ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯମାଣୋ ଵାତେନ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ପୀଡ୍ଯତେ । ନିଷ୍କ୍ରମତେ ଚ ଵିଲପଂସ୍ତଦା ଦୁଃଖନିପୀଡିତଃ ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଜାପତିର ବାୟୁରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଏ; ଜନ୍ମ ନେଇ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରେ।

ନିଷ୍କ୍ରାମଂଶ୍ଚୋଦରାନ୍ମୂର୍ଛାମସହ୍ଯାଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଚେତନାଂ ଚାସୌ ଵାଯୁସ୍ପର୍ଶସୁଖାନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିବା ସମୟରେ, ସେ ଅସହ୍ୟ ମୂର୍ଛା ଅନୁଭବ କରେ; ପରେ ବାୟୁର ସ୍ପର୍ଶରେ ଚେତନା ଫେରିଯାଏ, ଏବଂ ଶିତଳ ବାୟୁର ସୁଖ ମିଳେ।

ତତସ୍ତଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ସମାସ୍କନ୍ଦତି ମୋହିନୀ । ତଯା ଵିମୋହିତାତ୍ମାସୌ ଜ୍ଞାନଭ୍ରଂଶମଵାପ୍ନୁତେ ॥ ୨,୩୨.

ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ସେଠିକୁ ଆବୃତ କରେ; ଏହି ମୋହିନୀ ମାୟାରେ ପ୍ରାଣୀ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ଯାଏ।

ଭ୍ରଷ୍ଟଜ୍ଞାନଂ ବାଲଭାଵେ ତତୋ ଜନ୍ତୁଃ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତତଃ କୌମାରକାଵସ୍ଥାଂ ଯୌଵନଂ ଵୃଦ୍ଧତାମପି ॥ ୨,୩୨.

ଜ୍ଞାନ ହରାଇ ଯିବା ପରେ, ପ୍ରାଣୀ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ପରେ କୌମାର, ଯୌବନ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରେ।

ପୁନଶ୍ଚ ତଦ୍ଵନ୍ମରଣଂ ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ତତଃ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ଘଟଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଏହିପରି, ପୁନଃ ପୁନଃ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ, ଘଣ୍ଟା ଯନ୍ତ୍ରରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ପରି ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ।

କଦାଚିତ୍ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ନୋତି କଦାଚିନ୍ନିରଯଂ ନରଃ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ନିରଯଂ ଚୈଵ ସ୍ଵକର୍ମଫଲମଶ୍ନୁତେ ॥ ୨,୩୨.

କେବେ କେବେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଁଚେ, କେବେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ; ସେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ଅନୁଭବ କରେ।

କଦାଚିଦ୍ଭୁକ୍ତକର୍ମା ଚ ଭୁଵଂ ସ୍ଵଲ୍ପେନ ଗଚ୍ଛତି । ସ୍ଵର୍ଲୋକେ ନରକେ ଚୈଵ ଭୁକ୍ତପ୍ରାଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ॥ ୨,୩୨.

କେବେ କେବେ କର୍ମ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଆସେ; ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକର ଅନୁଭବ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ, ସେ ପୁନଃ ଫେରିଯାଏ।

ନରକେଷୁ ମହଦ୍ଦୁଃଖମେତଦ୍ଯତ୍ସ୍ଵର୍ଗଵାସିନଃ । ଦୃଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ମୋଦନ୍ତେ ପାତ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ନାରକୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ନରକରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି; ନରକରେ ପଡିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିନାହିଁ।

ସ୍ଵର୍ଗେଽପି ଦୁଃ ଖମତୁଲଂ ଯଦାରୋହଣକାଲତଃ । ପ୍ରଭୃତ୍ଯହଂ ପତିଷ୍ଯାମୀତ୍ଯେତନ୍ମନସି ଵର୍ତତେ ॥ ୨,୩୨.

ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ତୁଳନାହୀନ ଦୁଃଖ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ଉପରକୁ ଯାଉଛି; ମନରେ ଏହି ଭାବ ରହେ—‘ଏଠାରୁ ମୁଁ ପଡିଯିବି’।

ନାରକାଂଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମହଦ୍ଦୁଃଖମଵାପ୍ଯତେ । ଏଵଂ ଗତିମହଂ ଗନ୍ତେତ୍ଯହର୍ନିଶମନିର୍ଵୃତଃ ॥ ୨,୩୨.

ନରକବାସୀମାନେ ଦେଖି, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଭାବେ—‘ମୁଁ ଏଠିକୁ ଯିବି’, ଦିନ ରାତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ।

ଗର୍ଭଵାସେ ମହଦ୍ଦୁଃଖଂ ଜାଯମାନସ୍ଯ ଯୋନିଜମ୍ । ଜାତସ୍ଯ ବାଲଭାଵେଽପି ଵୃଦ୍ଧତ୍ଵେ ଦୁଃଖମେଵ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅଛି; ଜନ୍ମ ହେଲାପରେ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଦୁଃଖ ଅଛି।

କାମେର୍ଷ୍ଯାକ୍ରୋଧସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ଯୌଵନେଽପି ଚ ଦୁଃ ସହମ୍ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ଯା ଵୃଦ୍ଧତା ଚ ମରଣେ ଦୁଃଖମୁତ୍କଟମ୍ ॥ ୨,୩୨.

କାମ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଯୌବନରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଅଛି; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନ ପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦୁଃଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।

କୃଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚ ଯାମ୍ଯୈଃ ସ ନରକେଽପି ଚ ଯାତ୍ଯଧଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଗର୍ଭାଜ୍ଜନ୍ମ ସ୍ଯାନ୍ମରଣଂ ଦୁଷ୍କରଂ ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ଯମଙ୍କର ସେବକମାନେ ଟାଣି ନେଇ ନରକର ତଳକୁ ଯାଏ; ପୁନଃ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ଓ ଦୁଃସହ ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କରେ।

ଏଵଂ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିଜ୍ଜନ୍ତଵୋ ଘଟଯନ୍ତ୍ରଵତ୍ । ଭ୍ରାମ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାକ୍ତନୈର୍ବଧୈର୍ବଦ୍ଧା ଵିଧ୍ଯନ୍ତି ଚାସକୃତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ପ୍ରପଞ୍ଚର ଚକ୍ରରେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘଣ୍ଟା ଯନ୍ତ୍ରର ଚକ୍ରା ଭଳି ଘୂରି ଘୂରି ଚାଲିଥାନ୍ତି, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖରେ ଆଘାତ ପାଇଥାନ୍ତି।

ନାସ୍ତି ପକ୍ଷିନ୍ସୁଖଂ କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ଦୁଃ ଖଶତାକୁଲେ । ଵିନତାସୁତ ମୋକ୍ଷାଯ ଯତିତଵ୍ଯଂ ତତୋ ନରୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପକ୍ଷୀମାନେ କେବେ ଖୁସି ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥା ଗର୍ଭସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତିଃ । କଥଯାମି କ୍ରମପ୍ରଶ୍ରଂ ପୃଷ୍ଟଂ ଵା ଵର୍ତତେ ସ୍ପୃହା ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭରେ ପ୍ରାଣୀ କିପରି ରହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା ଅନୁକ୍ରମରେ ଆଉ କଥା କହିବି।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ମଧ୍ଯେ କୃତମହାପ୍ରଶ୍ନଦ୍ଵଯସ୍ଯାପ୍ତଂ ମଯୋତ୍ତରମ୍ । ପ୍ରଶ୍ନସ୍ଯାପି ତୃତୀଯସ୍ଯ ଉତ୍ତରଂ ଚ ଵିଧୀଯତାମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ତୁମର ଦୁଇଟି ମହାପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମୁଁ ପାଇଁଛି। ଏବେ ତୃତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଦିଅ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ କିଂ କୃତ୍ଯମିତି ତ୍ଵଂ ପୃଷ୍ଟଵାନସି । ଶୃଣୁ ତତ୍ରୋତ୍ତରଂ ତୂକ୍ତଂ କଥଯାମି ସମାସତଃ ॥ ୨,୩୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, 'ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?' ଏହାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ମୁଁ ଏବେ କହିବି, ଶୁଣ।

ଆସନ୍ନମରଣଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁରୁଷଂ ସ୍ନାପଯେତ୍ତତଃ । ଗୋମୂତ୍ରଗୋମଯସୁମୃତ୍ତୀର୍ଥୋଦକକୁଶୋଦକୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଲୋକଟିକୁ ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି, ପବିତ୍ର ଜଳ ଏବଂ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

ଵାସସୀ ପରିଧାର୍ଯାଥ ଧୌତେ ତୁ ଶୁଚିନୀ ଶୁଭେ । ଦର୍ଭାଣ୍ଯାଦୌ ସମାସ୍ତୀର୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ରାନ୍ଵିକୀର୍ଯ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ପରେ, ଶୁଚି ଏବଂ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶରୀର ଧୋଇ, ଆଦିରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ଦକ୍ଷିଣ ତଳ ଦିଆଯାଇ ବିଛାଇବା ଉଚିତ।

ତିଲାନ୍ ଗୋମଯଲିପ୍ତାଯାଂ ଭୂମୌ ତତ୍ର ନିଵେଶଯେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ଭୂମିରେ ତିଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗୁଦକ୍ଶିରସଂ ଵାପି ମୁଖେ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଵିନିଃ କ୍ଷେପେତ୍ । ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ତତ୍ର ତୁଲସୀ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରାଣୀର ମୁଖରେ କିମ୍ବା ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇ ସୁନା ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଖଗରାଜ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଓ ତୁଳସୀ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵିଧେଯା ସନ୍ନିଧୌ ସର୍ପିର୍ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲଯେତ୍ପୁନଃ । ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯେତି ଜପସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ଏହି ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତିରେ, ଘୀର ଦୀପ ପୁନଃ ଜଳାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ 'ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଦୌ ତୁ ପ୍ରଣଵଂ କୃତ୍ଵା ପୂଜାଦାନେ ତତଃ ସ୍ମୃତେ । ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିସ୍ତତଃ ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଥମେ 'ଓଁ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୂଜା ଏବଂ ଅର୍ପଣ କରି, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣିପାତୈଃ ସ୍ତଵୈଃ ପୁଣ୍ଯୈର୍ଧ୍ଯା ନଯୋଗେନ ପୂଜଯେତ୍ । ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ଚ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦୀନାନାଥେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଣାମ, ଷ୍ଟୋତ୍ର, ପୁଣ୍ୟ ଗୀତ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦୁଃଖୀ, ନିରାଶ୍ରୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୁତ୍ତ୍ରେ ମିତ୍ରେ କଲତ୍ରେ ଚ କ୍ଷେତ୍ରଧାନ୍ଯଧନାଦିଷୁ । ନିଵର୍ତଯେନ୍ମମତ୍ଵଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପାଦୌ ହୃଦି ସ୍ମରନ୍ ॥ ୨,୩୨.

ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଜୀବନସାଥୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷରେ ମମତା ଛାଡି, ହୃଦୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଚ୍ଚୈଃ ପୁରୁଷସୂକ୍ତଂ ଚ ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠାପଦସ୍ତଦା । ପୁତ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପ୍ରପଠେଯୁସ୍ତେ ମ୍ରିଯମାଣେ ନିଜେ ଜନେ ॥ ୨,୩୨.

ଯଦି ସମ୍ଭବ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ପଠିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଆପ୍ତମାନେ ନିଜ ଜନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହା ପଠିବା ଉଚିତ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ କୃତ୍ଯଂ ମୃତ୍ଯାଵୁପସ୍ଥିତେ । ଫଲମପ୍ଯସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ସମାସାତ୍ତେ ଵଦାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି।

ସ୍ନାନେନ ଶୁଚିତାପ୍ରାପ୍ତିରପାଵିତ୍ର୍ଯହୃତିସ୍ତତଃ । ତତୋ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ମୃତିସ୍ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନାତ୍ସର୍ଵଫଲପ୍ରଦା ॥ ୨,୩୨.

ସ୍ନାନ କରିଲେ ଶୁଚିତା ଆସେ, ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୁଏ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ଜ୍ଞାନର ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।