ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯାନିଯାନି ଚ ଭୂତାନି ଦତ୍ତାନି ଭୁଵି ମାନଵୈଃ । ଯମଲୋକପଥେ ତାନି ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯେଷାଂ ସମୀପତଃ ॥ ୨,୩୪.

ମଣିଷମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଯମଲୋକକୁ ଯିବାବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଥାଏ।

ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ଯାନି ଚ । ଦଦାତି ଵିଧିନା ପୁତ୍ର ପ୍ରେତେ ତଦୁ ପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୪.

ପୁଅ ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରକାର ଲୁଣ, ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ବିଧିମତ ଦାନ କରେ, ସେଗୁଡିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପିତୃଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ।

ଆତ୍ମା ଵୈ ପୁତ୍ରନାମାସ୍ତି ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରାତା ଯମାଲଯେ । ତାରଯେତ୍ପିତରଂ ଘୋରାତ୍ତେନ ପୁତ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୪.

ଆତ୍ମାକୁ 'ପୁଅ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୁଅ ଯମଲୋକରେ ରକ୍ଷା କରେ। ଯେଉଁଠି ସେ ପିତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେହିପାଇଁ ତାକୁ 'ପୁଅ' କୁହାଯାଏ।

ଅତୋ ଦେଯଞ୍ଚ ପୁତ୍ରେଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାଜୀ ଵିତାଵଧି । ଅତିଵାହସ୍ତଦା ପ୍ରେତୋ ଭୋଗାନ୍ ଵୈ ଲଭତେ ହି ସଃ ॥ ୨,୩୪.

ସେହିପାଇଁ, ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଯାତ୍ରାର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ପିତୃ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଦହ୍ଯମାନସ୍ଯ ପ୍ରେତସ୍ଯ ସ୍ଵଜନୈର୍ଯୋ ଜଲାଞ୍ଜଲିଃ । ଦୀଯତେ ପ୍ରେତରୂପୋଽସୌ ପ୍ରୀତୋ ଯାତି ଯମାଲଯେ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ପିତୃ ଦାହ ହେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସ୍ବଜନମାନେ ଯେ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦିଅନ୍ତି, ସେ ପିତୃ ଆତ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ଯମଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଅପକ୍ଵେ ମୃନ୍ମଯେ ପାତ୍ରେ ଦୁଗ୍ଧଂ ଦତ୍ତଂ ଦିନତ୍ରଯମ୍ । କାଷ୍ଠତ୍ରଯଂ ଗୁଣୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ରାତ୍ରୌ ଚତୁଷ୍ପଥେ ॥ ୨,୩୪.

କାଚି ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ତିନି ଦିନ ଧରି ଦୁଧ ରଖି, ତିନିଟି କାଠିରେ ବାନ୍ଧି, ରାତିରେ ଚଉମୁଖା ରାସ୍ତାରେ ପିତୃଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ।

ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ଦ୍ଵିତୀଯେ ଚ ତୃତୀଯେ ଚ ତଥା ଖଗ । ଆକାଶସ୍ଥଂ ପିବେଦ୍ଦୁଗ୍ଧଂ ପ୍ରେତୋ ଵାଯୁଵପୁର୍ଧରଃ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ପିତୃ ହଳୁକା ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଆକାଶରେ ରଖା ଦୁଧ ପିଅନ୍ତି।

ଚତୁର୍ଥେ ସଞ୍ଚଯଃ କାର୍ଯଃ ଚତୁର୍ଥେ?ଵାପି ସାଗ୍ନିକେ । ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯନଂ କାର୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦାପାଞ୍ଜଲିଂ ତତଃ ॥ ୨,୩୪.

ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ସହିତ ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ। ଏହା ପରେ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ନ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ନ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ନାପରାହ୍ନେ ନ ସନ୍ଧିଷୁ । ଯାତେ ପ୍ରଥମଯାମେ ତୁ ଦଦ୍ଯାଦାପଜଲାଞ୍ଜଂଲୀନ୍ ॥ ୨,୩୪.

ପ୍ରଭାତ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ, ସଞ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ସନ୍ଧିବେଳାରେ ନୁହେଁ; ରାତିର ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ ଯିବା ପରେ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ତ୍ରେଣ ଦତ୍ତେ ତେ ସର୍ଵେ ଗୋତ୍ରିଣୋ ହିତବାନ୍ଧଵାଃ । ସ୍ଵଜାତ୍ଯୈଃ ପରଜାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦେଯୋ ନଦ୍ଯାଂ ଜଲାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨,୩୪.

ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲେ ସମସ୍ତ ବଂଶଜ ଓ ନିକଟାତ୍ମୀୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ନିଜ ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ଜାତି ଲୋକମାନେ ନଦୀରେ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ନୈଵ ଵିପ୍ରେଣ ଦାତୁଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ । ନିଵୃତ୍ତାଶ୍ଚ ଯଦା ନାର୍ଯୋ ଲୋକାଚାରଃ ସଦାଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଜଳଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଜଣାଣୀମାନେ ଯାଇଯିବେ, ସେତେବେଳେ ସାଧାରଣ ଚଳିତ ପ୍ରଥା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚତ୍ଵଞ୍ଚ ଗତେ ଶୂଦ୍ରେ ଯଃ କାଷ୍ଠଂ ନଯତେ ଚିତାମ୍ । ଅନୁଵ୍ରଜେଦ୍ଯଦା ଵିପ୍ରସ୍ତ୍ରିରାତ୍ରମଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଏକ ଶୂଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ ଏବଂ କେହି ଅଗ୍ନିଶ୍ମଶାନକୁ କାଠ ନେଇଯାଏ, ସେଥିରେ ଯଦି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଚି ରହେ।

ତ୍ରିରାତ୍ରେ ଚ ତତଃ ପୂର୍ଣେ ନଦୀଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସମୁଦ୍ରଗାମ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ କୃତ୍ଵା ଘୃତଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଵିଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୩୪.

ତିନି ରାତି ପରେ, ସେ ଏକ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏକ ଶତ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଘିଅ ଖାଇଲେ ସେ ପୁନି ପବିତ୍ର ହୁଏ।

ଶୂଦ୍ରୋ ଗଚ୍ଛତି ସର୍ଵତ୍ର ଵୈଶ୍ଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଦ୍ଵଯୋଃ ପରଃ । ଗଚ୍ଛତି ସ୍ଵୀଯଵର୍ଣେଷୁ ଦାତୁଂ ପ୍ରେତେ ଜଲାଞ୍ଜଲିମ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଶୂଦ୍ର ସମସ୍ତଠାରେ ଯାଇପାରେ; ବୈଶ୍ୟ ତିନି ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇପାରେ; ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜନ ତାଙ୍କର ନିଜ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୃତକ ପାଇଁ ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେବାକୁ ଯାନ୍ତି।

ଦତ୍ତେ ଜଲାଞ୍ଜଲୌ ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଦଧ୍ଯାଦ୍ଦନ୍ତଧାଵନମ୍ । ତ୍ଯଜନ୍ତି ଗୋତ୍ରିଣଃ ସର୍ଵେ ଦିନାନି ନଵ କାଶ୍ଯପ ॥ ୨,୩୪.

ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେଇସାରି, ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ। ହେ କାଶ୍ୟପ, ସମସ୍ତ ସ୍ବଜନ ନଉ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

ଜଲାଞ୍ଜଲିଂ ତଥା ଦାତୁଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଯତ୍ର ସ୍ଥାନେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ଅଧ୍ଵନ୍ଯପି ଗୃହେଽପି ଵା । ଵିଶ୍ଲେଷସ୍ତୁ ତତଃ ସ୍ଥାନାନ୍ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଵିହିତୋ ବୁଧୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ଏଭଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେଠାରେ, ରାସ୍ତାରେ ହେଉ କି ବା ଘରେ ହେଉ, ଜଳଅଞ୍ଜଳି ଦେବାକୁ ଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ଯିବାକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ସ୍ତ୍ରୀଜନଶ୍ଚାଗ୍ରତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ପୃଷ୍ଠତୋ ନଵସଞ୍ଚଯଃ । ଆଚମନଂ ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ପାଷାଣୋପରି ସଂସ୍ଥିତୈଃ ॥ ୨,୩୪.

ମହିଳାମାନେ ଆଗରେ ଯିବେ, ନୂତନ ଶୋକାକୁଳମାନେ ପଛରେ ଯିବେ; ପାଥର ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବାମାନେ ଆଚମନ କରି ପବିତ୍ର ହେବେ।

ଯଵାଂଶ୍ଚ ସର୍ଷପାନ୍ ଦୂର୍ଵାଃ ପୂର୍ଣପାତ୍ରେ ଵିଲୋକଯେତ୍ । ପ୍ରାଶଯେନ୍ନିମ୍ବପତ୍ରାଣି ସ୍ନେହସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଯବ, ସରଷେ ଓ ଦୂର୍ବା ଦେଖିବା ଉଚିତ; ନିମ୍ବ ପତ୍ର ଚବାଇବା ଓ ତେଲ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୋତ୍ରିଭିର୍ନ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଗୃହାନ୍ନଞ୍ଚ ନ ଭୋଜଯେତ୍ । ଭୁଞ୍ଜୀତ ମୃନ୍ମଯେ ପାତ୍ରେ ଉତ୍ତାନଞ୍ଚ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ସ୍ବଜନମାନେ ରାନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଘରେ ଅନ୍ୟକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଖାଇବା ଓ ଏହାକୁ ଉଲଟାଇ ରଖିବା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ମୃତକସ୍ଯ ଗୁଣା ଗ୍ରାହ୍ଯା ଯମଗାଥାଂ ସମୁଦ୍ଗିରେତ୍ । ଶୁଭାଶୁଭେ ଚ ଧ୍ଯାତଵ୍ଯେ ପୂର୍ଵକର୍ମୋପସଞ୍ଚିତେ ॥ ୨,୩୪.

ମୃତକଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ କହିବା ଓ ଯମଙ୍କର ଗୀତ ଗାଇବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବରୁ ସଞ୍ଚିତ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଲବ୍ଧେନୈଵ ଚ ଦେହେନ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ । ଵାଯୁରୂପୋ ଭ୍ରମତ୍ଯେଵ ଵାଯୁରୂର୍ଧ୍ଵଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୪.

ଏହି ଦେହ ପାଇଁ, ମଣିଷ ନିଜର ଭଲ ଓ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ପ୍ରାଣ ବାୟୁ ଭାବେ ଘୁରେ ଏବଂ ପରେ ବାୟୁ ଭାବେ ଉପରକୁ ଯାଏ।

ଦଶାହକର୍ମକ୍ରିଯଯା କୁଟୀ ନିଷ୍ପାଦ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ନଵକୈଃ ଷୋଡଶଶ୍ରାଦ୍ଧୈଃ ପ୍ରଯାତି ହି କୁଟୀଂ ନରଃ ॥ ୨,୩୪.

ଦଶାହ କ୍ରିୟା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ କୁଟି ତିଆରି ହୁଏ; ନଉ କିମ୍ବା ଷୋଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଣିଷ ସେଇ କୁଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ତିଲୈର୍ଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୈ କୁଟୀ ଧାତୁମଯୀ ଭଵେତ୍ । ପଞ୍ଚ ରତ୍ନାନି ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଯେନ ଜୀଵଃ ପ୍ରରୋହତି ॥ ୨,୩୪.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ମାଟିରେ ରଖିଲେ, କୁଟି ପଞ୍ଚ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୁଏ; ଏହାର ମୁଖରେ ପଞ୍ଚ ମଣି ରଖାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

ଯଦା ପୁଷ୍ପଂ ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ହି ତଦା ଗର୍ଭଂ ନ ଧାରଯେତ୍ । ଆଦରାଚ୍ଚ ତତୋ ଭୂମୌ ତିଲଦର୍ଭାନ୍ଵିନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ ॥ ୨,୩୪.

ଯେତେବେଳେ ଫୁଲ ହରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଯତ୍ନରେ ମାଟିରେ ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।

ପଶୁତ୍ଵେ ସ୍ଥାଵରତ୍ଵେ ଚ ଯତ୍ର କ୍ଵାପି ସ ଜାଯତେ । ତତ୍ରୈଵ ଜନ୍ତୁରୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ରୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୪.

ପଶୁ କିମ୍ବା ଉଦ୍ଭିଦ ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେଠି ସେ ଜନ୍ମିତ ହୁଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ସେଠି ପହଞ୍ଚେ।

ଧନ୍ଵିନା ଲକ୍ଷ୍ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମୁକ୍ତୋ ବାଣସ୍ତଦାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଯଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ କୃତଂ ତସ୍ଯୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୪.

ଧନୁର୍ବାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚେ, ତେଣୁ ଯାହା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠାକୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପହଞ୍ଚେ।

ଯାଵନ୍ନୋତ୍ପାଦିତୋ ଦେହସ୍ତାଵଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧୈର୍ନ ପ୍ରୀଣନମ୍ । କ୍ଷୁଧାଵିଭ୍ରମମାପନ୍ନୋ ଦଶାହେନ ଚ ତର୍ପିତଃ ॥ ୨,୩୪.

ନୂତନ ଦେହ ନ ମିଳିଲେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଦଶାହ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପିଣ୍ଡଦାନଂ ନ ଯସ୍ଯାଭୂଦାକାଶେ ଭ୍ରମତେ ତୁ ସଃ । ଦିନତ୍ରଯଂ ଵସଂସ୍ତୋଯେ ଅଗ୍ନାଵପି ଦିନତ୍ରଯମ୍ । ଆକାଶେ ଵସତେ ତ୍ରୀଣି ଦିନମେକନ୍ତୁ ଵାସକେ ॥ ୨,୩୪.

ଯାହାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡଦାନ ମିଳିନାହିଁ, ସେ ଆକାଶରେ ଭ୍ରମଣ କରେ; ସେ ତିନି ଦିନ ପାଣିରେ, ତିନି ଦିନ ଅଗ୍ନିରେ, ତିନି ଦିନ ଆକାଶରେ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବସ୍ତ୍ରରେ ବସେ।

ଦଗ୍ଧେ ଦେହେ ଚ ଵହ୍ନୌ ଚ ଜଲେନୈଵ ତୁ ତର୍ପିତଃ । ସ୍ନେହସ୍ନାନଂ ଜଲେନୈଵ ପୂପକୈଃ କୃଶରୈର୍ଗୃହେ ॥ ୨,୩୪.

ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରାଗଲେ, ପାଣି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ମିଳେ; ତେଲ ଓ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଘରେ ପିଠା ଓ ଖିରି ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଏ।