଳେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହାର ଫଳ କଣ ତାହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

ପିତା ଦଦାତି ପୁତ୍ତ୍ରାନ୍ ଵୈ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନସନ୍ତତିଃ ଖଗ । ହୋମଦାତା ଭଵେତ୍ସୋପି ଯସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ବାପା ପୁଅ ଦେଇଥାନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ, ଯଦି ବଂଶ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ଯିଏ ହୋମ ଦେଇଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ ସହିତ ଜଡିତ।

କୃତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଗୁଣା ହ୍ଯେତେ ପିତୄଣାଂ ତପେଣେ ସ୍ମୃତାଃ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପୁଲମନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧସ୍ତୁ ପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବାବେଳେ, ପିତୃମାନଙ୍କ ଗୁଣ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ବୟସ୍କ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ବେଶି ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯସ୍ଯ ପୁଂସଶ୍ଚ ମର୍ତ୍ଯେ ଵୈ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନା ସନ୍ତତିଃ ଖଗ । ସ ଵସେନ୍ନରକେ ଘୋରେ ପଙ୍କେ ମଗ୍ନଃ କରୀ ଯଥା ॥ ୨,୩୫.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କର ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ, କାଦିରେ ଡୁବିଥିବା ହାତୀ ପରି ରହେ।

ଯୋନ୍ଯନ୍ତରେଷୁ ଜାଯତେ ଯତ୍ର ଵୃକ୍ଷସରୀସୃପାଃ । ନ ସନ୍ତତିଂ ଵିନା ସୋଽତ୍ର ମୁଚ୍ଯତେ ନରକାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ସେ ଅନ୍ୟ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଯେଉଁଠି ଗଛ ଓ ସରୀସୃପ ଅଛନ୍ତି; ବଂଶ ଛଡ଼ା, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ।

ଆଚାର୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯୋ ଵା ଯୋ ଦୂରେଽପି ହି ଗାତ୍ରେଜଃ । ନାରାଯଣବଲିଂ କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ଯାଦ୍ଦେଶେନ ଭକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୩୫.

ଗୁରୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ଦୂରେ ଥାନ୍ତି, ଏକ ଦେହର ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତଃ ସ ନରକାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନିଵସେନ୍ନାକଲୋକେ ଚ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୨,୩୫.

ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୁଣିଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ବାସ କରେ; ଏଥିରେ ଆଉ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।

ଆଦୌ କୃତ୍ଵା ଧନିଷ୍ଠାଞ୍ଚ ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରପଞ୍ଚକମ୍ । ରେଵତ୍ଯନ୍ତଂ ସଦା ଦୂଷ୍ଯମଶୁଭଂ ସର୍ଵଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଆରମ୍ଭରେ ଯଦି ଧନିଷ୍ଠା ଓ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର, ଯାହା ରେବତୀ ସହିତ ଶେଷ, ଥାଏ, ତେବେ ସେ ସମୟ ସବୁବେଳେ ଅଶୁଭ ଓ ଦୋଷକାରକ ହୁଏ।

ଦାହ (ବଲି) ସ୍ତତ୍ର ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵିପ୍ରଦିସର୍ଵଜାତିଷୁ । ଦୀଯତେ ନ ଜଲଂ ତତ୍ର ଅଶୁଭଂ ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଲୋକଯାତ୍ରା ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଦୁଃ ଖାର୍ତଃ ସ୍ଵଜନୋ ଯଦି ॥ ୨,୩୫.

ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଠାରେ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଶୁଭ ଆଣେ; ଏବଂ ଘରର ଲୋକମାନେ ଯେତେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହିଁ, ଶବଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପଞ୍ଚକାନନ୍ତରଂ ତସ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵମନ୍ଯଥା । ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗୋତ୍ରିଣାଂ ତସ୍ଯ ସନ୍ତାପୋଽପ୍ଯୁପଜାଯତେ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଶେଷ ହେଲା ପରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ନାହିଁହେଲେ, ମୃତକଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଆପଣା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି।