ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଏତଦ୍ଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଶରୀରଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ ॥ ୨,୩୧.

ଏହି ଗୁଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଦେହ ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କର; ଏହାର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଚଉଦ ଭୁବନ ଅଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମାନଂ ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ତେ ନରାଃ ପଶଵଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏଵମେତନ୍ମଯାଖ୍ଯାତଂ ଶରୀରଂ ତେ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁ ଲୋକେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ଦେହର ଚାରି ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।

ଚତୁରଶୀତିଲକ୍ଷାଣି ନିର୍ମିତା ଯୋନଯଃ ପୁରା । ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜାଃ ସ୍ଵେଦଜାଶ୍ଚୈଵ ଅଣ୍ଡଜାଶ୍ଚ ଜରାଯୁଜାଃ ॥ ୨,୩୧.

ପୁରାତନ କାଳରେ ଚଉଅଶୀ ଲକ୍ଷ ଯୋନି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା; ଉତ୍ପାଦିତ, ସ୍ବେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ ଓ ଜରାୟୁଜ ଯୋନିଗୁଡିକ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋହଂ ତ୍ଵଯାନଘ ॥ ୨,୩୧.

ଏହି ସମସ୍ତ ଯାହା ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଅପରାଧ ହୀନ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୨ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । କଥମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ଭୂତଗ୍ରାମେ ଚତୁର୍ଵିଧେ । ତ୍ଵଚା ରକ୍ତଂ ତଥା ମାଂସଂ ମେଦୋ ମଜ୍ଜାସ୍ଥି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚ୍ଛିଲେ: ଚାରିପ୍ରକାର ଭୂତଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? ଚମ୍ମା, ରକ୍ତ, ମାଂସ, ମେଦ, ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼ ଓ ଜୀବନ।

ପାଦୌ ପାଣୀ ତଥା ଗୁହ୍ଯଂ ଜିହ୍ଵାକେଶନଖାଃ ଶିରଃ । ସନ୍ଧିମାର୍ଗାଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ରେଖା ନୈକଵିଧାସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ପାଦ, ହାତ, ଗୁପ୍ତଂଗ, ଜିଭ, କେଶ, ନଖ, ମୁଣ୍ଡ, ବହୁ ସନ୍ଧି ଓ ପଥ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରେଖା।

କାମଃ କ୍ରୋଧୋ ଭଯଂ ଲଜ୍ଜା ମନୋ ହର୍ଷଃ ସୁଖାସୁଖମ୍ । ଚିତ୍ରିତଂ ଛିଦ୍ରିତଞ୍ଚାପି ନାନାଜାଲେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା, ମନ, ହର୍ଷ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଭିଦ୍ରିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜାଲରେ ଆବୃତ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ମନ୍ଯେ ସଂସାରେଽସାରସାଗରେ । କର୍ତା କୋଽତ୍ର ହୃଷୀକେଶ ସଂସାରେ ଦୁଃ ଖସଂକୁଲେ ॥ ୨,୩୨.

ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର ଅର୍ଥହୀନ ସାଗରରେ ଏକ ମାୟା ମନେ କରୁଛି; ଏଠାରେ କିଏ କର୍ତ୍ତା, ହୃଷୀକେଶ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସାରରେ?

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । କଥଯାମି ପରଂ ଗୋପ୍ଯଂ କୋଶସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନିର୍ଣଯମ୍ । ଯସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ପ୍ରଜ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୨.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ମୁଁ ଏହି କୋଷର ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି; ଯାହା ଜାଣିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଲୋକେ ସଦଯଂ ଜୀଵକାରଣମ୍ । ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵମେକାଗ୍ରକୃତମାନସଃ ॥ ୨,୩୨.

ତୁମେ ଲୋକର ଜୀବ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ବୈନତେୟ, ଏକାଗ୍ର ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।

ଋତୁକାଲେ ଚ ନାରୀଣାଂ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ଦିନଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଯତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ପୁରା ଵୃତ୍ରସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ନାରୀମାନେ ଋତୁକାଳରେ ଚାରି ଦିନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଦିନଗୁଡିକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ, ଯାହା ବୃତ୍ର ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଥାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରାତ୍ସମୁତ୍ତାର୍ଯ ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଦତ୍ତଵାନ୍ । ତାଵନ୍ନାଲୋକ୍ଯତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପାପଂ ଯାଵଦ୍ଵପୁଃ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇଥିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହରେ ପାପ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଚାଣ୍ଡାଲୀ ଦ୍ଵିତୀଯେ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନୀ । ତୃତୀଯେ ରଜକୀ ଜ୍ଞେଯା ଚତୁର୍ଥେଽହନି ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଶେଷ ମହିଳା ଚଣ୍ଡାଳୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତ୍ରୀ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଧୋବିଣୀ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

ସପ୍ତାହାତ୍ପିତୃଦେଵାନାଂ ଭଵେଦ୍ଯୋଗ୍ଯା କୃତାର୍ଚନେ । ସପ୍ତାହମଧ୍ଯେ ଯୋ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ସଂମ୍ଭୂତିର୍ମଲିମ୍ଲୁଚା ॥ ୨,୩୨.

ସାତ ରାତି ପରେ ମହିଳା ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଅପବିତ୍ର ମହିଳା ରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ନିଷେକସମଯେ ପିତ୍ରୋର୍ଯାଦୃକ୍ଚିତ୍ତଵିକଲ୍ପନା । ତାଦୃଗ୍ଗର୍ଭସମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ମାତା ପିତାଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଗର୍ଭର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯୁଗ୍ମାସୁ ପୁତ୍ତ୍ରା ଜାଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽଯୁଗ୍ମାସୁ ରାତ୍ରିଷୁ । ପୂର୍ଵସପ୍ତମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଗ୍ମାସୁ ସଂଵିଶେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଅଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ଝିଅ ହୁଏ। ଏହିଠାରୁ, ପ୍ରଥମ ସାତ ଦିନ ପରେ ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ସମ୍ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷୋଡଶର୍ତୁର୍ନିଶାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସାମାନ୍ଯାତ୍ସମୁଦାହୃତଃ । ଯା ଚତୁର୍ଦଶମୀ ରାତ୍ରିର୍ଗର୍ଭସ୍ତିଷ୍ଠତି ତତ୍ର ଚେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସାଧାରଣତଃ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଷୋଳ ରାତି ଥାଏ। ଯଦି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ—

ଗୁଣଭାଗ୍ଯନିଧିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତତ୍ର ଜାଯେତ ଧାର୍ମିକଃ । ସା ନିଶା ତତ୍ର ସାମାନ୍ଯୈର୍ନ ଲଭ୍ଯେତ ଖଗାଧିପ ॥ ୨,୩୨.

ସେଠାରେ ଧର୍ମିକ, ଗୁଣବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ହେ ଖଗପତି, ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ସେଇ ରାତି ମିଳେ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଯଶଃ ସମ୍ଭଵତ୍ଯତ୍ର ଗର୍ଭସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାହମଧ୍ଯତଃ । ପଞ୍ଚମେଽହନି ନାରୀଣାଂ କାର୍ଯଂ ମାଧୁର୍ଯଭୋଜନମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସାଧାରଣତଃ ଅଷ୍ଟମ ରାତିର ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ। ପଞ୍ଚମ ଦିନ ମହିଳାମାନେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।

କଟୁକ୍ଷାରଞ୍ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣଞ୍ଚ ତ୍ଯାଜ୍ଯମୁଷ୍ଣଞ୍ଚ ଦୂରତଃ । ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରମୋଷଧୀପାତ୍ରଂ ବୀଜଞ୍ଚାପ୍ଯମୃତାଯିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତିତ, ଲୁଣିଆ, ଉଷ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଦୂରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦେହ, ଔଷଧ ଭାଣ୍ଡ ଓ ବୀଜ ସବୁ ଅମୃତ ସମାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମିନ୍ନୁପ୍ତ୍ଵା ନରଃ ସ୍ଵାମୀ ସମ୍ଯକ୍ଫଲମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵାତପୋ ଵର୍ଜ୍ଯ ଶୀତଲଂ କେଵଲଂ ଚରେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଏପରି ଭାବେ ପୁରୁଷ ଯଦି ବୀଜ ଦେଉଛି, ସେଠାରେ ଠିକ୍ ଫଳ ମିଳେ। ମହିଳା ପାଇଁ ଉଷ୍ମା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ସେ ଶୀତଳତାରେ ରହିବା ଉଚିତ।

ତାମ୍ବୂଲପୁଷ୍ପଶ୍ରୀଖଣ୍ଡୈଃ ସଂଯୁକ୍ତଃ ଶୁଚିଵସ୍ତ୍ରଭୃତ୍ । ଧର୍ମମାଦାଯ ମନସି ସୁତଲ୍ପଂ ସଂଵିଶେତ୍ପୁମାନ୍ ॥ ୨,୩୨.

ତାମ୍ବୁଳ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମନରେ ଧର୍ମ ଧରି, ପୁରୁଷ ଭଲ ଶଯ୍ୟାରେ ଯିବା ଉଚିତ।

ନିଷେକସମଯେ ଯାଦୃଙ୍ନରଚିତ୍ତଵିକଲ୍ପନା । ତାଦୃକ୍ସ୍ଵଭାଵସମ୍ଭୂତିର୍ଜନ୍ତୁର୍ଵିଶତି କୁକ୍ଷିଗଃ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ପୁରୁଷଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଗର୍ଭର ସ୍ୱଭାବ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ।

ଶୁକ୍ରଶୋଣିତସଂଯୋଗେ ପିଣ୍ଡୋତ୍ପତ୍ତିଃ ପ୍ରଜାଯତେ । ଵର୍ଧତେ ଜଠରେ ଜନ୍ତୁସ୍ତାରାପତିରିଵାମ୍ବରେ ॥ ୨,୩୨.

ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ମିଶିଲେ ଗର୍ଭ ତିଆରି ହୁଏ। ଗର୍ଭରେ ଜୀବ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ବଢ଼ିଯାଏ।

ଚୈତନ୍ଯଂ ବୀଜରୂପଂ ହି ଶୁକ୍ରେ ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । କାମଶ୍ଚିତ୍ତଞ୍ଚ ଶୁକ୍ରଞ୍ଚ ଯଦା ହ୍ଯେକତ୍ଵମାପ୍ନୁଯୁଃ ॥ ୨,୩୨.

ଚେତନା ବୀଜ ଆକାରରେ ସଦା ଶୁକ୍ରରେ ଥାଏ। ଯେତେବେଳେ କାମ, ମନ ଓ ଶୁକ୍ର ଏକତା ପାଉଛି—

ତଦା ଦ୍ରାଵମଵାପ୍ନୋତି ଯୋଷାଗର୍ଭାଶଯେ ନରଃ । ରକ୍ତାଧିକ୍ଯେ ଭଵେନ୍ନାରୀ ଶୁକ୍ରାଧିକ୍ଯେ ଭଵେତ୍ପୁମାନ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସେତେବେଳେ ନର ଯୋଷାର ଗର୍ଭରେ ଦ୍ରବ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚେ। ଯଦି ରକ୍ତ ଅଧିକ ଥାଏ, ଝିଅ ହୁଏ; ଯଦି ଶୁକ୍ର ଅଧିକ ଥାଏ, ପୁଅ ହୁଏ।

ଶୁକ୍ରଶୋଣିତଯୋ ସାମ୍ଯେ ଗର୍ଭାଃ ଷଣ୍ଡତ୍ଵମାପ୍ନୁଯୁଃ । ଅହୋରାତ୍ରେଣ କଲିଲଂ ବୁଦ୍ଵଦଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ଦିନୈଃ ॥ ୨,୩୨.

ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ସମାନ ହେଲେ, ଗର୍ଭ ନପୁଂସକ ହୁଏ। ଏକ ଦିନ ରାତିରେ ଗଠା ହୁଏ, ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ଅଙ୍କୁର ପରି ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଦଶେ ଭଵେନ୍ମାଂସଂ ମିଶ୍ରଧାତୁସମନ୍ଵିତମ୍ । ଘନଂ ମାଂସଞ୍ଚ ଵିଂଶାହେ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ଵର୍ଧତେ କ୍ରମାତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନରେ ମାଂସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଧାତୁ ସହିତ ମିଶିଥାଏ। ବିଶ ଦିନରେ ଗଢ଼ିତ ମାଂସ ଗର୍ଭରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢ଼େ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶତିମେ ଚାହ୍ନି ବଲଂ ପୁଷ୍ଟିଶ୍ଚ ଜାଯତେ । ତଥା ମାସେ ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣେ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ଵଂ ନିଧାରଯେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ପଞ୍ଚବିଶ ଦିନରେ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏବଂ ଏକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥିର ହୁଏ।