ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଭୃଙ୍ଗାରକରକାଦର୍ଶଂ ପଞ୍ଚଵର୍ଣଂ ଵିତାନକମ୍ । ଶଯ୍ଯାମେଵଂଵିଧାଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଭୃଙ୍ଗାର, କସ୍ମେଟିକ୍ସ ରଖିବା ପେଟି, ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଚାଉଣୀ—ଏଭଳି ଶଯ୍ୟା ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସପତ୍ନୀକାଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଲୋକସୁଖଦାଯିନୀମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସୁଶୋଭନୈଃ ପୂଜ୍ଯ ଚୈଲକଂ ପରିଧାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପତ୍ନୀ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଏହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶଯ୍ୟାକୁ ଭଲ ଜମା ଓ ସୁନ୍ଦର ଚାଦରରେ ମୁଡିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣକଣ୍ଠାଙ୍ଗୁଲୀବାହୁଭୂଷଣୈଶ୍ଚିତ୍ରଭୂଷଣୈଃ । ଗୃହୋପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଗୃହଂ ଧେନ୍ଵା ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

କାନ, ଗଳା, ଆଙ୍ଗୁଠି, ବାହୁ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂଷଣ, ଘର ଦେବା ଉପକରଣ ଓ ଏକ ଗାଈ ସହିତ—

ତତୋର୍ଽଘଃ ସମ୍ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଃ ପଞ୍ଚରତ୍ନଫଲାକ୍ଷତୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମଣି ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯଥା ନ କୃଷ୍ଣଶଯନଂ ଶୂନ୍ଯଂ ସାଗରକନ୍ଯଯା । ଶଯ୍ଯା ମମାପ୍ଯଶୂନ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥା ଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି ॥ ୨,୩୪.

ଯେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶଯ୍ୟା ସାଗରକନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ି କଦାପି ଖାଲି ହୋଇନଥାଏ, ଏପରି ମୋ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମରେ ମୋ ଶଯ୍ୟା କଦାପି ଖାଲି ନ ହେଉ।

ଦତ୍ତ୍ଵୈଵଂ ତଲ୍ପମମଲଂ କ୍ଷମାପ୍ଯ ଚ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ତଥା ଚୈକାଦଶାହେ ତୁ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଏଭଳି ନିର୍ମଳ ଶଯ୍ୟା ଦେଇ, କ୍ଷମା ଚାହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦଶାହ ପରେ ଏକାଦଶୀ ଦିନର ନିୟମ ଏହିପରି।

ଦଦାତି ଯୋ ହି ଧର୍ମାର୍ଥେ ବାନ୍ଧଵୋ ବାନ୍ଧଵେ ମୃତେ । ଵିଶେଷମତ୍ର ପକ୍ଷେ ତୁ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଶୃଣୁ ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ଧର୍ମ ପାଇଁ ମୃତ ବାନ୍ଧବଙ୍କର ଆପ୍ତଜନକୁ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ମନେ ରଖିବାକୁ ମୁଁ କହୁଛି।

ଉପଯୁକ୍ତଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସୀତ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵଗୃହେ ପୁରା । ତସ୍ଯ ଯଦ୍ଗାତ୍ରସଂ ଲଗ୍ନଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଭାଜନଵାହନମ୍ । ଯଦଭୀଷ୍ଟଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସୀତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ଘରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ—ଯାହା ତାଙ୍କ ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା, ପୋଷାକ, ଭାଜନ, ଯାନ ଓ ଯାହା ଚାହିଁଥିଲେ—ସେସବୁ ଉଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁରୁଷଂ ହୈମଂ ଶଯ୍ଯୋପରି ଶୁଭଂ ବୁଧଃ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମୃତଶଯ୍ଯା ଯଥୋଦିତା ॥ ୨,୩୪.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକ ସୁନାରେ ତିଆରି ମଣିଷ ମୂର୍ତ୍ତି ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂଜା କରି, ମୃତ ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ଯଥାବିଧି ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁରନ୍ଦରଗୃହେ ସର୍ଵଂ ସୂର୍ଯପୁତ୍ରାଲଯେ ତଥା । ଉପତିଷ୍ଠେତ୍ସୁଖଂ ଜନ୍ତୋଃ ଶଯ୍ଯାଦାନପ୍ରଭାଵତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ନିବାସରେ, ଶଯ୍ୟା ଦାନର ଫଳରେ ଜୀବ ଏଠାରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।

ପୀଡଯନ୍ତି ନ ତଂ ଯାମ୍ଯାଃ ପୁରୁଷା ଭୀଷଣାନନାଃ । ନ ଘର୍ମେଣ ନ ଶୀତେନ ବାଧ୍ଯତେ ସ ନରଃ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯମଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିବା ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇନାହାନ୍ତି। ସେ ଲୋକ କେବେ ତାପ ବା ଶୀତରେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନାହାନ୍ତି।

ଶଯ୍ଯାଦାନପ୍ରଭାଵେଣ ପ୍ରେତୋ ମୁଚ୍ଯତେ ବନ୍ଧନାତ୍ । ଅପିଃ ପାପସମାଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୪.

ଶଯ୍ୟା ଦାନର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେତ ଆତ୍ମା ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ।

ଵିମାନଵରମାରୂଢଃ ସେଵ୍ଯମାନୋଽପ୍ସରୋଗଣୈଃ । ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵଂ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ପାତକଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିମାନରେ ବସି, ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ସେ ଭବ-ସମ୍ପ୍ଲବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ରହିଥାଏ।

ନଵକଂ ଷୋଡଶଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଶଯ୍ଯା ସାଂଵତ୍ସରଂ ତଥା । ଭର୍ତୁର୍ଯା କୁରୁତେ ନାରୀ ତସ୍ଯାଃ ଶ୍ରେଯୋ ହ୍ଯନନ୍ତକମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ଜନନୀ ନବଟି କିମ୍ବା ଷୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥାନ୍ତି, ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପତିଙ୍କୁ ଶୟ୍ୟା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ।

ଉପକାରାଯ ସା ଭର୍ତୁର୍ଜୀଵନ୍ତୀ ନ ମୃତା ତଥା । ଉଦ୍ଧରେଜ୍ଜୀଵମାନା ସା ସତୀ ସତ୍ଯଵତୀ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପତି ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ଜନନୀ ତାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି; ପତି ଚଳିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ସତୀ ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀ ଜନନୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି ।

ସ୍ତ୍ରିଯା ଦଧ୍ଯନ୍ନଶଯନେ ହେମକୁଙ୍କୁମମଞ୍ଜନମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷା ତଥା ଶଯ୍ଯା ସର୍ଵମେତଦ୍ଧି ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଜନନୀ ଦହିଭାତ, ଶୟ୍ୟା, ସୁନା, କେସର, କାଜଳ, ପୋଷାକ, ଗହନା ଏବଂ ଶୟ୍ୟା — ଏସବୁ ଦେବା ଉଚିତ ।

ଉପକାରକରଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଯଦ୍ଭଵୋଦିହ କିଞ୍ଚନ । ଭୂଷଣଂ ଗାତ୍ରଲଗ୍ନଞ୍ଚ ଵସ୍ତୁ ଭୋଗ୍ଯାଦିକଞ୍ଚ ଯତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ — ଗହନା, ଶରୀରରେ ପିନ୍ଧିବା ଜିନିଷ, ଭୋଗବସ୍ତୁ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ —

ତତ୍ସର୍ଵଂ ମେଲଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵେସ୍ଵେ ସ୍ଥାନେ ନିଯୋଜଯେତ୍ । ପୂଜଯେଲ୍ଲୋକପାଲାଂଶ୍ଚ ଗ୍ରହାନ୍ ଦେଵୀଂ ଵିନାଯକମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ସେସବୁ ଜିନିଷ ଏକଠା କରି ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା ଉଚିତ; ଲୋକପାଳ, ଗ୍ରହ, ଦେବୀ ଓ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।

ତତଃ ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରଧରୋ ଗୃହୀତକୁସୁମାଞ୍ଜଲିଃ । ଇମମୁଚ୍ଚାରଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରଂ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପୁରତୋ ବୁଧଃ ॥ ୨,୩୪.

ତାପରେ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଫୁଲ ହାତରେ ନେଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ ।

ପ୍ରେତସ୍ଯ ପ୍ରତିମା ହ୍ଯେଷା ସର୍ଵୋପକରଣୈର୍ଯୁତା । ସର୍ଵରତ୍ନସମାଯୁକ୍ତା ତଵ ଵିପ୍ରନିଵେଦିତା ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ପ୍ରତିମା ମୃତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଓ ରତ୍ନରେ ସଜିତ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି ।

ଆତ୍ମା ଶମ୍ଭୁଃ ଶିଵା ଗୌରୀ ଶକ୍ରଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ । ତସ୍ମାଚ୍ଛଯ୍ଯାପ୍ରଦାନେନ ସୈଷ ଆତ୍ମା ପ୍ରସୀଦତୁ ॥ ୨,୩୪.

ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଶମ୍ଭୁ, ଶିବା ହେଉଛି ଗୌରୀ, ଶକ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ; ଏହି ଶୟ୍ୟା ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ।

ଆଚାର୍ଯାଯ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ । ଗୃହୀତେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତତ୍ର କୋଽଦାଦିତି ଚ କୀର୍ତଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଦାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ, 'କିଏ ଦେବେ?' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ ।

ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ଵିଧିନାନେନ ଵୈ ପକ୍ଷିନ୍ ଦାନମେକସ୍ଯ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଜଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

ବହୁଭ୍ଯୋ ନ ପ୍ରଦେଯାନି ଗୌର୍ଗୃହଂ ଶଯନଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵିଭକ୍ତଦକ୍ଷିଣା ହ୍ଯେତେ ଦାତାରଂ ପାତଯନ୍ତି ହି ॥ ୨,୩୪.

ଗାଁ, ଘର, ଶୟ୍ୟା କିମ୍ବା ଜନନୀ — ଏସବୁ ବହୁ ଜଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ବିଭକ୍ତ ଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ଦାତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ହୁଏ ।

ଏଵଂ ଯୋ ଵିତରେତ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସାଗ୍ରଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଏଭଳି ଦାନ ଯେଉଁ ଜଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଫଳ ଶୁଣ; ସେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ଯତ୍ପୁଣ୍ଯନ୍ତୁ ଵ୍ଯତୀପାତେ କାର୍ତିକ୍ଯାମଯନଦ୍ଵଯେ । ଦ୍ଵାରକାଯାନ୍ତୁ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ତଥା ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟତୀପାତ, କାର୍ତିକୀ, ଦୁଇ ଅୟନ, ଦ୍ୱାରକାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ମିଳେ —

ପ୍ରଯାଗେ ନୈମିଷେ ଯଚ୍ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତର୍ଥାବୁଦେ । ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଯମୁନାଯାଞ୍ଚ ସିନ୍ଧୁସାଗରସଂଗମେ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରୟାଗ, ନୈମିଷ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପୁଷ୍କର, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଶିବା ସ୍ଥାନ, କିମ୍ବା ସିନ୍ଧୁ ସାଗର ସଂଗମରେ —

ତେଷୁ ଯଦ୍ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତସ୍ମାଦପ୍ଯଧିକନ୍ତ୍ଵିଦମ୍ । ଏତଚ୍ଛଯ୍ଯାପ୍ରଦାନସ୍ଯ ନାପ୍ନୋତି ଷୋଡଶୀଂ କଲାମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ସେସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅଯାଏ, ଏହି ଶୟ୍ୟା ଦାନ ସେସବୁଠାରୁ ଅଧିକ; ଏହି ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଷୋଳଟି ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ।

ଯତ୍ରାସୌ ଜାଯତେ ପ୍ରାଣୀ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ତତ୍ରୈଵ ତତ୍ଫଲମ୍ । କର୍ମକ୍ଷଯେ କ୍ଷିତୌ ଯାତି ମାନୁଷଃ ଶୁଭଦର୍ଶନଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଉଁଠାରେ ସେ ଫଳ ଭୋଗ କରେ; କର୍ମ ଶେଷ ହେଲେ, ଭୂମିରେ ଶୁଭ ଦେଖାର ମନୁଷ୍ୟ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଉଥାଏ ।