ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଲବ୍ଧେନୈଵ ଚ ଦେହେନ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ । ଵାଯୁରୂପୋ ଭ୍ରମତ୍ଯେଵ ଵାଯୁରୂର୍ଧ୍ଵଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଦେହ ପାଇଁ, ମଣିଷ ନିଜର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଭାବେ ଘୁରେ ଏବଂ ପରେ ବାୟୁ ଭାବେ ଉପରକୁ ଯାଏ।

ଦଶାହକର୍ମକ୍ରିଯଯା କୁଟୀ ନିଷ୍ପାଦ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନଵକୈଃ ଷୋଡଶଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ପ୍ରଯାତି ହି କୁଟୀଂ ନରଃ ॥ ୨,୩୪.

ଦଶାହ କ୍ରିୟା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ କୁଟି ତିଆରି ହୁଏ; ନଉ କିମ୍ବା ଷୋଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଣିଷ ସେଇ କୁଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ତିଲୈର୍ଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୈ କୁଟୀ ଧାତୁମଯୀ ଭଵେତ୍ । ପଞ୍ଚ ରତ୍ନାନି ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଯେନ ଜୀଵଃ ପ୍ରରୋହତି ॥ ୨,୩୪.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ମାଟିରେ ରଖିଲେ, କୁଟି ପଞ୍ଚ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୁଏ; ଏହାର ମୁଖରେ ପଞ୍ଚ ମଣି ରଖାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଯଦା ପୁଷ୍ପଂ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ହି ତଦା ଗର୍ଭଂ ନ ଧାରଯେତ୍ । ଆଦରାଚ୍ଚ ତତୋ ଭୂମୌ ତିଲଦର୍ଭାନ୍ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଫୁଲ ହରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଯତ୍ନରେ ମାଟିରେ ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ପଶୁତ୍ଵେ ସ୍ଥାଵରତ୍ଵେ ଚ ଯତ୍ର କ୍ଵାପି ସ ଜାଯତେ । ତତ୍ରୈଵ ଜନ୍ତୁରୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ରୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୪.

ପଶୁ କିମ୍ବା ଉଦ୍ଭିଦ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠି ସେ ଜନ୍ମିତ ହୁଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ସେଠି ପହଞ୍ଚେ।

ଧନ୍ଵିନା ଲକ୍ଷ୍ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମୁକ୍ତୋ ବାଣସ୍ତଦାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃତଂ ତସ୍ଯୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୪.

ଧନୁର୍ବାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ, ତେଣୁ ଯାହା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠାକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପହଞ୍ଚେ।

ଯାଵନ୍ନୋତ୍ପାଦିତୋ ଦେହସ୍ତାଵଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧୈର୍ନ ପ୍ରୀଣନମ୍ । କ୍ଷୁଧାଵିଭ୍ରମମାପନ୍ନୋ ଦଶାହେନ ଚ ତର୍ପିତଃ ॥ ୨,୩୪.

ନୂତନ ଦେହ ନ ମିଳିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଦଶାହ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପିଣ୍ଡଦାନଂ ନ ଯସ୍ଯାଭୂଦାକାଶେ ଭ୍ରମତେ ତୁ ସଃ । ଦିନତ୍ରଯଂ ଵସଂସ୍ତୋଯେ ଅଗ୍ନାଵପି ଦିନତ୍ରଯମ୍ । ଆକାଶେ ଵସତେ ତ୍ରୀଣି ଦିନମେକନ୍ତୁ ଵାସକେ ॥ ୨,୩୪.

ଯାହାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡଦାନ ମିଳିନାହିଁ, ସେ ଆକାଶରେ ଭ୍ରମଣ କରେ; ସେ ତିନି ଦିନ ପାଣିରେ, ତିନି ଦିନ ଅଗ୍ନିରେ, ତିନି ଦିନ ଆକାଶରେ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବସ୍ତ୍ରରେ ବସେ।

ଦଗ୍ଧେ ଦେହେ ଚ ଵହ୍ନୌ ଚ ଜଲେନୈଵ ତୁ ତର୍ପିତଃ । ସ୍ନେହସ୍ନାନଂ ଜଲେନୈଵ ପୂପକୈଃ କୃଶରୈର୍ଗୃହେ ॥ ୨,୩୪.

ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରାଗଲେ, ପାଣି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ମିଳେ; ତେଲ ଓ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଘରେ ପିଠା ଓ ଖିରି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଏ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ଚ ପଞ୍ଚମେ ସପ୍ତମେଽପି ଵା । ନଵମୈକାଦଶେ ଚୈଵ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନଵକମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଥମ, ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମ, ସପ୍ତମ, ନବମ ଓ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାକୁ 'ନବକ' ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗୃହଦ୍ଵାରେ ଶ୍ମଶାନେ ଵା ତୀର୍ଥେ ଦେଵାଲଯେଽପି ଵା । ଯତ୍ରାଦ୍ଯୋ ଦୀଯତେ ପିଣ୍ଡସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵାନ୍ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଘର ଦ୍ୱାର, ଶ୍ମଶାନ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ଦେଉଳ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଥମ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଏକାଦଶାହେ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ସାମାନ୍ଯମୁଦାହୃତମ୍ । ଚତୁର୍ଣାମେକଵର୍ଣାନାଂ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ସ୍ନାନମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ସାଧାରଣ କ୍ରିୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତିର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ନିୟମ।

କୃତ୍ଵା ଚୈକାଦଶାହଞ୍ଚ ପୁନଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍ । ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଯଃ ଶଯ୍ଯାଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ପ୍ରେତମୋକ୍ଷଦାମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶ ଦିନ ସମାପ୍ତ କରି ସ୍ନାନ କଲେ ପବିତ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶଯ୍ୟା ଦେଇବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ନ ଭଵେତ୍ଯଦା ସ ଗୋତ୍ରୋ ପରୋଽପି ଵିଧିମାଚରେତ୍ । ଭାର୍ଯା ଵା ପୁରୁଷଃ କଶ୍ଚିତ୍ତୁଷ୍ଟଶ୍ଚ କୁରୁତେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯଦି ଗୋତ୍ରର କେହି ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ। ଭାର୍ଯ୍ୟା, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାରୀ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଯଃ ପିଣ୍ଡୋ ଦୀଯତେ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ଅନ୍ନାଦ୍ଯେନ ଚ ତେନୈଵ ସର୍ଵଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯାଏ, ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଅମନ୍ତ୍ରଂ କାରଯେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦଶାହଂ ନାମଗୋତ୍ରତଃ । ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତନ୍ତୁ ଯୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈସ୍ତାନି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହଂ ଵିଶେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ବିନା, କେବଳ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରି, ଯେଉଁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେଗୁଡିକୁ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

ଅସଗୋତ୍ରଃ ସଗୋତ୍ରୋ ଵା ଯଦି ସ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ଵା ପୁମାନ୍ । ପ୍ରଥମେଽହନି ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସ ଦଶାହଂ ସମାପଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ସମାନ ଗୋତ୍ରର ହେଉ କି ନ ହେଉ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯିଏ ପ୍ରଥମ ଦିନ କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ଦଶ ଦିନର କ୍ରମ ନିଷ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୀଵସ୍ଯ ଦଶଭିଃ ପିଣ୍ଡୈର୍ଦେହୋ ନିଷ୍ପାଦ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଦଶଭିର୍ମାସୈର୍ଗର୍ଭସ୍ଥସ୍ଯ ଯଥା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଦଶଟି ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ ଦେହ ତିଆରି ହୁଏ, ଯେପରି ଗର୍ଭରେ ଦଶ ମାସ ଧରି ଶିଶୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଆଶୌଚଂ ଯାଵଦେତସ୍ଯ ତାଵତ୍ପିଣ୍ଡୋଦକକ୍ରିଯା । ଚତୁର୍ଣାମପି ଵର୍ଣାନାମେଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୌଚ ଅବଧି ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ଦେବା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତି ପାଇଁ ଲାଗୁ।

ଯତ୍ର ତ୍ରିରାତ୍ରମାଶୌଚଂ ତତ୍ରାଦୌ ତ୍ରୀନ୍ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ଚତୁରସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ତୃତୀଯେ ତ୍ରୀଂଶ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୨,୩୪.

ଯେଉଁଠି ତିନି ରାତି ଅଶୌଚ ରହିଥାଏ, ସେଠି ପ୍ରଥମେ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଚାରିଟି ଓ ତୃତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୃଥକ୍ଶରାଵଯୋର୍ଦଦ୍ଯାଦେକାହଂ କ୍ଷୀରମମ୍ବୁ ଚ । ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟନ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଚତୁର୍ଥେଽହନି କାରଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକ ଦିନ ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପାତ୍ରରେ ଦୁଧ ଓ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତେନ ମୂର୍ଧା ପ୍ରଜାଯତେ । ଚକ୍ଷୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଞ୍ଚ ନାସା ଚ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ପ୍ରଜାଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଯେଉଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ତାହାରେ ମୁଣ୍ଡ ତିଆରି ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଚକ୍ଷୁ, କାନ ଓ ନାକ ତିଆରି ହୁଏ।

ଗଣ୍ଡୌ ଵକ୍ତ୍ରଂ ତଥା ଗ୍ରୀଵା ତୃତୀଯେଽହନି ଜାଯତେ । ହୃଦଯଂ କୁକ୍ଷିରୁଦରଂ ଚତୁର୍ଥେ ତଦ୍ଵଦେଵ ହି ॥ ୨,୩୪.

ତୃତୀୟ ଦିନ ଗଣ୍ଡ, ମୁଁହ, ଗଳା ତିଆରି ହୁଏ। ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ହୃଦୟ, ପାଶ୍ୱ ଓ ପେଟ ତିଆରି ହୁଏ।

କଟିପୃଷ୍ଠଂ ଗୁଦଞ୍ଚାପି ପଞ୍ଚମେଽହନି ଜାଯତେ । ଷଷ୍ଠେ ଊରୂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯେ ସପ୍ତମେ ଗୁଲ୍ଫସମ୍ଭଵଃ ॥ ୨,୩୪.

ପଞ୍ଚମ ଦିନ କଟି, ପିଠି ଓ ଗୁଦ ତିଆରି ହୁଏ। ଷଷ୍ଠ ଦିନ ଉରୁ ଓ ସପ୍ତମ ଦିନ ଗୁଁଫ ତିଆରି ହୁଏ।

ଅଷ୍ଟମେ ଦିଵସେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଜଙ୍ଘେ ଚ ଭଵତୋଽଣ୍ଡଜ । ପାଦୌ ଚ ନଵମେ ଜ୍ଞେଯୌ ଦଶମେ ବଲଵତ୍କ୍ଷୁଧା ॥ ୨,୩୪.

ଅଷ୍ଟମ ଦିନ ଗୋଡ଼ର ନିମ୍ନ ଅଂଶ ତିଆରି ହୁଏ, ନବମ ଦିନ ପାଦ ତିଆରି ହୁଏ, ଦଶମ ଦିନ ଭଳି ଭଳି ଭୋକ ଲାଗେ।

ଏକାଦଶାହେ ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦାମିଷେଣ ତୁ । ସିଦ୍ଧାନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ କୃଶରାଃ ପୂପକାଃ ପଯଃ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵିପ୍ରଚରଣାଵର୍ଘ୍ଯଂ ଧୂପଞ୍ଚ ଦୀପକ୍ରମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକାଦଶ ଦିନରେ ପିଣ୍ଡ ମାଂସ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଖିଚୁଡ଼ି, ପିଠା ଓ ଦୁଧ ଦେବା ଉଚିତ। ପାଦ ଧୋଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ଯୈକାଦଶେ ତଥା । ତ୍ରିପକ୍ଷଞ୍ଚାପି ଷଣ୍ମାସେ ଦ୍ଵେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଚ ଷୋଡଶ ॥ ୨,୩୪.

ବାରଟି ପ୍ରତିମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ଏକାଦଶ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ। ଏହାସହିତ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ପକ୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଏଭଳି ସୋଳଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ନିୟମ।

ପ୍ରତି ମାସଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ମୃତାହେ ଯା ତିଥିର୍ଭଵେତ୍ । ସ ମାସଃ ପ୍ରଥମୋ ଜ୍ଞେଯ ଇତି ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ ॥ ୨,୩୪.

ମୃତ୍ୟୁ ଯେଉଁ ତିଥିରେ ହେଉଛି, ପ୍ରତି ମାସ ଏହି ତିଥିରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରଥମ ମାସ ବୋଲି ବେଦ ଜଣା ଲୋକେ କହନ୍ତି।

ଶଵହସ୍ତେ ଚ ଯଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ମୃତିସ୍ଥାନେ ଦ୍ଵିଜାସନେ । ତଦେଵ ପ୍ରଥମଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ସ୍ଯାଦେକାଦଶେଽହନି ॥ ୨,୩୪.

ମୃତଦେହ ପାଖରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ଥାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଥିବାବେଳେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଇ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ। ଏହା ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ କରିବା ଉଚିତ୍।