ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନମାରୁହ୍ଯ ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାଵୃତଃ । ଅହୋଽସୌ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯେଷୁ ପିତୃଭିଃ ସହ ମୋଦତେ ॥ ୨,୩୪.

ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ସହିତ ହବି ଓ କବ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।

ଅଷ୍ଟକାସୁ କୃତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମମାଵାସ୍ଯାଦିନେ ତଥା । ମଘାସୁ ପିତୃପର୍ଵାଣି ଯାନିଯାନି ଚ ତେଷୁ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃପର୍ବ ଦିନଗୁଡିକରେ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରେତତ୍ଵେ ପିତରୋ ଯଦି । ନୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୩୪.

ତୁମେ ଶୁଣ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଯଥାଯଥିକ ଅନୁସାରେ — ଯଦି ପିତୃଗଣ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ନ ହେଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯଂ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେ ନ ସଂଶଯଃ । ଆଦ୍ଯନ୍ତୁ ଶଵଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୃତ୍ଵା ଚୈଵାକ୍ଷ ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆଦିରେ ଶବ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପିତୃପାଙ୍କ୍ତିଵିଶୁର୍ଧ୍ଯଂ ଶତାର୍ଧେନ? ତୁ ଯୋଜଯେତ୍ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵଚ୍ଛଯୈଵ ହି ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃପାଙ୍କ୍ତି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପଚାଶ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।

ସାମ୍ପ୍ରତଂ ସାଗ୍ନିକେ କାର୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ନ ଚାସୌ କୁରୁତେ ଯାଵତ୍ପ୍ରେତ ଏଵ ସ ଵହ୍ନିମାନ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତତଃ କାର୍ଯଂ ସାଗ୍ନିକେନ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶାହ ଦିନରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ରହିଥାଏ; ଦ୍ୱାଦଶାହ ପରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଅସ୍ଥିପୋକ୍ଷେ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଞ୍ଚାପରପକ୍ଷିକମ୍ । ଅବ୍ଦମଧ୍ଯେ ନ କୁର୍ଵୀତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୩୪.

ଅସ୍ଥିପକ୍ଷରେ, ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ଭିତରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ନ ହେଲେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସପତ୍ନ୍ଯୋ ଯଦି ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସ୍ଯୁରେକା ପୁତ୍ରଵତୀ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ଯଃ ସ୍ଯୁସ୍ତେନୈକେନାତ୍ମଜେନ ହି ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅନେକ ସପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ଜଣୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଛି, ତେବେ ସେହି ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ରବତୀ ମନାଯିବ।

ନାସପିଣ୍ଡୋଗ୍ନିମାନ୍ ପୁତ୍ରଃ ପିତୃଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ । ସମାଚାରାଦ୍ଭଵେତ୍ପାପୀ ପିତୃହା ଚାପି ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ସପିଣ୍ଡ ନୁହେଁ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଅଛି, ସେ ପିତୃଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅନୁଚିତ ଭାବରେ କରିଲେ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ ଏବଂ ପିତୃହନ୍ତା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।

ମୃତେ ଭର୍ତରି ଯା ନାରୀ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚୈଵ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ । ଭର୍ତ୍ରୈଵ ହି ସମଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଯିଏ ନାରୀ ପତି ସହିତ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେଠି ପତି ସହିତ ଏକାଠି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅସ୍ଥାନିକାପି ଯା ଵ୍ଯୂଢା ଵୈଶ୍ଯା ଵା କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାପି ଵା । ଯାଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ଵୈ ପିତୁଃ କଶ୍ଚିତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରଃ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ବିବାହିତ, ବୈଶ୍ୟା କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି, ପିତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ର ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିପ୍ରେଣୈଵ ଯଦା ଶୂଦ୍ରା ପରିଣୀତା ପ୍ରମାଦତଃ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟନ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧ ସା ତୁ ତେନୈଵ ଯୁଜ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜ୍ଞାନରେ ବିବାହ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଦିନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଏହା ସହିତ ଏକାଠି ହୁଏ।

ଅନ୍ଯେ ତୁ ଦଶ ଯେ ପୁତ୍ରା ଜାତା ଵର୍ଣ ଚତୁଷ୍ଟଯେ । ତେ ତାସୁତାସୁ ଯୋକ୍ତ୍ଵଯାଃ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ ସଦା ॥ ୨,୩୪.

ଅନ୍ୟ ଦଶ ପୁତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମାତାଙ୍କ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣରେ ସଦା ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଵଷ୍ଟକାସୁ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧିହେତୁକମ୍ । ପିତୁଃ ପୃଥକ୍ପ୍ରଦାଵ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ ପିଣ୍ଡଂ ସପିଣ୍ଡନେ ॥ ୨,୩୪.

ଅନ୍ୱଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ନାରୀଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ସପିଣ୍ଡୀକରଣରେ ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ପିତାମହ୍ଯା ସମଂ ମାତୁଃ ପିତୁଃ ସହପିତାମହୈଃ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯମିତି ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ମତଂ ମମ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାମହୀଙ୍କୁ ମାତା ସହିତ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ପିତାମହମାନେ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମତ ମୋର, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।

ଅପୁତ୍ରାଯାଂ ମୃତାଯାଂ ତୁ ପତିଃ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ମାତ୍ରାଦିତିସୃଭିଃ ସାର୍ଧମେଵଂ ଧର୍ମେଣ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଏକ ନାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମୃତ, ପତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ; ମାତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣୀଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ରୋ ନାସ୍ତି ନ ଭର୍ତା ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସପିଣ୍ଡନମ୍ । କାରଯେଦ୍ଵୃଦ୍ଧିସମଯେ ଭ୍ରାତୃଦାଯାଦଦେଵରୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ନାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ପତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ଭାଇ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କିମ୍ବା ଦେବର ଦ୍ୱାରା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପତିପୁତ୍ରଵିହୀନାନାଂ ଗୋତ୍ରୀ ନାସ୍ତି ନ ଦେଵରଃ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ପରେଣ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁମାନେ ପତି ଓ ପୁତ୍ର ହୀନ, ଗୋତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଦେବର ନାହିଁ, ତେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକଦିନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, ଭାଇମାନେ ସହିତ।

ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିଘ୍ନତୋ ଵାପି ନ କୃତଞ୍ଚେତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ନଵକଂ ଷୋଡଶଶ୍ରାଦ୍ଧମାବ୍ଦିକଂ କାରଯେତ୍ତତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ବାଧା ଦ୍ୱାରା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ନବକ, ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପରେ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଦାହେ ନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସଦାହେ କାରଯେଦ୍ବୁଧଃ । ଦର୍ଭପୁତ୍ତଲକଂ କୃତ୍ଵା ଵହ୍ନିନା ଦାହଯେଚ୍ଛଵମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଦାହ କରିବା ଯଦି ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେତେବେଳେ ଦାହ କରାଯାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍। ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଏକ ପୁତୁଳି ବନେଇ, ଶବକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପିତୁଃ ପୁତ୍ରେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନ କୁର୍ବ୍ଵୀତ ପିତା ସୁତେ । ଅତିସ୍ନେହାନ୍ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ସତେ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର; ପୁଅ ପାଇଁ ପିତା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅତି ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା, ଜୀବିତ ପୁଅ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ବହଵୋଽପି ଯଦା ପୁତ୍ରା ଵିଧିମେକଃ ସମାଚରେତ୍ । ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡତ୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅନେକ ପୁଅ ଥାଏ, ତଥାପି ଏକ ମାନେ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍: ନଉଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଷୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ।

ଏକେନୈଵ ତୁ କାର୍ଯାଂଣି ଅଵିଭକ୍ତଧନେଷ୍ଵପି । ଅନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟିଂ କୁରୁତେ ହ୍ଯେକୋ ମୁନିଭୈଃ ସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଅଂଶ ବିଭାଜନ ହେଉନାହିଁ, ତଥାପି ଏକ ଲୋକେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ଅନ୍ତେଷ୍ଟି କେବଳ ଏକ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ।

ଵିଭକ୍ତୈଶ୍ଚ ପୃଥକ୍କାର୍ଯା କ୍ରିଯା ସାଂଵତ୍ସରାଦିକା । ଏକୈକେନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ପୁତ୍ରେଣ ଚ ସ୍ଵଯଂସ୍ଵଯମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଅଂଶ ବିଭାଜନ ହେଲେ, ବାର୍ଷିକ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ଅଲଗା ଅଲଗା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅ ନିଜେ ନିଜେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦତ୍ତାନି ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ । ପିଶାଚତ୍ଵଂସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ କୃତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ଏହି ଷୋଳଟି ପିତୃଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇନାହାଁନ୍ତି, ସେ ଶତଶଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ପିଶାଚ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହାନ୍ତି।

ଭ୍ରାତା ଵା ଭ୍ରାତୃପୁତ୍ରୋ ଵା ସପିଣ୍ଡଃ ଶିଷ୍ଯ ଏଵ ଵା । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରହୀନେ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୩୪.

ଖଗେଶ୍ୱର, ଯଦି ପୁଅ ନାହିଁ, ତେବେ ଭାଇ, ଭାଇର ପୁଅ, ସପିଣ୍ଡ, କିମ୍ବା ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିପାରିବେ।

ସର୍ଵେଷାଂ ପୁତ୍ରହୀନାନାଂ ପତ୍ରୀ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ଋତ୍ଵିଜଂ କରାଯେଦ୍ଵାଥ ପୁରୋହିତମଥାପି ଵା ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁମାନେ ପୁଅ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆତ୍ମୀୟ ଲୋକେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବେ। ଏହା ଛାଡ଼ି, ପୂରୋହିତ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ।

ମୃତେ ପିତର୍ଯବ୍ଦମଧ୍ଯେ ହ୍ଯୁପରାଗୋ ଯଦା ଭଵେତ୍ । ପାର୍ଵଣଂ ନ ସୁତୈଃ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନାନ୍ଦୀମୁଖଂ ନ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୌଚ ଆସିଲେ, ପୁଅମାନେ ପକ୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ନାନ୍ଦୀମୁଖ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନ୍ଯଚ୍ଚ ପୈତୃକମ୍ । ଅବ୍ଦମଧ୍ଯେ ନ କୁର୍ଵୀତ ମହାଗୁରୁଵିପତ୍ତିଷୁ ॥ ୨,୩୪.

ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପୈତୃକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବଳ ବଡ଼ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଘଟିଲେ ଛାଡ଼ି।