ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଲୋକେ ସଦଯଂ ଜୀଵକାରଣମ୍ । ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵମେକାଗ୍ରକୃତମାନସଃ ॥ ୨,୩୨.
ତୁମେ ଲୋକର ଜୀବ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ବୈନତେୟ, ଏକାଗ୍ର ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।
ଋତୁକାଲେ ଚ ନାରୀଣାଂ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ଦିନଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଯତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ପୁରା ଵୃତ୍ରସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ନାରୀମାନେ ଋତୁକାଳରେ ଚାରି ଦିନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଦିନଗୁଡିକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ, ଯାହା ବୃତ୍ର ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରାତ୍ସମୁତ୍ତାର୍ଯ ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଦତ୍ତଵାନ୍ । ତାଵନ୍ନାଲୋକ୍ଯତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପାପଂ ଯାଵଦ୍ଵପୁଃ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇଥିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହରେ ପାପ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରଥମେଽହନି ଚାଣ୍ଡାଲୀ ଦ୍ଵିତୀଯେ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନୀ । ତୃତୀଯେ ରଜକୀ ଜ୍ଞେଯା ଚତୁର୍ଥେଽହନି ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୩୨.
ପ୍ରଥମ ଦିନ ଶେଷ ମହିଳା ଚଣ୍ଡାଳୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତ୍ରୀ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଧୋବିଣୀ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ସପ୍ତାହାତ୍ପିତୃଦେଵାନାଂ ଭଵେଦ୍ଯୋଗ୍ଯା କୃତାର୍ଚନେ । ସପ୍ତାହମଧ୍ଯେ ଯୋ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ସଂମ୍ଭୂତିର୍ମଲିମ୍ଲୁଚା ॥ ୨,୩୨.
ସାତ ରାତି ପରେ ମହିଳା ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଅପବିତ୍ର ମହିଳା ରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ନିଷେକସମଯେ ପିତ୍ରୋର୍ଯାଦୃକ୍ଚିତ୍ତଵିକଲ୍ପନା । ତାଦୃଗ୍ଗର୍ଭସମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୩୨.
ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ମାତା ପିତାଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଗର୍ଭର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯୁଗ୍ମାସୁ ପୁତ୍ତ୍ରା ଜାଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽଯୁଗ୍ମାସୁ ରାତ୍ରିଷୁ । ପୂର୍ଵସପ୍ତମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଗ୍ମାସୁ ସଂଵିଶେତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଅଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ଝିଅ ହୁଏ। ଏହିଠାରୁ, ପ୍ରଥମ ସାତ ଦିନ ପରେ ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ସମ୍ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଷୋଡଶର୍ତୁର୍ନିଶାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସାମାନ୍ଯାତ୍ସମୁଦାହୃତଃ । ଯା ଚତୁର୍ଦଶମୀ ରାତ୍ରିର୍ଗର୍ଭସ୍ତିଷ୍ଠତି ତତ୍ର ଚେତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ସାଧାରଣତଃ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଷୋଳ ରାତି ଥାଏ। ଯଦି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ—
ଗୁଣଭାଗ୍ଯନିଧିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତତ୍ର ଜାଯେତ ଧାର୍ମିକଃ । ସା ନିଶା ତତ୍ର ସାମାନ୍ଯୈର୍ନ ଲଭ୍ଯେତ ଖଗାଧିପ ॥ ୨,୩୨.
ସେଠାରେ ଧର୍ମିକ, ଗୁଣବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ହେ ଖଗପତି, ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ସେଇ ରାତି ମିଳେ ନାହିଁ।
ପ୍ରାଯଶଃ ସମ୍ଭଵତ୍ଯତ୍ର ଗର୍ଭସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାହମଧ୍ଯତଃ । ପଞ୍ଚମେଽହନି ନାରୀଣାଂ କାର୍ଯଂ ମାଧୁର୍ଯଭୋଜନମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ସାଧାରଣତଃ ଅଷ୍ଟମ ରାତିର ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ। ପଞ୍ଚମ ଦିନ ମହିଳାମାନେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।
କଟୁକ୍ଷାରଞ୍ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣଞ୍ଚ ତ୍ଯାଜ୍ଯମୁଷ୍ଣଞ୍ଚ ଦୂରତଃ । ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରମୋଷଧୀପାତ୍ରଂ ବୀଜଞ୍ଚାପ୍ଯମୃତାଯିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତିତ, ଲୁଣିଆ, ଉଷ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଦୂରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦେହ, ଔଷଧ ଭାଣ୍ଡ ଓ ବୀଜ ସବୁ ଅମୃତ ସମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମିନ୍ନୁପ୍ତ୍ଵା ନରଃ ସ୍ଵାମୀ ସମ୍ଯକ୍ଫଲମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାତପୋ ଵର୍ଜ୍ଯ ଶୀତଲଂ କେଵଲଂ ଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ଏପରି ଭାବେ ପୁରୁଷ ଯଦି ବୀଜ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ ଠିକ୍ ଫଳ ମିଳେ। ମହିଳା ପାଇଁ ଉଷ୍ମା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ସେ ଶୀତଳତାରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ତାମ୍ବୂଲପୁଷ୍ପଶ୍ରୀଖଣ୍ଡୈଃ ସଂଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିଵସ୍ତ୍ରଭୃତ୍ । ଧର୍ମମାଦାଯ ମନସି ସୁତଲ୍ପଂ ସଂଵିଶେତ୍ପୁମାନ୍ ॥ ୨,୩୨.
ତାମ୍ବୁଳ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମନରେ ଧର୍ମ ଧରି, ପୁରୁଷ ଭଲ ଶଯ୍ୟାରେ ଯିବା ଉଚିତ।
ନିଷେକସମଯେ ଯାଦୃଙ୍ନରଚିତ୍ତଵିକଲ୍ପନା । ତାଦୃକ୍ସ୍ଵଭାଵସମ୍ଭୂତିର୍ଜନ୍ତୁର୍ଵିଶତି କୁକ୍ଷିଗଃ ॥ ୨,୩୨.
ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଗର୍ଭର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।
ଶୁକ୍ରଶୋଣିତସଂଯୋଗେ ପିଣ୍ଡୋତ୍ପତ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ଵର୍ଧତେ ଜଠରେ ଜନ୍ତୁସ୍ତାରାପତିରିଵାମ୍ବରେ ॥ ୨,୩୨.
ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ମିଶିଲେ ଗର୍ଭ ତିଆରି ହୁଏ। ଗର୍ଭରେ ଜୀବ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ବଢ଼ିଯାଏ।
ଚୈତନ୍ଯଂ ବୀଜରୂପଂ ହି ଶୁକ୍ରେ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । କାମଶ୍ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ଶୁକ୍ରଞ୍ଚ ଯଦା ହ୍ଯେକତ୍ଵମାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୩୨.
ଚେତନା ବୀଜ ଆକାରରେ ସଦା ଶୁକ୍ରରେ ଥାଏ। ଯେତେବେଳେ କାମ, ମନ ଓ ଶୁକ୍ର ଏକତା ପାଉଛି—
ତଦା ଦ୍ରାଵମଵାପ୍ନୋତି ଯୋଷାଗର୍ଭାଶଯେ ନରଃ । ରକ୍ତାଧିକ୍ଯେ ଭଵେନ୍ନାରୀ ଶୁକ୍ରାଧିକ୍ଯେ ଭଵେତ୍ପୁମାନ୍ ॥ ୨,୩୨.
ସେତେବେଳେ ନର ଯୋଷାର ଗର୍ଭରେ ଦ୍ରବ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଯଦି ରକ୍ତ ଅଧିକ ଥାଏ, ଝିଅ ହୁଏ; ଯଦି ଶୁକ୍ର ଅଧିକ ଥାଏ, ପୁଅ ହୁଏ।
ଶୁକ୍ରଶୋଣିତଯୋ ସାମ୍ଯେ ଗର୍ଭାଃ ଷଣ୍ଡତ୍ଵମାପ୍ନୁଯୁଃ । ଅହୋରାତ୍ରେଣ କଲିଲଂ ବୁଦ୍ଵଦଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଦିନୈଃ ॥ ୨,୩୨.
ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ସମାନ ହେଲେ, ଗର୍ଭ ନପୁଂସକ ହୁଏ। ଏକ ଦିନ ରାତିରେ ଗଠା ହୁଏ, ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ଅଙ୍କୁର ପରି ହୁଏ।
ଚତୁର୍ଦଶେ ଭଵେନ୍ମାଂସଂ ମିଶ୍ରଧାତୁସମନ୍ଵିତମ୍ । ଘନଂ ମାଂସଞ୍ଚ ଵିଂଶାହେ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଵର୍ଧତେ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନରେ ମାଂସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଧାତୁ ସହିତ ମିଶିଥାଏ। ବିଶ ଦିନରେ ଗଢ଼ିତ ମାଂସ ଗର୍ଭରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼େ।
ପଞ୍ଚଵିଂଶତିମେ ଚାହ୍ନି ବଲଂ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଜାଯତେ । ତଥା ମାସେ ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ଵଂ ନିଧାରଯେତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ପଞ୍ଚବିଶ ଦିନରେ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏବଂ ଏକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥିର ହୁଏ।
ମାସଦ୍ଵଯେ ତୁ ସଞ୍ଜାତେ ତ୍ଵଚା ମେଦଶ୍ଚ ଜାଯତେ । ମଜ୍ଜାସ୍ଥୀନି ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈଃ କେଶାଙ୍ଗୁଲ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଥକେ ॥ ୨,୩୨.
ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଗର୍ଭରେ ଚର୍ମ ଓ ଚର୍ବି ଗଠିତ ହୁଏ । ତୃତୀୟ ମାସରେ ମଜ୍ଜା ଓ ହାଡ଼ ତିଆରି ହୁଏ, ଚତୁର୍ଥ ମାସରେ କେଶ ଓ ନଖ ବଢ଼ି ଆସେ ।
କର୍ଣୌ ଚ ନାସିକେ ଵକ୍ଷୋ ଜାଯେରନ୍ମାସି ପଞ୍ଚମେ । କଣ୍ଠରନ୍ଧ୍ରୋଦରଂ ଷଷ୍ଠେ ଗୁହ୍ଯାଦିର୍ମାସି ସପ୍ତମେ ॥ ୨,୩୨.
ପଞ୍ଚମ ମାସରେ କାନ, ନାକ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଗଠିତ ହୁଏ । ଷଷ୍ଠ ମାସରେ କଣ୍ଠ, ଶରୀର ଗହ୍ବର ଓ ପେଟ ତିଆରି ହୁଏ । ସପ୍ତମ ମାସରେ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଗଠିତ ହୁଏ ।
ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ଯଙ୍ଗସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଗର୍ଭୋ ମାସୈରଥାଷ୍ଟଭିଃ । ଅଷ୍ଟମେ ଚଲତେ ଜୀଵୋ ଧାତ୍ରୀଗର୍ଭେ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନଵମେମାସି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଗର୍ଭସ୍ଥୌଜୌ ଦୃଢଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୨.
ଆଠ ମାସ ହେଲେ ଗର୍ଭର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପାଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ । ଏହି ମାସରେ ଜୀବ ଗର୍ଭରେ ବାରମ୍ବାର ଚଳନ କରେ । ନବମ ମାସ ଆସିଲେ ଗର୍ଭର ଶକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହୁଏ ।
ଚିକିତ୍ସା ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ଗର୍ଭଵାସପରିକ୍ଷଯେ । ନାରୀ ଵାଥ ନରୋ ଵାଥ ନପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ଵାଭିଜାଯତେ ॥ ୨,୩୨.
ଗର୍ଭବାସ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଜନ୍ମ ହୁଏ । ତାପରେ ଜଣେ ନାରୀ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନପୁଂସକ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
ଶକ୍ତିତ୍ରଯଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷଂ ଷାଟ୍କୌଶିକସମାଯୁତମ୍ । ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମୋପେତଂ ଦଶନାଡୀଵିଭୂଷିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ତିନି ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି, ବଡ଼ ଆଖି, ଛଅ ଚଦର ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦଶ ନାଳି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ ।
ଦଶପ୍ରାଣଗୁଣୋପେତଂ ଯୋ ଜାନାତି ସ ଯୋଗଵିତ୍ । ମଜ୍ଜାସ୍ଥିଶୁକ୍ରମାଂସାନି ରୋମ ରକ୍ତଂ ବଲଂ ତଥା ॥ ୨,୩୨.
ଦଶ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହାକୁ ଯିଏ ଜାଣେ ସେ ଯୋଗୀ । ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼, ବୀର୍ୟ, ମାଂସ, କେଶ, ରକ୍ତ ଓ ବଳ ଏହି ସବୁ ଅଛି ।
ଷାଟ୍କୌଶିକମିଦଂ ପିଣ୍ଡଂ ସ୍ଯାଜ୍ଜନ୍ତୋଃ ପାଞ୍ଚଭୌତିକମ୍ । ନଵମେ ଦଶମେ ମାସି ଜାଯତେ ପାଞ୍ଚଭୌତିକଃ ॥ ୨,୩୨.
ଏହି ଛଅ ଚଦର ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଦେହ ପାଞ୍ଚ ଭୂତରୁ ଗଠିତ । ନବମ କିମ୍ବା ଦଶମ ମାସରେ ଏହି ପାଞ୍ଚଭୂତ ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।
ସୂତିଵାତୈଃ ସମାକୃଷ୍ଟଃ ପୀଡଯା ଵିହ୍ଵଲୀକୃତଃ । ପୁଷ୍ଟୋ ନାଡ୍ଯାଃ ସୁଷୁମ୍ଣାଯା ଯୋଷିଦ୍ଗର୍ଭସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵରନ୍ ॥ ୨,୩୨.
ସୂତିର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ, ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ, ସୁଷୁମ୍ଣା ନାଳିରେ ପୋଷିତ, ଯେଉଁଜଣେ ନାରୀର ଗର୍ଭରେ ଅଛି ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଏ ।
thumb|ପଞ୍ଚମହାଭୂତାନି କ୍ଷିତିର୍ଵାରି ହଵିର୍ଭୋକ୍ତା ପଵନାକାଶମେଵ ଚ । ଏଭିର୍ଭୂତୈଃ ପୀଡିତସ୍ତୁ ନିବଦ୍ଧଃ ସ୍ନାଯୁବନ୍ଧନୈଃ ॥ ୨,୩୨.
ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ଆକାଶ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ତାଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ, ସ୍ନାୟୁର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ ।
ମୂଲଭୂତା ଇମେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସପ୍ତ ନାଡ୍ଯନ୍ତରେ ସ୍ଥିତାଃ । ତ୍ଵଚାସ୍ଥିନାଡ୍ଯୋ ରୋମାଣି ମାଂସଞ୍ଚୈଵାତ୍ର ପଞ୍ଚମମ୍ ॥ ୨,୩୨.
ଏହି ସପ୍ତ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ନାଳି ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି । ଚର୍ମ, ହାଡ଼, କେଶ, ମାଂସ ଓ ପଞ୍ଚମ ଏଠି ଅଛି ।