ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ମୃତୋ ଯୋଽସୌ ଚତୁର୍ଥୀ ତସ୍ଯ ଚୋନକା । ଚତୁର୍ଥ୍ଯାନ୍ତୁ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ନଵମୀ ତସ୍ଯ ଚୋନକା ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଚତୁର୍ଥୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ। ଯଦି ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ନବମୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ।

ନଵମ୍ଯାଞ୍ଚ ମୃତୋ ଯଶ୍ଚ ରିକ୍ତା ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶୀ । ଏତା ରିକ୍ତାଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ଅନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟୌ କୁଶଲେନ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି କେହି ନବମୀ ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ। ଏହି ରିକ୍ତ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟାରେ ଜଣାଶିଳ୍ପୀ ଲୋକେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

ଏକାଦଶାହେ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ନଵକଂ ତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ଚତୁଷ୍ପଥେ ତ୍ଯଜେଦନ୍ନଂ ପୁନଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ନବକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚଉରାହାରେ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍, ପୁନି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।

ଏକାଦଶାହାଦାରଭ୍ଯ ଘଟସ୍ଯାନ୍ନଂ ଜଲାନ୍ଵିତମ୍ । ଦିନେଦିନେ ଚ ଦାତଵ୍ଯମବ୍ଦଂ ଯାଵଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ବାଟିରେ ଜଳ ସହିତ ଭୋଜନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ମାନୁଷସ୍ଯ ଶରୀରେ ତୁ ଵିଦ୍ଯତେ ହ୍ଯସ୍ଥିସଞ୍ଚଯଃ । ତତ୍ସଂଖ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେହେଷୁ ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତ୍ରଯମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଅସ୍ଥି ଜମା ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତ ଛଅ ଓ ସାଠି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ଶତ ଛଅଷ୍ଠି।

ଉଦକୁମ୍ଭେନ ପୁଷ୍ଟାନି ତାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ଭଵନ୍ତି ହି । ଏତସ୍ମାଦ୍ଦୀଯତେ କୁମ୍ଭଃ ପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି ମିଳେ। ଏହିକାରଣରୁ କୁମ୍ଭ ଦାନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ପିତୃଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ।

ଯସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ମୃତୋ ଜନ୍ତୁରଟଵ୍ଯାଂ ଵିଷମେଽପି ଵା । ଯଦା ତଦା ଭଵେଦ୍ଦାହଃ ସୂତକଂ ମୃତଵାସରାତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ଦିନ ଜୀବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଚାହେଁ ଜଙ୍ଗଲରେ କିମ୍ବା କଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ହେଉ, ସେ ଦିନେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନଠାରୁ ଅଶୁଚି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ତିଲପାତ୍ରଂ ତଥାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗନ୍ଧଧପାଦିକଞ୍ଚ ଯତ୍ । ଏକାଦଶାହେ ଦାତଵ୍ଯଂ ତେନ ଶୂଦ୍ଧୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତିଳପତ୍ର, ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତୁ ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶେ ତଥା । ଶୁଦ୍ଧିଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ମାସେନ ମୃତକେ ଜାତସୂତକେ ॥ ୨,୩୪.

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପନ୍ଦର ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଅଶୁଚି ଶେଷ ହୁଏ।

ମାସତ୍ରଯେ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ଷଣ୍ମାସେନ ତୁ ପକ୍ଷିଣୀ । ଅହଃ ସଂଵତ୍ସରାଦର୍ବ୍ଵାକ୍ପୂର୍ଣେ ଦତ୍ତ୍ଵୋଦକଂ ଶୁଚିଃ । ଅନେନୈଵା ନୁସାରେଣ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ସାର୍ଵଵର୍ଣିକୀ ॥ ୨,୩୪.

ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ; ଛଅ ମାସ ପରେ ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ ଏହି ଅବଧି। ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଜଳ ଦାନ କରି ପବିତ୍ରତା ମିଳେ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଏକାଦଶାହପ୍ରଭୃତି ପୁରତଃ ପ୍ରତିଵତ୍ସରମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଂସ୍ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପିଣ୍ଡମେକଞ୍ଚ ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଠାରୁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ, ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯଥା ତାରାଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଚ୍ଛାଦ୍ଯନ୍ତେ ରଵିରଶ୍ମିଭିଃ । ଏଵଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେପରି ସମସ୍ତ ତାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଢାକିଯାଏ, ସେପରି ସବୁ ଲୁଚିଯାଏ; ପିତୃ କେବେଁ ମଧ୍ୟ କୌଣସିଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ।

ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଅନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନଂ ଯ୍ସମାତ୍ପଶ୍ଚାତ୍କୋ ନୁ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ॥ ୨,୩୪.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସବୁବେଳେ ଶୟ୍ୟା ଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ, ପରେ କିଏ ଏହା ଦେବେ?

ତାଵଦ୍ଵନ୍ଧୁଃ ପିତା ତାଵଦ୍ଯାଵଜ୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ । ମୃତେ ମୃତ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ଷଣାତ୍ସ୍ନେହୋ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୨,୩୪.

ମଣିଷ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ପିତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, 'ମୃତ' ବୋଲି ଜାଣି, ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ନେହ ଶେଷ ହୁଏ।

ଆତ୍ମୈଵ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁରେଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଜୀଵନ୍ନପୀତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସ୍ଵୀଯଂ ହିତମନୁସ୍ତମରେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ନିଜେ ନିଜର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ। ଏହି କଥା ବାରମ୍ବାର ଭାବି, ଯେଉଁଯେଉଁ ଯିଏ ଜୀବନ୍ତ, ସେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ମୃତାନାଂ କଃ ସୁତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜେଶଯ୍ଯାଂ ସତୂଲିକାମ୍ । ଏଵଂ ଜାନନ୍ନିଦଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵହସ୍ତେନୈଵ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ମୃତ ପିତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୟନ ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ଓ ତୁଳିକା ଦେବେ? ଏହି ସବୁ ଜାଣି, ନିଜ ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛଯ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସାରଦାରୁମର୍ଯୋ ଦୃଢାମ୍ । ଦନ୍ତାଦିରୁଚିରାଂ ରମ୍ଯାଂ ହେମପଟ୍ଟୈ ରଲଙ୍କୃତାମ୍ । ତସ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ହୈମଞ୍ଚ ହରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତେଣୁ ଭଲ କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦୃଢ଼ ଶଯ୍ୟା, ଦାନ୍ତ ଓ ସୁନାରେ ସଜାଯିତ ରମ୍ୟ ଶଯ୍ୟା ନେବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ସୁନାରେ ତିଆରି ହରି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଘୃତପୂର୍ଣଞ୍ଚ କଲଶଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ । ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଗରୁଡ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ସ ନିଦ୍ରାକଲଶୋ ବୁଧୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କଳଶ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ 'ନିଦ୍ରା କଳଶ' ଭାବରେ ଗରୁଡଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଚିହ୍ନିବାକୁ କହିଛନ୍ତି।

ତାମ୍ବୂଲକୁଙ୍କୁମକ୍ଷୋଦକର୍ପୂରାଗୁରୁଚନ୍ଦନମ୍ । ଦୀପିକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଚାମରାସନଭାଜନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତାମ୍ବୁଳ, କୁଙ୍କୁମ, ଚିନି ପିଠା, କର୍ପୂର, ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ, ଦୀପ, ଚପଲ, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଭାଜନ—

ପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ସ୍ଥାପଯେଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ସପ୍ତଧାନ୍ଯାନି ଚୈଵହି । ଶଯନସ୍ଥସ୍ଯ ଭଵତି ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦୁପକାରକମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶଯ୍ୟାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଓ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିବା ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର, ସେସବୁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଭୃଙ୍ଗାରକରକାଦର୍ଶଂ ପଞ୍ଚଵର୍ଣଂ ଵିତାନକମ୍ । ଶଯ୍ଯାମେଵଂଵିଧାଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଭୃଙ୍ଗାର, କସ୍ମେଟିକ୍ସ ରଖିବା ପେଟି, ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଚାଉଣୀ—ଏଭଳି ଶଯ୍ୟା ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସପତ୍ନୀକାଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଲୋକସୁଖଦାଯିନୀମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସୁଶୋଭନୈଃ ପୂଜ୍ଯ ଚୈଲକଂ ପରିଧାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପତ୍ନୀ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଏହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ସୁଖ ଦେଇଥିବା ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶଯ୍ୟାକୁ ଭଲ ଜମା ଓ ସୁନ୍ଦର ଚାଦରରେ ମୁଡିବା ଉଚିତ।

କର୍ଣକଣ୍ଠାଙ୍ଗୁଲୀବାହୁଭୂଷଣୈଶ୍ଚିତ୍ରଭୂଷଣୈଃ । ଗୃହୋପକରଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଗୃହଂ ଧେନ୍ଵା ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

କାନ, ଗଳା, ଆଙ୍ଗୁଠି, ବାହୁ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂଷଣ, ଘର ଦେବା ଉପକରଣ ଓ ଏକ ଗାଈ ସହିତ—

ତତୋର୍ଽଘଃ ସମ୍ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଃ ପଞ୍ଚରତ୍ନଫଲାକ୍ଷତୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ତାପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମଣି ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।

ଯଥା ନ କୃଷ୍ଣଶଯନଂ ଶୂନ୍ଯଂ ସାଗରକନ୍ଯଯା । ଶଯ୍ଯା ମମାପ୍ଯଶୂନ୍ଯାସ୍ତୁ ତଥା ଜନ୍ମନିଜନ୍ମନି ॥ ୨,୩୪.

ଯେପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶଯ୍ୟା ସାଗରକନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ି କଦାପି ଖାଲି ହୋଇନଥାଏ, ଏପରି ମୋ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମରେ ମୋ ଶଯ୍ୟା କଦାପି ଖାଲି ନ ହେଉ।

ଦତ୍ତ୍ଵୈଵଂ ତଲ୍ପମମଲଂ କ୍ଷମାପ୍ଯ ଚ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ । ତଥା ଚୈକାଦଶାହେ ତୁ ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଏଭଳି ନିର୍ମଳ ଶଯ୍ୟା ଦେଇ, କ୍ଷମା ଚାହିଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦଶାହ ପରେ ଏକାଦଶୀ ଦିନର ନିୟମ ଏହିପରି।

ଦଦାତି ଯୋ ହି ଧର୍ମାର୍ଥେ ବାନ୍ଧଵୋ ବାନ୍ଧଵେ ମୃତେ । ଵିଶେଷମତ୍ର ପକ୍ଷେ ତୁ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଶୃଣୁ ॥ ୨,୩୪.

ଯିଏ ଧର୍ମ ପାଇଁ ମୃତ ବାନ୍ଧବଙ୍କର ଆପ୍ତଜନକୁ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ମନେ ରଖିବାକୁ ମୁଁ କହୁଛି।

ଉପଯୁକ୍ତଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସୀତ୍ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସ୍ଵଗୃହେ ପୁରା । ତସ୍ଯ ଯଦ୍ଗାତ୍ରସଂ ଲଗ୍ନଂ ଵସ୍ତ୍ରଂ ଭାଜନଵାହନମ୍ । ଯଦଭୀଷ୍ଟଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସୀତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ଘରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ—ଯାହା ତାଙ୍କ ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା, ପୋଷାକ, ଭାଜନ, ଯାନ ଓ ଯାହା ଚାହିଁଥିଲେ—ସେସବୁ ଉଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଥାପଯେତ୍ପୁରୁଷଂ ହୈମଂ ଶଯ୍ଯୋପରି ଶୁଭଂ ବୁଧଃ । ପୂଜଯିତ୍ଵା ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମୃତଶଯ୍ଯା ଯଥୋଦିତା ॥ ୨,୩୪.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକ ସୁନାରେ ତିଆରି ମଣିଷ ମୂର୍ତ୍ତି ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂଜା କରି, ମୃତ ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ଯଥାବିଧି ଦେବା ଉଚିତ।