ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର କାମସ୍ତଥା କ୍ରୋଧଃ କାଯେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ଏତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେହେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତସ୍କରାଃ ॥ ୨,୩୧.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏଠାରେ ଅଭିଲାଷ, କ୍ରୋଧ ଓ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଏମାନେ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚୋର ଭାବରେ କହାଯାଏ।

କାମଃ କ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯହଙ୍କାରୋ ମନସ୍ତତ୍ରୈଵ ନାଯକଃ । ସଂହାରକଶ୍ଚ କାଲୋଽଯଂ ପୁଣ୍ଯପାପସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୩୧.

ଅଭିଲାଷ, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର ଓ ମନ ଏଠାରେ ନାୟକ; ଏଠାରେ କାଳ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ସହିତ, ସଂହାରକ ଅଟୁଟ।

ଜଗତଶ୍ଚ ସ୍ଵରୂପନ୍ତୁ ନିର୍ମିତଂ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା । ପୁନର୍ଦେହାନ୍ତରଂ ଯାତି ସୁକୃତୈର୍ଦୁଷ୍କୃତୈର୍ନରଃ ॥ ୨,୩୧.

ଜଗତର ସ୍ୱରୂପ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ନର ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଏ।

ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମାଯୁକ୍ତଂ ସକଲୈର୍ଵିଷ୍ଯୈଃ ସହ । ପ୍ରଵିଶେତ୍ସ ନଵଂ ଦେହଂ ଗୃହେ ଦଗ୍ଧେ ଯଥା ଗୃହୀ ॥ ୨,୩୧.

ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ସହିତ, ଜୀବ ନୂତନ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଯେପରି ଗୃହ ଭସ୍ମ ହେଲେ ଗୃହସ୍ଥ ନୂତନ ଘରକୁ ଯାଉଛି।

ଶରୀରେ ଯେ ସମାସୀନା ସମ୍ଭଵେତ୍ସର୍ଵଧାତଵଃ । ଷାଟ୍କୌଶିକୋ ହ୍ଯଯଂ କାଯୋ ମାତା ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଧାତଵଃ ॥ ୨,୩୧.

ଦେହରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ଛଅ ଚମ୍ମା କୋଷ ଭିତରେ ଥାଏ; ଏହି ଧାତୁ ମାତା ଓ ପିତା ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ମିଶି ଆସିଥାଏ।

ସମ୍ଭଵେଯୁସ୍ତଥା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵାତାଶ୍ଚ ଦେହିନାମ୍ । ମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ତଦ୍ଯୋଗା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ଯାଧଯସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୧.

ଏହିପରି ଭାବରେ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ମୁତ୍ର, ପୂରିଷ ଏବଂ ଏହାର ସଂଯୋଗରୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଆସିଥାଏ।

ଅସ୍ଥି ଶୁକ୍ରଂ ତଥା ସ୍ନାଯୁଃ ଦେହେନ ସହ ଦହ୍ଯତେ । ଏଷ ତେ କଥିତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଵିନାଶଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ହାଡ଼, ଶୁକ୍ର ଓ ସ୍ନାୟୁ ଦେହ ସହିତ ଦହିଯାଏ; ଏହିପରି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ନାଶ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

କଥଯାମି ପୁନସ୍ତେଷାଂ ଶରୀରଞ୍ଚ ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଏକସ୍ତମ୍ଭଂ ସ୍ନାଯୁବଦ୍ଧଂ ସ୍ଥୂଣାଦ୍ଵଯସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ମୁଁ ପୁନି ତୁମକୁ ଏହି ଦେହ କେମିତି ଅଟେ, ତାହା କହିବି: ଏହା ଏକ ଦଣ୍ଡ, ସ୍ନାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ଦୁଇଟି ଆଧାରରୁ ଉଠିଛି।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ସମାଯୁକ୍ତଂ ନଵଦ୍ଵାରଂ ଶରୀରକମ୍ । ଵିଷଯୈଶ୍ଚ ସମାକ୍ରାନ୍ତଂ କାମକ୍ରୋଧସମାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ନଉଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଦେହଟି, ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଅଭିଲାଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିକଳ।

ରାଗଦ୍ଵେଷସମାକୀର୍ଣଂ ତୃଷ୍ଣାଦୁର୍ଗସୁଦୁସ୍ତରମ୍ । ଲୋଭଜାଲସମାଯୁକ୍ତଂ ପୁରଂ ପୁରୁଷସଂଜ୍ଞିତମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୃଷ୍ଣାର ଦୁର୍ଗ ପରି ଦୁଃସାଧ୍ୟ, ଲୋଭର ଜାଲରେ ବନ୍ଧା, ଏହି ଦେହକୁ 'ପୁରୁଷର ପୁର' କୁହାଯାଏ।

ଏତଦ୍ଗୁଣସମାଯୁକ୍ତଂ ଶରୀରଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଭୁଵନାନି ଚତୁର୍ଦଶ ॥ ୨,୩୧.

ଏହି ଗୁଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଦେହ ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କର; ଏହାର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଚଉଦ ଭୁବନ ଅଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମାନଂ ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ତେ ନରାଃ ପଶଵଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏଵମେତନ୍ମଯାଖ୍ଯାତଂ ଶରୀରଂ ତେ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁ ଲୋକେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପଶୁ ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି; ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ଦେହର ଚାରି ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।

ଚତୁରଶୀତିଲକ୍ଷାଣି ନିର୍ମିତା ଯୋନଯଃ ପୁରା । ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜାଃ ସ୍ଵେଦଜାଶ୍ଚୈଵ ଅଣ୍ଡଜାଶ୍ଚ ଜରାଯୁଜାଃ ॥ ୨,୩୧.

ପୁରାତନ କାଳରେ ଚଉଅଶୀ ଲକ୍ଷ ଯୋନି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା; ଉତ୍ପାଦିତ, ସ୍ବେଦଜ, ଅଣ୍ଡଜ ଓ ଜରାୟୁଜ ଯୋନିଗୁଡିକ।

ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋହଂ ତ୍ଵଯାନଘ ॥ ୨,୩୧.

ଏହି ସମସ୍ତ ଯାହା ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଅପରାଧ ହୀନ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୨ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଉଵାଚ । କଥମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ଭୂତଗ୍ରାମେ ଚତୁର୍ଵିଧେ । ତ୍ଵଚା ରକ୍ତଂ ତଥା ମାଂସଂ ମେଦୋ ମଜ୍ଜାସ୍ଥି ଜୀଵିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ପଚ୍ଛିଲେ: ଚାରିପ୍ରକାର ଭୂତଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ? ଚମ୍ମା, ରକ୍ତ, ମାଂସ, ମେଦ, ମଜ୍ଜା, ହାଡ଼ ଓ ଜୀବନ।

ପାଦୌ ପାଣୀ ତଥା ଗୁହ୍ଯଂ ଜିହ୍ଵାକେଶନଖାଃ ଶିରଃ । ସନ୍ଧିମାର୍ଗାଶ୍ଚ ବହୁଶୋ ରେଖା ନୈକଵିଧାସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୨.

ପାଦ, ହାତ, ଗୁପ୍ତଂଗ, ଜିଭ, କେଶ, ନଖ, ମୁଣ୍ଡ, ବହୁ ସନ୍ଧି ଓ ପଥ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରେଖା।

କାମଃ କ୍ରୋଧୋ ଭଯଂ ଲଜ୍ଜା ମନୋ ହର୍ଷଃ ସୁଖାସୁଖମ୍ । ଚିତ୍ରିତଂ ଛିଦ୍ରିତଞ୍ଚାପି ନାନାଜାଲେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

କାମ, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା, ମନ, ହର୍ଷ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଭିଦ୍ରିତ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜାଲରେ ଆବୃତ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ମନ୍ଯେ ସଂସାରେଽସାରସାଗରେ । କର୍ତା କୋଽତ୍ର ହୃଷୀକେଶ ସଂସାରେ ଦୁଃ ଖସଂକୁଲେ ॥ ୨,୩୨.

ମୁଁ ଏହି ସଂସାରର ଅର୍ଥହୀନ ସାଗରରେ ଏକ ମାୟା ମନେ କରୁଛି; ଏଠାରେ କିଏ କର୍ତ୍ତା, ହୃଷୀକେଶ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସାରରେ?

ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ । କଥଯାମି ପରଂ ଗୋପ୍ଯଂ କୋଶସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନିର୍ଣଯମ୍ । ଯସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ପ୍ରଜ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୨.

ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ମୁଁ ଏହି କୋଷର ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବି; ଯାହା ଜାଣିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଲୋକେ ସଦଯଂ ଜୀଵକାରଣମ୍ । ଵୈନତେଯ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵମେକାଗ୍ରକୃତମାନସଃ ॥ ୨,୩୨.

ତୁମେ ଲୋକର ଜୀବ କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ବୈନତେୟ, ଏକାଗ୍ର ମନ ଦେଇ ଶୁଣ।

ଋତୁକାଲେ ଚ ନାରୀଣାଂ ଵର୍ଜ୍ଯଂ ଦିନଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ । ଯତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ପୁରା ଵୃତ୍ରସମୁତ୍ଥିତାମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ନାରୀମାନେ ଋତୁକାଳରେ ଚାରି ଦିନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ସେ ଦିନଗୁଡିକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ, ଯାହା ବୃତ୍ର ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଥାଏ।

ବ୍ରହ୍ମା ଶକ୍ରାତ୍ସମୁତ୍ତାର୍ଯ ଚତୁର୍ଥାଂଶେନ ଦତ୍ତଵାନ୍ । ତାଵନ୍ନାଲୋକ୍ଯତେ ଵକ୍ତ୍ରଂ ପାପଂ ଯାଵଦ୍ଵପୁଃ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଦେଇଥିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହରେ ପାପ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁହଁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରଥମେଽହନି ଚାଣ୍ଡାଲୀ ଦ୍ଵିତୀଯେ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନୀ । ତୃତୀଯେ ରଜକୀ ଜ୍ଞେଯା ଚତୁର୍ଥେଽହନି ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୩୨.

ପ୍ରଥମ ଦିନ ଶେଷ ମହିଳା ଚଣ୍ଡାଳୀ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତ୍ରୀ, ତୃତୀୟ ଦିନ ଧୋବିଣୀ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ସେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

ସପ୍ତାହାତ୍ପିତୃଦେଵାନାଂ ଭଵେଦ୍ଯୋଗ୍ଯା କୃତାର୍ଚନେ । ସପ୍ତାହମଧ୍ଯେ ଯୋ ଗର୍ଭସ୍ତତ୍ସଂମ୍ଭୂତିର୍ମଲିମ୍ଲୁଚା ॥ ୨,୩୨.

ସାତ ରାତି ପରେ ମହିଳା ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ଅପବିତ୍ର ମହିଳା ରୁ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ନିଷେକସମଯେ ପିତ୍ରୋର୍ଯାଦୃକ୍ଚିତ୍ତଵିକଲ୍ପନା । ତାଦୃଗ୍ଗର୍ଭସମୁତ୍ପତ୍ତିର୍ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୩୨.

ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟରେ ମାତା ପିତାଙ୍କ ମନରେ ଯେପରି ଭାବନା ଓ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଗର୍ଭର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯୁଗ୍ମାସୁ ପୁତ୍ତ୍ରା ଜାଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽଯୁଗ୍ମାସୁ ରାତ୍ରିଷୁ । ପୂର୍ଵସପ୍ତମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଗ୍ମାସୁ ସଂଵିଶେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଅଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ଝିଅ ହୁଏ। ଏହିଠାରୁ, ପ୍ରଥମ ସାତ ଦିନ ପରେ ଯୁଗ୍ମ ରାତିରେ ସମ୍ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷୋଡଶର୍ତୁର୍ନିଶାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସାମାନ୍ଯାତ୍ସମୁଦାହୃତଃ । ଯା ଚତୁର୍ଦଶମୀ ରାତ୍ରିର୍ଗର୍ଭସ୍ତିଷ୍ଠତି ତତ୍ର ଚେତ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସାଧାରଣତଃ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଷୋଳ ରାତି ଥାଏ। ଯଦି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତିରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେବେ—

ଗୁଣଭାଗ୍ଯନିଧିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତତ୍ର ଜାଯେତ ଧାର୍ମିକଃ । ସା ନିଶା ତତ୍ର ସାମାନ୍ଯୈର୍ନ ଲଭ୍ଯେତ ଖଗାଧିପ ॥ ୨,୩୨.

ସେଠାରେ ଧର୍ମିକ, ଗୁଣବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ହେ ଖଗପତି, ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ ସେଇ ରାତି ମିଳେ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଯଶଃ ସମ୍ଭଵତ୍ଯତ୍ର ଗର୍ଭସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାହମଧ୍ଯତଃ । ପଞ୍ଚମେଽହନି ନାରୀଣାଂ କାର୍ଯଂ ମାଧୁର୍ଯଭୋଜନମ୍ ॥ ୨,୩୨.

ସାଧାରଣତଃ ଅଷ୍ଟମ ରାତିର ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ହୁଏ। ପଞ୍ଚମ ଦିନ ମହିଳାମାନେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ।