ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଗର୍ଭଵାସେ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଯୋନିଜମ୍ । ଜାତସ୍ଯ ବାଲଭାଵେଽପି ଵୃଦ୍ଧତ୍ଵେ ଦୁଃଖମେଵ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅଛି; ଜନ୍ମ ହେଲାପରେ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଦୁଃଖ ଅଛି।

କାମେର୍ଷ୍ଯାକ୍ରୋଧସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ଯୌଵନେଽପି ଚ ଦୁଃ ସହମ୍ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ଯା ଵୃଦ୍ଧତା ଚ ମରଣେ ଦୁଃଖମୁତ୍କଟମ୍ ॥ ୨,୩୨.

କାମ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅଛି; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନ ପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।

କୃଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚ ଯାମ୍ଯୈଃ ସ ନରକେଽପି ଚ ଯାତ୍ଯଧଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଗର୍ଭାଜ୍ଜନ୍ମ ସ୍ଯାନ୍ମରଣଂ ଦୁଷ୍କରଂ ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ଟାଣି ନେଇ ନରକର ତଳକୁ ଯାଏ; ପୁନଃ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଃସହ ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କରେ।

ଏଵଂ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିଜ୍ଜନ୍ତଵୋ ଘଟଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାକ୍ତନୈର୍ବଧୈର୍ବଦ୍ଧା ଵିଧ୍ଯନ୍ତି ଚାସକୃତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚର ଚକ୍ରରେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘଣ୍ଟା ଯନ୍ତ୍ରର ଚକ୍ରା ଭଳି ଘୂରି ଘୂରି ଚାଲିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖରେ ଆଘାତ ପାଇଥାନ୍ତି।

ନାସ୍ତି ପକ୍ଷିନ୍ସୁଖଂ କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ଦୁଃ ଖଶତାକୁଲେ । ଵିନତାସୁତ ମୋକ୍ଷାଯ ଯତିତଵ୍ଯଂ ତତୋ ନରୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କେବେ ଖୁସି ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ଗର୍ଭସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତିଃ । କଥଯାମି କ୍ରମପ୍ରଶ୍ରଂ ପୃଷ୍ଟଂ ଵା ଵର୍ତତେ ସ୍ପୃହା ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭରେ ପ୍ରାଣୀ କିପରି ରହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା ଅନୁକ୍ରମରେ ଆଉ କଥା କହିବି।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମଧ୍ଯେ କୃତମହାପ୍ରଶ୍ନଦ୍ଵଯସ୍ଯାପ୍ତଂ ମଯୋତ୍ତରମ୍ । ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯାପି ତୃତୀଯସ୍ଯ ଉତ୍ତରଂ ଚ ଵିଧୀଯତାମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ତୁମର ଦୁଇଟି ମହାପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମୁଁ ପାଇଁଛି। ଏବେ ତୃତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଦିଅ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ କିଂ କୃତ୍ଯମିତି ତ୍ଵଂ ପୃଷ୍ଟଵାନସି । ଶୃଣୁ ତତ୍ରୋତ୍ତରଂ ତୂକ୍ତଂ କଥଯାମି ସମାସତଃ ॥ ୨,୩୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, 'ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ଏହାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ମୁଁ ଏବେ କହିବି, ଶୁଣ।

ଆସନ୍ନମରଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ସ୍ନାପଯେତ୍ତତଃ । ଗୋମୂତ୍ରଗୋମଯସୁମୃତ୍ତୀର୍ଥୋଦକକୁଶୋଦକୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଲୋକଟିକୁ ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଏବଂ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

ଵାସସୀ ପରିଧାର୍ଯାଥ ଧୌତେ ତୁ ଶୁଚିନୀ ଶୁଭେ । ଦର୍ଭାଣ୍ଯାଦୌ ସମାସ୍ତୀର୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରାନ୍ଵିକୀର୍ଯ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ପରେ, ଶୁଚି ଏବଂ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶରୀର ଧୋଇ, ଆଦିରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ଦକ୍ଷିଣ ତଳ ଦିଆଯାଇ ବିଛାଇବା ଉଚିତ।

ତିଲାନ୍ ଗୋମଯଲିପ୍ତାଯାଂ ଭୂମୌ ତତ୍ର ନିଵେଶଯେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ଭୂମିରେ ତିଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗୁଦକ୍ଶିରସଂ ଵାପି ମୁଖେ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଵିନିଃ କ୍ଷେପେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ତତ୍ର ତୁଲସୀ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରାଣୀର ମୁଖରେ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଖଗରାଜ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଓ ତୁଳସୀ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵିଧେଯା ସନ୍ନିଧୌ ସର୍ପିର୍ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲଯେତ୍ପୁନଃ । ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯେତି ଜପସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଘୀର ଦୀପ ପୁନଃ ଜଳାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ 'ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଦୌ ତୁ ପ୍ରଣଵଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଦାନେ ତତଃ ସ୍ମୃତେ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିସ୍ତତଃ ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଥମେ 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା ଏବଂ ଅର୍ପଣ କରି, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣିପାତୈଃ ସ୍ତଵୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଧ୍ଯା ନଯୋଗେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦୀନାନାଥେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଣାମ, ଷ୍ଟୋତ୍ର, ପୁଣ୍ୟ ଗୀତ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦୁଃଖୀ, ନିରାଶ୍ରୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ତ୍ରେ ମିତ୍ରେ କଲତ୍ରେ ଚ କ୍ଷେତ୍ରଧାନ୍ଯଧନାଦିଷୁ । ନିଵର୍ତଯେନ୍ମମତ୍ଵଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପାଦୌ ହୃଦି ସ୍ମରନ୍ ॥ ୨,୩୨.

ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଜୀବନସାଥୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ମମତା ଛାଡି, ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଚ୍ଚୈଃ ପୁରୁଷସୂକ୍ତଂ ଚ ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠାପଦସ୍ତଦା । ପୁତ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରପଠେଯୁସ୍ତେ ମ୍ରିଯମାଣେ ନିଜେ ଜନେ ॥ ୨,୩୨.

ଯଦି ସମ୍ଭବ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ପଠିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଆପ୍ତମାନେ ନିଜ ଜନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହା ପଠିବା ଉଚିତ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ କୃତ୍ଯଂ ମୃତ୍ଯାଵୁପସ୍ଥିତେ । ଫଲମପ୍ଯସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ସମାସାତ୍ତେ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି।

ସ୍ନାନେନ ଶୁଚିତାପ୍ରାପ୍ତିରପାଵିତ୍ର୍ଯହୃତିସ୍ତତଃ । ତତୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ମୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଫଲପ୍ରଦା ॥ ୨,୩୨.

ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶୁଚିତା ଆସେ, ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୁଏ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ଜ୍ଞାନର ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।

ଦର୍ଭତୂଲୀ ନଯେତ୍ସ୍ଵର୍ଗମାତୁରଂ ତୁ ନ ସଂଶଯଃ । ତିଲୈର୍ଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ନିଃ କ୍ଷିପ୍ତୈଃ ସ୍ନାନଂ କ୍ରତୁମଯଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଦର୍ଭା ଚୋଇଁ ଉପରେ ବସିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିଲେ, ଏହା କ୍ରତୁ ଭଳି ପୂଜା ହୁଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଶ୍ରୀର୍ହୁତାଶସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମଣ୍ଡଲେ ଚୋପତିଷ୍ଠନ୍ତି ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଵୀତ ମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଶ୍ରୀ ଓ ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗୁଦଗ୍ଵା କୃତେନେହ ଶିରସା ଲୋକମୁତ୍ତମମ୍ । ଵ୍ରଜତେ ଯଦି ପାପସ୍ଯାଲ୍ପତ୍ଵଂ ପୁଂସୋ ଭଵେତ୍ଖଗ ॥ ୨,୩୨.

ଏଠାରେ ଯଦି କେହି ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥାଏ, ଖଗ, ତେଁ ଯଦିଓ ଅପରାଧ କମ୍ ଥାଏ, ତଥାପି ସେ ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ପଞ୍ଚରତ୍ନେ ମୁଖେ ମୁକ୍ତେ ଜିଵେ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରରୋହତି । ତୁଲସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗାଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଖଗ ॥ ୨,୩୨.

ମୁଁହରେ ପାଞ୍ଚଟି ମଣି, ମୁକ୍ତା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିପ୍ରାପ୍ତ ଆତ୍ମା ଥିଲେ ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ; ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଏକାଦଶୀ, ଏହିମାନେ ଖଗ, ଜ୍ଞାନକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।

ପଞ୍ଚ ପ୍ରଵହଣାନ୍ଯେଵ ଭଵାବ୍ଧୌ ମଜ୍ଜତାଂ ନୃଣାମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଗୀତା ତୁଲସୀ ଵିପ୍ରଧେନଵଃ ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ଭବସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଉଦ୍ଧାର ଉପାୟ ଅଛି—ବିଷ୍ଣୁ, ଏକାଦଶୀ, ଗୀତା, ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈ।

ଅସାରେ ଦୁର୍ଗସଂସାରେ ଷଟ୍ପଦୀ ଭକ୍ତିଦାଯିନୀ । ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯେତି ଜପନ୍ନରଃ ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ଅସାର ଓ ଦୁଃଖମୟ ସଂସାରରେ, ଷଟ୍ପଦୀ ଶ୍ଲୋକ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁ ଲୋକ ନିତ୍ୟ 'ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ—

ଓଙ୍କାରପୂର୍ଵଂ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ପୂଜଯାପି ଚ ମଲ୍ଲୋକପ୍ରାପ୍ତିରାରାଦ୍ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଓଁକାର ପୂର୍ବକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ; ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶୀଘ୍ର ମୋ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

ବନ୍ଧାଭାଵେ ମମତ୍ଵେତୁ ଜ୍ଞାନଂ ପୁରୁଷସୂକ୍ତତଃ । ଯସ୍ଯଯସ୍ଯାଧିକତ୍ଵଂ ତୁ ସାଧନେଷ୍ଵେଷୁ କାଶ୍ଯପ ॥ ୨,୩୨.

ବନ୍ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମମତା ରହିଯାଏ, ତେବେ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ହେ କାଶ୍ୟପ, ଏହି ସାଧନାରେ ଯେଉଁଠି ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ ହୁଏ—

ତତ୍ତତ୍ଫଲସ୍ଯାପ୍ଯାଧିକ୍ଯଂ ଭଵତୀତ୍ଯଵଧାରଯ । ଦାତଵ୍ଯାନି ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀତୋଽସୌ ସର୍ଵଦା ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସେଉଁଠି ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମିଳେ; ଯେଉଁଠି ଯେତେ ପାରିବେ, ଦେବା ଉଚିତ, ତେଣୁ ସେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବେ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସ୍ନାନାଦିଷୁ ଫଲଂ ମଯା । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଯେ ଗୁଣାଃ ସନ୍ତି ଶରୀରେ ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୩୨.

ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ନାନ ଓ ଏହାଦି ଉପକ୍ରମର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରରେ ବି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।