ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମିନ୍ମାର୍ଗେ ନ ଚାନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଯେନ ପ୍ରାଣାନ୍ ପ୍ରପୋଷଯେତ୍ । ନ ଜଲଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ତୃଷା ଯେନ ଵିଲୀଯତେ ॥ ୨,୩୩.

ସେଇ ପଥରେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ପାନୀୟ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚିପାରିବ; ତାହାଁରେ କୌଣସି ପାଣି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଶମିପାରିବ।

କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡିତୋ ଯାତି ତୃଷ୍ଣଯା ଚ ମହାପଥେ । ଶୀତେନ କମ୍ପତେ କ୍ଵାପି ଯମମାର୍ଗେଽତିଦୁର୍ଗମେ ॥ ୨,୩୩.

ଉଭୁକା ହୋଇ ଭୋକରେ ପୀଡିତ, ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେ ଭୟଙ୍କର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିଯାଏ; କେଉଁଠି ଯମଙ୍କ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ପଥରେ ସେ ତିବ୍ର ଶୀତରେ କମ୍ପିଉଥାଏ।

ଯଦ୍ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶଂ ପାପଂ ସ ପନ୍ଥାସ୍ତସ୍ଯ ତାଦୃଶଃ । ସୁଦୀନାଃ କୃପଣା ମୂଢା ଦୁଃ ଖୈର୍ଵ୍ଯାପ୍ତାସ୍ତରନ୍ତି ତମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପାପ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ସେହି ପ୍ରକାରରେ ରାସ୍ତା ମିଳେ; ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିବା, ଦୟନୀୟ ଓ ମୂଢ଼ ଲୋକମାନେ ସେହି ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

ରୁଦନ୍ତି ଦାରୁଣଂ କେଚିତ୍କେଚିଦ୍ଦ୍ରୋହଂ ଵଦନ୍ତି ଚ । ଆତ୍ମକର୍ମକୃତୈର୍ଦେଷୈଃ ପଚ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ॥ ୨,୩୩.

କିଛି ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦନ୍ତି, କିଛିଏ ଦ୍ରୋହର କଥା କହନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ପୁନିପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି।

ଈଦୃଗ୍ଵିଧଃ ସ ଵୈ ପନ୍ଥା ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଦାରୁଣଃ ଖଗ । ଵିତୃଷ୍ଣା ଯେ ନରା ଲୋକେ ସୁଖଂ ତସ୍ମିନ୍ ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୩୩.

ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ପଥ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁମାନେ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସେହି ପଥରେ ସହଜରେ ଯାଆନ୍ତି।

ଯାନିଯାନି ଚ ଦାନାନି ଦତ୍ତାନି ଭୁଵି ମାନଵୈଃ । ତାନିତାନ୍ଯୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯମଲୋକେ ପୁରଃ ପଥି ॥ ୨,୩୩.

ମଣିଷମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କୁ ଯମଲୋକରେ, ଯମଙ୍କ ପଥରେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସିଥାଏ।

ପାପିନୋ ନୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦାହଶ୍ରାଦ୍ଧଜଲାଞ୍ଜଲି । ଭ୍ରମନ୍ତି ଵାଯୁଭୂତାସ୍ତେ ଯେ କ୍ଷୁଦ୍ରାଃ ପାପକର୍ମିଣଃ ॥ ୨,୩୩.

ପାପୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦାହଶ୍ରାଦ୍ଧ ବା ଜଳଅଞ୍ଜଳି ମିଳେନାହିଁ; ସେମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବାୟୁରେ ଭୂତରୂପେ ଘୁରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ଈଦୃଶଂ ଵର୍ତ୍ମ ତଦ୍ରୌଦ୍ରଂ କଥିତଂ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ପୁନଶ୍ଚ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଯମମାର୍ଗସ୍ଯ ଯା ସ୍ଥିତିଃ ॥ ୨,୩୩.

ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ପଥର କଥା ତୁମକୁ କହିଲି, ହେ ସୁବ୍ରତ; ଏବେ ମୁଁ ପୁଣି ଯମଙ୍କ ପଥର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ କହିବି।

ଯାମ୍ଯନୈରୃତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପୁରଂ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ତୁ । ସର୍ଵଂ ଵଜ୍ରମଯଂ ଦିଵ୍ଯମଭେଦ୍ଯଂ ତତ୍ସୁରାସୁରୈଃ ॥ ୨,୩୩.

ଯମ ଓ ନିରୃତି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସହର ଅଛି, ସେ ସହର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୀରାରେ ତିଆରି, ଦେବତାମୟ ଏବଂ ଦେବତା-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିପାରିବେନି।

ଚତୁରଶ୍ରଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଵାରଂ ସପ୍ତପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତି ଵୈ ଯସ୍ଯାଂ ଯମୋ ଦୂତୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୩୩.

ସେହି ସ୍ଥାନଟି ଚାରିକୋଣା, ଚାରୋଟି ଦ୍ୱାର ଅଛି, ସାତଟି ପ୍ରାଚୀର ଓ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରରେ ଘିରିଛି। ସେଠାରେ ଯମଦେବ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କର ଦୂତମାନେ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।

ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଵୈ ପ୍ରମାଣେନ ତଦୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜ୍ଵାଲାର୍କତୈଜସମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ଏହାର ଆକାର ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମଣିମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବିଜୁଳି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜମୟ।

ତଦ୍ଗୁହଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ କାଞ୍ଚନପ୍ରଭମ୍ । ଯୋଜନାନାଂ ପଞ୍ଚଶତପ୍ରମାଣେନ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସେହି ମହଳ ବହୁତ ବଡ଼, ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି, ଏବଂ ପାଞ୍ଚଶେ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଉଠିଛି।

ଵୃତଂ ସ୍ତମ୍ଭସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ଵୈଦୂର୍ଯମଣିମଣ୍ଡିତମ୍ । ମୁକ୍ତାଜାଲଗଵାକ୍ଷଂ ଚ ପତାକାଶତଭୂଷିତମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ସେହି ମହଳ ହଜାରଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ମୁକ୍ତା ଝାଲର ଜାଲି ଜାନେଲ ଓ ଶତଶତ ପତାକାରେ ଶୁଭାୟମାନ।

ଘଣ୍ଟାଶତନିନାଦାଢ୍ଯଂ ତୋରଣାନାଂ ଶତୈର୍ଵୃତମ୍ । ଏଵମାଦିଭିରନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭୂଷଣୈର୍ଭୂଷିତଂ ସଦା ॥ ୨,୩୩.

ସେଠାରେ ଶତଶଖ ଘଣ୍ଟାର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ, ଶତଶଖ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏପରି ଅନେକ ଅଲଙ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସେ ସଦା ଶୋଭିତ।

ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଭଗଵାନ୍ ଧର୍ମ ଆସନେ ତୁ ସମେ ଶୁଭେ । ଦଶଯୋ ଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ନୀଲଜୀମୂତସନ୍ନିଭେ ॥ ୨,୩୩.

ସେଠି ଭଗବାନ୍ ଧର୍ମ ଏକ ସମ ଓ ଶୁଭ ଆସନ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଗାଢ଼ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ।

ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଶୀଲଶ୍ଚ ଧର୍ମଯୁକ୍ତୋ ହିତୋ ଯମଃ । ଭଯଦଃ ପାପଯୁକ୍ତାନାଂ ଧାର୍ମିକାଣାଂ ସୁଖପ୍ରଦଃ ॥ ୨,୩୩.

ଯମ ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଧର୍ମମୟ, ସେ ସବୁବେଳେ ନ୍ୟାୟରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି । ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯମ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନ୍ୟାୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି ସେମାନେ ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ।

ମନ୍ଦମାରୁ ତସଂଯୋଗୈରୁତ୍ସଵୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା । ଵ୍ଯାଖ୍ଯାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଙ୍ଖଵାଦିତ୍ରନିଃ ସ୍ଵନୈଃ ॥ ୨,୩୩.

ସେ ମୃଦୁ ପବନ, ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବଂ ଶଂଖ ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ସହିତ ଘିରି ରହନ୍ତି ।

ପୁରମଧ୍ଯପ୍ରଵେଶେ ତୁ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଗୃହମ୍ । ପଞ୍ଚଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯାନାଂ ଯୋଜନାନାଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ସେହି ସହରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କର ବଡ଼ ଘର ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରସ୍ତର ଏବଂ ପଚିଶ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ ।

ଦଶୋଚ୍ଛ୍ରିତଂ ମହାଦିଵ୍ଯଂ ଲୋହପ୍ରାକାରଵୋଷ୍ଟିତମ୍ । ପ୍ରତୋଲୀଶତସଂଚାରଂ ପତତାକାଶତଶୋଭିତମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ଏହି ଘର ଦଶ ମାନ୍ଚ ଉଚ୍ଚ, ଅତି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଲୋହାର ପ୍ରାକାର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଶତାଧିକ ଦ୍ୱାର ଓ ଶତାଧିକ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ।

ଦୀପିକାଶତସଙ୍କୀର୍ଣଂ ଗୀତଧ୍ଵନିସମାକୁଲମ୍ । ଵିଚିତ୍ରଚିତ୍ରକୁଶଲୈଶ୍ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଗୃହମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ଏଠାରେ ଶତଶଃ ଦୀପ ଜଳିଛି, ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଗଞ୍ଜିଉଛି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକେ ଏହି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଘରକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରିଛନ୍ତି ।

ମଣିମୁକ୍ତାମଯେ ଦିଵ୍ଯେ ଆସନେ ପରମାଦ୍ଭୁତେ । ତତ୍ରସ୍ଥୋ ଗଣଯତ୍ଯାଯୁର୍ମାନୁଷେଷ୍ଵିତରେଷୁ ଚ ॥ ୨,୩୩.

ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଆସନରେ ବସି, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଗଣନା କରନ୍ତି ।

ନ ମୁହ୍ଯତି କଦାଚିତ୍ସ ସୁକୃତେ ଦୁଷ୍କୃତେଽପି ଵା । ଯଦ୍ଯେନୋପାର୍ଜିତଂ ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ଵୈ ଵେତ୍ତି ତସ୍ଯ ତତ୍ ॥ ୨,୩୩.

ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କର୍ମ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଉପାର୍ଜନ ହୋଇଛି, ସେ ସବୁକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ।

ଦଶାଷ୍ଟଦୋଷରହିତଂ କୃତ କର୍ମ ଲିଖତ୍ଯସୌ । ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଲଯାତାଚ୍ଯାଂ ଜ୍ଵରସ୍ଯାସ୍ତି ମହାଗୃହମ୍ ॥ ୨,୩୩.

ସେ ଦଶ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ କର୍ମ ଲେଖନ୍ତି; ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ଘରରେ ଜ୍ୱର ପାଇଁ ବଡ଼ ଘର ଅଛି ।

ଦକ୍ଷିଣେ ଚାପି ଶୂଲସ୍ଯ ଲତାଵିସ୍ଫୋଟକସ୍ଯ ଚ । ପଶ୍ଚିମେ କାଲ ପାଶସ୍ଯ ଅଜୀର୍ଣସ୍ଯାରୁଚେସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୩.

ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ ଶୂଳ ଓ ଲତା ଫାଟିବା ଘର ଅଛି; ପଶ୍ଚିମ ପଟେ କାଳର ପାଶ, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୁଚି ନ ଥିବା ଘର ଅଛି ।

ମଧ୍ଯପୀଠୋତ୍ତରେ ଜ୍ଞେଯୋ ତଥା ଚାନ୍ଯା ଵିଷଚିକା । ଐଶନ୍ଯାଂ ଵୈ ଶିରୋଽର୍ତିଶ୍ଚ ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ ମୃକତା ॥ ୨,୩୩.

ମଧ୍ୟ ଆସନର ଉତ୍ତର ପଟେ ବିଷ ଜ୍ୱରର ଘର ଅଛି; ଇଶାନ କୋଣରେ ମୁଣ୍ଡ ବେଦନା ଓ ଅଗ୍ନିକୋଣରେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗର ଘର ଅଛି ।

ଅତିସାରଶ୍ଚ ନୈରୃତ୍ଯାଂ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଦାହସଂଜ୍ଞକଃ । ଏଭିଃ ପରିଵୃତୋ ନିତ୍ଯଂ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଃ ସ ତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୩.

ନୈୃତ୍ୟ କୋଣରେ ଅତିସାର ଓ ବାୟବ୍ୟ କୋଣରେ ଦାହ ରୋଗର ଘର ଅଛି; ଏମିତି ଘରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସବୁବେଳେ ଘିରି ରହନ୍ତି ।

ଯତ୍କର୍ମ କୁରୁତେ କଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଲଖତ୍ଯସୌ । ଧର୍ମରାଜଗୃହଦ୍ଵାରି ଦୂତାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ତଥା ନିଶି । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାପକର୍ମାଣଃ ପଚ୍ଯମାନା ନରାଧମାଃ ॥ ୨,୩୩.

ଯେଉଁ କାମ କେହି କରନ୍ତି, ସେ ସବୁ କାମ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଲେଖି ରଖନ୍ତି; ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦୂତମାନେ ରାତିରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଦାଉଡ଼ି ରହନ୍ତି, ଏଉଁଥିରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳରେ ତାପି ହେଉଛନ୍ତି ।

ଯମଦୂତୈର୍ମହାପାଶୈର୍ହନ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ । ଵଧ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧୈଃ ପାପୈଃ ପୂର୍ଵକର୍ମକୃତୈର୍ନରାଃ ॥ ୨,୩୩.

ଯମଦୂତମାନେ ବଡ଼ ପାଶ ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ମାନବମାନେକୁ ମାଡ଼ି, ପୂର୍ବ କର୍ମର ଦୁଷ୍ଫଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି ।

ନାନାପ୍ରହାରଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚ ନାନାଯନ୍ତ୍ରୈସ୍ତଥା ପରେ । ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ ପାପକର୍ମାଣଃ କ୍ରକଚୈଃ କାଷ୍ଠଵଦ୍ଦ୍ଵିଧା ॥ ୨,୩୩.

ଅନ୍ୟମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ଧାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କଠ ଚିରିବା ଦରକାରେ କ୍ରକଚ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନେକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରାଯାଉଛି ।