ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପିତୁଃ ପୁତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନ କୁର୍ବ୍ଵୀତ ପିତା ସୁତେ । ଅତିସ୍ନେହାନ୍ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ସତେ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର; ପୁଅ ପାଇଁ ପିତା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅତି ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା, ଜୀବିତ ପୁଅ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ବହଵୋଽପି ଯଦା ପୁତ୍ରା ଵିଧିମେକଃ ସମାଚରେତ୍ । ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡତ୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅନେକ ପୁଅ ଥାଏ, ତଥାପି ଏକ ମାନେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍: ନଉଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଷୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ।

ଏକେନୈଵ ତୁ କାର୍ଯାଂଣି ଅଵିଭକ୍ତଧନେଷ୍ଵପି । ଅନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟିଂ କୁରୁତେ ହ୍ଯେକୋ ମୁନିଭୈଃ ସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଅଂଶ ବିଭାଜନ ହେଉନାହିଁ, ତଥାପି ଏକ ଲୋକେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କେବଳ ଏକ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ।

ଵିଭକ୍ତୈଶ୍ଚ ପୃଥକ୍କାର୍ଯା କ୍ରିଯା ସାଂଵତ୍ସରାଦିକା । ଏକୈକେନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ପୁତ୍ରେଣ ଚ ସ୍ଵଯଂସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଅଂଶ ବିଭାଜନ ହେଲେ, ବାର୍ଷିକ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ଅଲଗା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅ ନିଜେ ନିଜେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦତ୍ତାନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ । ପିଶାଚତ୍ଵଂସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ କୃତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ଏହି ଷୋଳଟି ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇନାହାଁନ୍ତି, ସେ ଶତଶଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି।

ଭ୍ରାତା ଵା ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରୋ ଵା ସପିଣ୍ଡଃ ଶିଷ୍ଯ ଏଵ ଵା । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରହୀନେ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୩୪.

ଖଗେଶ୍ୱର, ଯଦି ପୁଅ ନାହିଁ, ତେବେ ଭାଇ, ଭାଇର ପୁଅ, ସପିଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିପାରିବେ।

ସର୍ଵେଷାଂ ପୁତ୍ରହୀନାନାଂ ପତ୍ରୀ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ଋତ୍ଵିଜଂ କରାଯେଦ୍ଵାଥ ପୁରୋହିତମଥାପି ଵା ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମୀୟ ଲୋକେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବେ। ଏହା ଛାଡ଼ି, ପୂରୋହିତ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ।

ମୃତେ ପିତର୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେ ହ୍ଯୁପରାଗୋ ଯଦା ଭଵେତ୍ । ପାର୍ଵଣଂ ନ ସୁତୈଃ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନାନ୍ଦୀମୁଖଂ ନ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୌଚ ଆସିଲେ, ପୁଅମାନେ ପକ୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ନାନ୍ଦୀମୁଖ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଯଚ୍ଚ ପୈତୃକମ୍ । ଅବ୍ଦମଧ୍ଯେ ନ କୁର୍ଵୀତ ମହାଗୁରୁଵିପତ୍ତିଷୁ ॥ ୨,୩୪.

ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୈତୃକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବଳ ବଡ଼ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଘଟିଲେ ଛାଡ଼ି।

ଯମକେ ଚ ଗଜଚ୍ଛାଯାମନ୍ଵାଦିଷୁ ଯୁଗାଦିଷୁ । ପିତୃପିଣ୍ଡୋ ନ ଦାତଵ୍ଯଃ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୩୪.

ଯମ ଉତ୍ସବ ଦିନରେ, ହାତୀର ଛାୟା ତଳେ, ବିଷୁବ ଦିନରେ ଏବଂ ଯୁଗାଦି ଦିନରେ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଛାଡ଼ି ପିତୃପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯଜ୍ଞପୁରୁଷସ୍ଯ ଯଦ୍ଦାନଂ ଦେଵାଦୀନାଞ୍ଚ ଯତ୍ତଥା । ଅପୂର୍ଣେଽପ୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେପି କର୍ତଵ୍ଯମିତି କେ ଚ ନ ॥ ୨,୩୪.

ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, କିଛି ମତାନୁସାରେ ବର୍ଷ ପୂରା ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପିତୃଭ୍ଯୋପି ହି ଯଦ୍ଦତ୍ତମର୍ଘପିଣ୍ଡଵିଵର୍ଜିତମ୍ । କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ ଵୈ ସର୍ଵମେଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପିଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ କରିବା ଦରକାର; ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ କାମ ପାଇଁ ମନେ ରଖାଯାଇଛି।

ଦେଵାନାଂ ପିତରୋ ଦେଵା ପିତୄଣାମୃଷଯସ୍ତଥା । ଋଷୀଣାଂ ପିତରୋ ଦେଵାଃ ପିତା ଜଯତି ତେନ ଵୈ ॥ ୨,୩୪.

ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ଦେବତା, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ପିତୃ, ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିତୃମାନେ ଦେବତା। ଏହିପରି ଭାବେ ପିତାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।

ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯଜ୍ଞନଥୋ ଵିଭୁର୍ଭଵେତ୍ । ଯଜ୍ଞନାଥସ୍ଯ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞନାଥ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଜ୍ଞନାଥଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଦାନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥାଏ।

ମୃତେ ପିତର୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେ ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାରଯେତ୍ସୁତଃ । ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତା ଧର୍ମାଥୀଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ପୁଅ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସାତଟି ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରେତୀଭୂତାସ୍ତୁ ପିତରୋ ଲୁପ୍ତପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯାଃ । ଭ୍ରମନ୍ତି ଵାଯୁନା ସର୍ଵେ କ୍ଷୁତ୍ତୃଡ୍ଭ୍ଯାଂ ପରିପୀଡିତାଃ ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃମାନେ ପ୍ରେତ ହେଲେ ଓ ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦାନ ବନ୍ଦ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାତାସ ସହିତ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି।

ପିତରି ପ୍ରେତତାପନ୍ନେ ଲୁପ୍ଯତେ ପୈତୃକୀ କ୍ରିଯା । ଅଥ ମାତୁର୍ଵିପତ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ପିତୃକାର୍ଯଂ ନ ଲୁପ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ପିତା ପ୍ରେତ ହେଲେ, ପୈତୃକ କ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ମାଆ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପିତାଙ୍କ କାମ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

ମୃତା ମାତା ପିତା ତିଷ୍ଠେଜ୍ଜୀଵନ୍ତୀ ଚ ପିତାମହୀ । ସପିଣ୍ଡନନ୍ତୁ କର୍ତଵ୍ଯଂ ପିତାମହ୍ଯା ସହୈଵ ତୁ ॥ ୨,୩୪.

ମାଆ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବାପା ଜୀବିତ ରହିଲେ, ଏହି ସହିତ ବଡ଼ମାଁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ, ତେବେ ବଡ଼ମାଁଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ । ନ ପିଣ୍ଡୋ ମିଲିତୋ ଯେଷାଂ ମୃତାନାନ୍ତୁ ନୃଣାଂ ଭୁଵି ॥ ୨,୩୪.

ଏହା ସତ୍ୟ, ଏହା ସତ୍ୟ, ପୁନି ଏହା ସତ୍ୟ—ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେଉଁ ମୃତ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ପୃଥିବୀରେ ହୋଇନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଅର୍ପଣ ଯୋଗ ହୁଏନାହିଁ।

ଉପତିଷ୍ଠେନ୍ନ ଵେ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରୈର୍ଦତ୍ତମନେକଧା । ହନ୍ତକାରସ୍ତଦୁଦ୍ଦେଶେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନୈଵ ଜଲାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨,୩୪.

ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ବାରମ୍ବାର ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହା ପାଉନାହାନ୍ତି; ଏହାରେ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, ଏବଂ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ନ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଲାଗୁଚି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୫ ତର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅପରଂ ମମ ସନ୍ଦେହଂ କଥଯସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ । ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ କସ୍ଯାପି ମତା ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତା ॥ ୨,୩୫.

ତରକ୍ଷ୍ୟ କହିଲେ: ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋର ଆଉ ଏକ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ଦୟାକରି କହ। ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷଙ୍କର ମାଆ ଚାଲିଯାନ୍ତି,

ପିତାମହୀ ଜୀଵତି ଚ ତଥା ଚ ପ୍ରପିତାମହୀ । ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହୀ ତଦ୍ଵନ୍ମାତୃସକ୍ତଃ ପିତା ତଥା ॥ ୨,୩୫.

ବଡ଼ମାଁ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରପିତାମହୀ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମାଆପକ୍ଷରେ ଲଗା ଥିବା ବାପା ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,

ପ୍ରମାତାମହଶ୍ଚ ତଥା ଵୃଦ୍ଧପ୍ରମାତାମହସ୍ତଥା । କେନ ସା ମେଲ୍ଯତେ ମାତା ଏତତ୍କଥଯ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୩୫.

ମାଆପକ୍ଷର ପ୍ରମାତାମହ ଏବଂ ବୟସ୍କ ପ୍ରମାତାମହ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—ତେବେ କିଏ ମାଆଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି କରେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, ପ୍ରଭୁ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପୁନରୁକ୍ତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଖଗ । ଉମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୀତ୍ଯତାଭିର୍ମେଲଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ପୁନିଥରେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ହେ ପକ୍ଷୀ। ଉମା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ—ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତି ହୁଏ।

ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡଭୁଜୋ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତ୍ଯଜାକାଶ୍ଚ ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ତ୍ରଯଃ ପିଣ୍ଡାନୁଲେପାଶ୍ଚ ଦଶମଃ ପଙ୍କ୍ତିସଂନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି, ତିନିଜଣ ଅର୍ପଣ ଲଗାଉଥିବା ଏବଂ ଦଶମ ଅଟେ ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଇତ୍ଯେତେ ପୁରୁଷାଃ ଖ୍ଯାତାଃ ପିତୃମାତୃକୁଲେଷୁ ଚ । ତାରଯେଦ୍ଯଜମାନସ୍ତୁ ଦଶ ପୂର୍ଵାନ୍ ଦଶାଵରାନ୍ ॥ ୨,୩୫.

ଏହି ଲୋକମାନେ ବାପା ଓ ମାଆପକ୍ଷର ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

ସପିଣ୍ଡଃ ସ ଭଵେଦାଦୌ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ କୃତେ । ଅନ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯୋ ଵୃଦ୍ଧପ୍ରପିତାମହଃ ॥ ୨,୩୫.

ସମ୍ପୃକ୍ତି ନିୟମ କରାଯିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୁଏ; ଶେଷ ଅଟେ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବୟସ୍କ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହ।

ଅନ୍ତିମସ୍ତ୍ଯାଜକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଲେପକଃ ପ୍ରଥମୋ ଭଵେତ୍ । ଲେପକସ୍ତ୍ଵନ୍ତିମୋ ଯସ୍ତୁ ସ ଭଵେତ୍ପଙ୍କ୍ତିସନ୍ନିଧଃ ॥ ୨,୩୫.

ଶେଷ ତ୍ୟାଗକାରୀ ଚିହ୍ନଟ, ପ୍ରଥମ ଲେପକ ଅଟେ; ଶେଷ ଲେପକ ଯିଏ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପଙ୍କ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥିତ।

ଯଜମାନୋ ଭଵେଦେକୋ ଦଶ ପୃର୍ତ୍ଵେ ଦଶାଵରେ । ଇତ୍ଯେତେ ପିତରୋ ଜ୍ଞେଯା ଏକଵିଂଶତି ସଂଖ୍ଯକାଃ ॥ ୨,୩୫.

ଏକ ଯଜମାନ, ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ, ଦଶଜଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ—ଏହିପରି ଏକୁଶିଜଣ ପିତୃମାନେ ମନାଯିବେ।