ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଆତ୍ମା ଶମ୍ଭୁଃ ଶିଵା ଗୌରୀ ଶକ୍ରଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ । ତସ୍ମାଚ୍ଛଯ୍ଯାପ୍ରଦାନେନ ସୈଷ ଆତ୍ମା ପ୍ରସୀଦତୁ ॥ ୨,୩୪.

ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଶମ୍ଭୁ, ଶିବା ହେଉଛି ଗୌରୀ, ଶକ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ; ଏହି ଶୟ୍ୟା ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ।

ଆଚାର୍ଯାଯ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ । ଗୃହୀତେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତତ୍ର କୋଽଦାଦିତି ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଦାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ, 'କିଏ ଦେବେ?' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଵିଧିନାନେନ ଵୈ ପକ୍ଷିନ୍ ଦାନମେକସ୍ଯ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଜଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ବହୁଭ୍ଯୋ ନ ପ୍ରଦେଯାନି ଗୌର୍ଗୃହଂ ଶଯନଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵିଭକ୍ତଦକ୍ଷିଣା ହ୍ଯେତେ ଦାତାରଂ ପାତଯନ୍ତି ହି ॥ ୨,୩୪.

ଗାଁ, ଘର, ଶୟ୍ୟା କିମ୍ବା ଜନନୀ — ଏସବୁ ବହୁ ଜଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ବିଭକ୍ତ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ଦାତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଏଵଂ ଯୋ ଵିତରେତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସାଗ୍ରଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଏଭଳି ଦାନ ଯେଉଁ ଜଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଫଳ ଶୁଣ; ସେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଯତ୍ପୁଣ୍ଯନ୍ତୁ ଵ୍ଯତୀପାତେ କାର୍ତିକ୍ଯାମଯନଦ୍ଵଯେ । ଦ୍ଵାରକାଯାନ୍ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ତଥା ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟତୀପାତ, କାର୍ତିକୀ, ଦୁଇ ଅୟନ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମିଳେ —

ପ୍ରଯାଗେ ନୈମିଷେ ଯଚ୍ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତର୍ଥାବୁଦେ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯମୁନାଯାଞ୍ଚ ସିନ୍ଧୁସାଗରସଂଗମେ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କର, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଶିବା ସ୍ଥାନ, କିମ୍ବା ସିନ୍ଧୁ ସାଗର ସଂଗମରେ —

ତେଷୁ ଯଦ୍ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତସ୍ମାଦପ୍ଯଧିକନ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ଏତଚ୍ଛଯ୍ଯାପ୍ରଦାନସ୍ଯ ନାପ୍ନୋତି ଷୋଡଶୀଂ କଲାମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ସେସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅଯାଏ, ଏହି ଶୟ୍ୟା ଦାନ ସେସବୁଠାରୁ ଅଧିକ; ଏହି ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଷୋଳଟି ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।

ଯତ୍ରାସୌ ଜାଯତେ ପ୍ରାଣୀ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ରୈଵ ତତ୍ଫଲମ୍ । କର୍ମକ୍ଷଯେ କ୍ଷିତୌ ଯାତି ମାନୁଷଃ ଶୁଭଦର୍ଶନଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସେ ଫଳ ଭୋଗ କରେ; କର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ, ଭୂମିରେ ଶୁଭ ଦେଖାର ମନୁଷ୍ୟ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ ।

ମହାଧନୀ ଚ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ପୁନଃ ସ ଯାତି ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ମୃତୋଽସୌ ନରପୁଙ୍ଗଵଃ ॥ ୨,୩୪.

ସେ ଅତି ଧନୀ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଅନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ପୁନି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଆନ୍ତି ।

ଦିଵ୍ଯଂ ଵିମାନମାରୁହ୍ଯ ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାଵୃତଃ । ଅହୋଽସୌ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯେଷୁ ପିତୃଭିଃ ସହ ମୋଦତେ ॥ ୨,୩୪.

ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି, ଅପ୍ସରାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ସହିତ ହବି ଓ କବ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।

ଅଷ୍ଟକାସୁ କୃତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମମାଵାସ୍ଯାଦିନେ ତଥା । ମଘାସୁ ପିତୃପର୍ଵାଣି ଯାନିଯାନି ଚ ତେଷୁ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃପର୍ବ ଦିନଗୁଡିକରେ ଏବଂ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରେତତ୍ଵେ ପିତରୋ ଯଦି । ନୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୩୪.

ତୁମେ ଶୁଣ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଯଥାଯଥିକ ଅନୁସାରେ — ଯଦି ପିତୃଗଣ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ନ ହେଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯଂ ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷେ ନ ସଂଶଯଃ । ଆଦ୍ଯନ୍ତୁ ଶଵଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୃତ୍ଵା ଚୈଵାକ୍ଷ ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଅତି ଆବଶ୍ୟକ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆଦିରେ ଶବ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପିତୃପାଙ୍କ୍ତିଵିଶୁର୍ଧ୍ଯଂ ଶତାର୍ଧେନ? ତୁ ଯୋଜଯେତ୍ । ଵୃଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁର୍ଯାଚ୍ଛୂଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵଚ୍ଛଯୈଵ ହି ॥ ୨,୩୪.

ପିତୃପାଙ୍କ୍ତି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପଚାଶ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ।

ସାମ୍ପ୍ରତଂ ସାଗ୍ନିକେ କାର୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ନ ଚାସୌ କୁରୁତେ ଯାଵତ୍ପ୍ରେତ ଏଵ ସ ଵହ୍ନିମାନ୍ । ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତତଃ କାର୍ଯଂ ସାଗ୍ନିକେନ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶାହ ଦିନରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ରହିଥାଏ; ଦ୍ୱାଦଶାହ ପରେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଅସ୍ଥିପୋକ୍ଷେ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଞ୍ଚାପରପକ୍ଷିକମ୍ । ଅବ୍ଦମଧ୍ଯେ ନ କୁର୍ଵୀତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୩୪.

ଅସ୍ଥିପକ୍ଷରେ, ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ଭିତରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ନ ହେଲେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ସପତ୍ନ୍ଯୋ ଯଦି ବହ୍ଵ୍ଯଃ ସ୍ଯୁରେକା ପୁତ୍ରଵତୀ ଭଵେତ୍ । ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ଯଃ ସ୍ଯୁସ୍ତେନୈକେନାତ୍ମଜେନ ହି ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅନେକ ସପତ୍ନୀ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ଜଣୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଛି, ତେବେ ସେହି ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସପତ୍ନୀଙ୍କୁ ପୁତ୍ରବତୀ ମନାଯିବ।

ନାସପିଣ୍ଡୋଗ୍ନିମାନ୍ ପୁତ୍ରଃ ପିତୃଯଜ୍ଞଂ ସମାଚରେତ୍ । ସମାଚାରାଦ୍ଭଵେତ୍ପାପୀ ପିତୃହା ଚାପି ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ସପିଣ୍ଡ ନୁହେଁ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଅଛି, ସେ ପିତୃଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅନୁଚିତ ଭାବରେ କରିଲେ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ ଏବଂ ପିତୃହନ୍ତା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ।

ମୃତେ ଭର୍ତରି ଯା ନାରୀ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚୈଵ ପରିତ୍ଯଜେତ୍ । ଭର୍ତ୍ରୈଵ ହି ସମଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପତି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଯିଏ ନାରୀ ପତି ସହିତ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେଠି ପତି ସହିତ ଏକାଠି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଅସ୍ଥାନିକାପି ଯା ଵ୍ଯୂଢା ଵୈଶ୍ଯା ଵା କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯାପି ଵା । ଯାଃ ପତ୍ନ୍ଯୋ ଵୈ ପିତୁଃ କଶ୍ଚିତ୍କୁର୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରଃ ସପିଣ୍ଡନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ବିବାହିତ, ବୈଶ୍ୟା କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟା ହେଉଛନ୍ତି, ପିତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ର ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିପ୍ରେଣୈଵ ଯଦା ଶୂଦ୍ରା ପରିଣୀତା ପ୍ରମାଦତଃ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟନ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧ ସା ତୁ ତେନୈଵ ଯୁଜ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶୂଦ୍ରା ନାରୀକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଜ୍ଞାନରେ ବିବାହ କରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଦିନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଏହା ସହିତ ଏକାଠି ହୁଏ।

ଅନ୍ଯେ ତୁ ଦଶ ଯେ ପୁତ୍ରା ଜାତା ଵର୍ଣ ଚତୁଷ୍ଟଯେ । ତେ ତାସୁତାସୁ ଯୋକ୍ତ୍ଵଯାଃ ସପିଣ୍ଡୀକରଣେ ସଦା ॥ ୨,୩୪.

ଅନ୍ୟ ଦଶ ପୁତ୍ର ଯେଉଁମାନେ ଚାରି ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ମାତାଙ୍କ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣରେ ସଦା ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଵଷ୍ଟକାସୁ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧିହେତୁକମ୍ । ପିତୁଃ ପୃଥକ୍ପ୍ରଦାଵ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଃ ପିଣ୍ଡଂ ସପିଣ୍ଡନେ ॥ ୨,୩୪.

ଅନ୍ୱଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ନାରୀଙ୍କ ପିଣ୍ଡ ସପିଣ୍ଡୀକରଣରେ ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ପିତାମହ୍ଯା ସମଂ ମାତୁଃ ପିତୁଃ ସହପିତାମହୈଃ । ସପିଣ୍ଡୀକରଣଂ କାର୍ଯମିତି ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ମତଂ ମମ ॥ ୨,୩୪.

ପିତାମହୀଙ୍କୁ ମାତା ସହିତ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ ପିତାମହମାନେ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମତ ମୋର, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।

ଅପୁତ୍ରାଯାଂ ମୃତାଯାଂ ତୁ ପତିଃ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ମାତ୍ରାଦିତିସୃଭିଃ ସାର୍ଧମେଵଂ ଧର୍ମେଣ ଯୋଜଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଏକ ନାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ମୃତ, ପତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ; ମାତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣୀଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ରୋ ନାସ୍ତି ନ ଭର୍ତା ଚ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସପିଣ୍ଡନମ୍ । କାରଯେଦ୍ଵୃଦ୍ଧିସମଯେ ଭ୍ରାତୃଦାଯାଦଦେଵରୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ନାରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାହିଁ ଏବଂ ପତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧି ସମୟରେ ଭାଇ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କିମ୍ବା ଦେବର ଦ୍ୱାରା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପତିପୁତ୍ରଵିହୀନାନାଂ ଗୋତ୍ରୀ ନାସ୍ତି ନ ଦେଵରଃ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟେନ ଦାତଵ୍ଯଂ ପରେଣ ସହ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁମାନେ ପତି ଓ ପୁତ୍ର ହୀନ, ଗୋତ୍ରୀ କିମ୍ବା ଦେବର ନାହିଁ, ତେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏକଦିନର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, ଭାଇମାନେ ସହିତ।

ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିଘ୍ନତୋ ଵାପି ନ କୃତଞ୍ଚେତ୍ସପିଣ୍ଡନମ୍ । ନଵକଂ ଷୋଡଶଶ୍ରାଦ୍ଧମାବ୍ଦିକଂ କାରଯେତ୍ତତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ବାଧା ଦ୍ୱାରା ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ନବକ, ଷୋଡଶ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଏବଂ ବାର୍ଷିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପରେ କରିବା ଉଚିତ।