ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ପୃଥକ୍ଶରାଵଯୋର୍ଦଦ୍ଯାଦେକାହଂ କ୍ଷୀରମମ୍ବୁ ଚ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟନ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚତୁର୍ଥେଽହନି କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକ ଦିନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତେନ ମୂର୍ଧା ପ୍ରଜାଯତେ । ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଞ୍ଚ ନାସା ଚ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ତାହାରେ ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଚକ୍ଷୁ, କାନ ଓ ନାକ ତିଆରି ହୁଏ।

ଗଣ୍ଡୌ ଵକ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଗ୍ରୀଵା ତୃତୀଯେଽହନି ଜାଯତେ । ହୃଦଯଂ କୁକ୍ଷିରୁଦରଂ ଚତୁର୍ଥେ ତଦ୍ଵଦେଵ ହି ॥ ୨,୩୪.

ତୃତୀୟ ଦିନ ଗଣ୍ଡ, ମୁଁହ, ଗଳା ତିଆରି ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହୃଦୟ, ପାଶ୍ୱ ଓ ପେଟ ତିଆରି ହୁଏ।

କଟିପୃଷ୍ଠଂ ଗୁଦଞ୍ଚାପି ପଞ୍ଚମେଽହନି ଜାଯତେ । ଷଷ୍ଠେ ଊରୂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯେ ସପ୍ତମେ ଗୁଲ୍ଫସମ୍ଭଵଃ ॥ ୨,୩୪.

ପଞ୍ଚମ ଦିନ କଟି, ପିଠି ଓ ଗୁଦ ତିଆରି ହୁଏ। ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଉରୁ ଓ ସପ୍ତମ ଦିନ ଗୁଁଫ ତିଆରି ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟମେ ଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଜଙ୍ଘେ ଚ ଭଵତୋଽଣ୍ଡଜ । ପାଦୌ ଚ ନଵମେ ଜ୍ଞେଯୌ ଦଶମେ ବଲଵତ୍କ୍ଷୁଧା ॥ ୨,୩୪.

ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ଗୋଡ଼ର ନିମ୍ନ ଅଂଶ ତିଆରି ହୁଏ, ନବମ ଦିନ ପାଦ ତିଆରି ହୁଏ, ଦଶମ ଦିନ ଭଳି ଭଳି ଭୋକ ଲାଗେ।

ଏକାଦଶାହେ ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦାମିଷେଣ ତୁ । ସିଦ୍ଧାନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ କୃଶରାଃ ପୂପକାଃ ପଯଃ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵିପ୍ରଚରଣାଵର୍ଘ୍ଯଂ ଧୂପଞ୍ଚ ଦୀପକ୍ରମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ପିଣ୍ଡ ମାଂସ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଖିଚୁଡ଼ି, ପିଠା ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ। ପାଦ ଧୋଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯୈକାଦଶେ ତଥା । ତ୍ରିପକ୍ଷଞ୍ଚାପି ଷଣ୍ମାସେ ଦ୍ଵେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଚ ଷୋଡଶ ॥ ୨,୩୪.

ବାରଟି ପ୍ରତିମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏକାଦଶ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ। ଏହାସହିତ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏଭଳି ସୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ।

ପ୍ରତି ମାସଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ମୃତାହେ ଯା ତିଥିର୍ଭଵେତ୍ । ସ ମାସଃ ପ୍ରଥମୋ ଜ୍ଞେଯ ଇତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ ॥ ୨,୩୪.

ମୃତ୍ୟୁ ଯେଉଁ ତିଥିରେ ହେଉଛି, ପ୍ରତି ମାସ ଏହି ତିଥିରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରଥମ ମାସ ବୋଲି ବେଦ ଜଣା ଲୋକେ କହନ୍ତି।

ଶଵହସ୍ତେ ଚ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ମୃତିସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵିଜାସନେ । ତଦେଵ ପ୍ରଥମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ସ୍ଯାଦେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୩୪.

ମୃତଦେହ ପାଖରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଇ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ। ଏହା ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସା ତିଥିର୍ମାସିକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ମୃତୋ ଯସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ନରଃ । ରିକ୍ତଯୋଶ୍ଚ ତ୍ରିପକ୍ଷେ ଚ ସା ତିଥିର୍ନାଦ୍ରିଯେତ ଵୈ ॥ ୨,୩୪.

ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ, ଯେ ଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା, ସେଇ ତିଥି ନିଆଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ତିଥି ରିକ୍ତ ଦିନ କିମ୍ବା ତିନି ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେ ତିଥିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ମୃତୋ ଯୋଽସୌ ଚତୁର୍ଥୀ ତସ୍ଯ ଚୋନକା । ଚତୁର୍ଥ୍ଯାନ୍ତୁ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ନଵମୀ ତସ୍ଯ ଚୋନକା ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି କେହି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଚତୁର୍ଥୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ। ଯଦି ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ତେବେ ନବମୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ।

ନଵମ୍ଯାଞ୍ଚ ମୃତୋ ଯଶ୍ଚ ରିକ୍ତା ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶୀ । ଏତା ରିକ୍ତାଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା ଅନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟୌ କୁଶଲେନ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି କେହି ନବମୀ ଦିନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରିକ୍ତ ଦିନ। ଏହି ରିକ୍ତ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟାରେ ଜଣାଶିଳ୍ପୀ ଲୋକେ ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

ଏକାଦଶାହେ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ନଵକଂ ତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ । ଚତୁଷ୍ପଥେ ତ୍ଯଜେଦନ୍ନଂ ପୁନଃ ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ନବକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଚଉରାହାରେ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍, ପୁନି ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର।

ଏକାଦଶାହାଦାରଭ୍ଯ ଘଟସ୍ଯାନ୍ନଂ ଜଲାନ୍ଵିତମ୍ । ଦିନେଦିନେ ଚ ଦାତଵ୍ଯମବ୍ଦଂ ଯାଵଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମେ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଏକ ବାଟିରେ ଜଳ ସହିତ ଭୋଜନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ।

ମାନୁଷସ୍ଯ ଶରୀରେ ତୁ ଵିଦ୍ଯତେ ହ୍ଯସ୍ଥିସଞ୍ଚଯଃ । ତତ୍ସଂଖ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେହେଷୁ ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତ୍ରଯମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଅସ୍ଥି ଜମା ରହିଥାଏ। ସମସ୍ତ ଦେହରେ ଏହାର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତ ଛଅ ଓ ସାଠି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ଶତ ଛଅଷ୍ଠି।

ଉଦକୁମ୍ଭେନ ପୁଷ୍ଟାନି ତାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ଭଵନ୍ତି ହି । ଏତସ୍ମାଦ୍ଦୀଯତେ କୁମ୍ଭଃ ପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍ଟି ମିଳେ। ଏହିକାରଣରୁ କୁମ୍ଭ ଦାନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ପିତୃଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ।

ଯସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ମୃତୋ ଜନ୍ତୁରଟଵ୍ଯାଂ ଵିଷମେଽପି ଵା । ଯଦା ତଦା ଭଵେଦ୍ଦାହଃ ସୂତକଂ ମୃତଵାସରାତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁ ଦିନ ଜୀବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଚାହେଁ ଜଙ୍ଗଲରେ କିମ୍ବା କଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ହେଉ, ସେ ଦିନେ ଦାହ କରିବା ଉଚିତ୍। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନଠାରୁ ଅଶୁଚି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ତିଲପାତ୍ରଂ ତଥାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗନ୍ଧଧପାଦିକଞ୍ଚ ଯତ୍ । ଏକାଦଶାହେ ଦାତଵ୍ଯଂ ତେନ ଶୂଦ୍ଧୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତିଳପତ୍ର, ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଦ୍ଵାଦଶାହେ ତୁ ଵୈଶ୍ଯଃ ପଞ୍ଚଦଶେ ତଥା । ଶୁଦ୍ଧିଃ ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ମାସେନ ମୃତକେ ଜାତସୂତକେ ॥ ୨,୩୪.

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପନ୍ଦର ଦିନରେ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ଅଶୁଚି ଶେଷ ହୁଏ।

ମାସତ୍ରଯେ ତ୍ରିରାତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍ଷଣ୍ମାସେନ ତୁ ପକ୍ଷିଣୀ । ଅହଃ ସଂଵତ୍ସରାଦର୍ବ୍ଵାକ୍ପୂର୍ଣେ ଦତ୍ତ୍ଵୋଦକଂ ଶୁଚିଃ । ଅନେନୈଵା ନୁସାରେଣ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ସାର୍ଵଵର୍ଣିକୀ ॥ ୨,୩୪.

ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ରାତି ଅଶୁଚି ରହିଥାଏ; ଛଅ ମାସ ପରେ ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ ଏହି ଅବଧି। ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଜଳ ଦାନ କରି ପବିତ୍ରତା ମିଳେ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଏକାଦଶାହପ୍ରଭୃତି ପୁରତଃ ପ୍ରତିଵତ୍ସରମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଂସ୍ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ପିଣ୍ଡମେକଞ୍ଚ ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶୀ ଠାରୁ ପ୍ରତି ବର୍ଷ, ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଗୋଟିଏ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଯଥା ତାରାଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଚ୍ଛାଦ୍ଯନ୍ତେ ରଵିରଶ୍ମିଭିଃ । ଏଵଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ନ ପ୍ରେତୋ ଭଵତି କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେପରି ସମସ୍ତ ତାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଢାକିଯାଏ, ସେପରି ସବୁ ଲୁଚିଯାଏ; ପିତୃ କେବେଁ ମଧ୍ୟ କୌଣସିଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ।

ଶଯ୍ଯାଦାନଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସର୍ଵଦୈଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଅନିତ୍ଯଂ ଜୀଵନଂ ଯ୍ସମାତ୍ପଶ୍ଚାତ୍କୋ ନୁ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ॥ ୨,୩୪.

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସବୁବେଳେ ଶୟ୍ୟା ଦାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଜୀବନ ଅସ୍ଥାୟୀ, ପରେ କିଏ ଏହା ଦେବେ?

ତାଵଦ୍ଵନ୍ଧୁଃ ପିତା ତାଵଦ୍ଯାଵଜ୍ଜୀଵତି ମାନଵଃ । ମୃତେ ମୃତ ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା କ୍ଷଣାତ୍ସ୍ନେହୋ ନିଵର୍ତତେ ॥ ୨,୩୪.

ମଣିଷ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ପିତା। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, 'ମୃତ' ବୋଲି ଜାଣି, ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସ୍ନେହ ଶେଷ ହୁଏ।

ଆତ୍ମୈଵ ହ୍ଯାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧୁରେଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ଜୀଵନ୍ନପୀତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ସ୍ଵୀଯଂ ହିତମନୁସ୍ତମରେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ନିଜେ ନିଜର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ। ଏହି କଥା ବାରମ୍ବାର ଭାବି, ଯେଉଁଯେଉଁ ଯିଏ ଜୀବନ୍ତ, ସେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ମୃତାନାଂ କଃ ସୁତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଜେଶଯ୍ଯାଂ ସତୂଲିକାମ୍ । ଏଵଂ ଜାନନ୍ନିଦଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵହସ୍ତେନୈଵ ଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ମୃତ ପିତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ କିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୟନ ପାଇଁ ଶଯ୍ୟା ଓ ତୁଳିକା ଦେବେ? ଏହି ସବୁ ଜାଣି, ନିଜ ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛଯ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସାରଦାରୁମର୍ଯୋ ଦୃଢାମ୍ । ଦନ୍ତାଦିରୁଚିରାଂ ରମ୍ଯାଂ ହେମପଟ୍ଟୈ ରଲଙ୍କୃତାମ୍ । ତସ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ହୈମଞ୍ଚ ହରିଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତେଣୁ ଭଲ କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦୃଢ଼ ଶଯ୍ୟା, ଦାନ୍ତ ଓ ସୁନାରେ ସଜାଯିତ ରମ୍ୟ ଶଯ୍ୟା ନେବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ସୁନାରେ ତିଆରି ହରି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଘୃତପୂର୍ଣଞ୍ଚ କଲଶଂ ପରିକଲ୍ପଯେତ୍ । ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଗରୁଡ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ସ ନିଦ୍ରାକଲଶୋ ବୁଧୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କଳଶ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ 'ନିଦ୍ରା କଳଶ' ଭାବରେ ଗରୁଡଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଚିହ୍ନିବାକୁ କହିଛନ୍ତି।

ତାମ୍ବୂଲକୁଙ୍କୁମକ୍ଷୋଦକର୍ପୂରାଗୁରୁଚନ୍ଦନମ୍ । ଦୀପିକୋପାନହଚ୍ଛତ୍ରଚାମରାସନଭାଜନମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ତାମ୍ବୁଳ, କୁଙ୍କୁମ, ଚିନି ପିଠା, କର୍ପୂର, ଅଗୁରୁ, ଚନ୍ଦନ, ଦୀପ, ଚପଲ, ଛତା, ଚାମର, ଆସନ ଓ ଭାଜନ—