ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵୋପହାରଯୁକ୍ତାନି ପଦାନ୍ଯତ୍ର ତ୍ରଯୋଦଶ । ଯୋ ଦଦାତି ମୃତସ୍ଯେହ ଜୀଵନ୍ନପ୍ଯାତ୍ମହେତଵେ । ସ ଗଚ୍ଛତି ମହାମାର୍ଗେ ମହାକଷ୍ଟଵିଵର୍ଜିତଃ ॥ ୨,୩୧.

ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ମୃତ ପିତୃମାନଙ୍କ କି ନିଜ ପାଇଁ ଜୀବନରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ପ୍ରକାର ଦାନ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ପଥରେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଯାନ୍ତି।

ଆସନଂ ଭାଜନଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଦୀଯତେ ଯଦ୍ଦ୍ଵିଜାଯତେ । ସୁଖେ ନ ଭୁଞ୍ଜମାନସ୍ତୁ ଦେନ ଗଚ୍ଛତ୍ଯଲଂ ପଥି ॥ ୨,୩୧.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନ, ପାତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ — ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହା ସୁଖରେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତଥାପି ପିତୃମାନେ ସହଜରେ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢିପାରନ୍ତି।

କମଣ୍ଡଲୁପ୍ରଦାନେନ ତୃଷିତଃ ପିବତେ ଜଲମ୍ ॥ ୨,୩୧.

କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରିଲେ, ତୃଷ୍ଣାରେ ପିଡିତ ଲୋକ ପାଣି ପିଇପାରନ୍ତି।

ଭାଜନଂ ଵସ୍ତ୍ରଦାନଞ୍ଚ କୁସୁମଞ୍ଚାଙ୍ଗୁଲୀଯକମ୍ । ଏକାଦଶା ହେ ଦାତଵ୍ଯଂ ପ୍ରେତୋଦ୍ଧରଣହେତଵେ ॥ ୨,୩୧.

ପାତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଦାନ, ଫୁଲ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି — ଏଗୁଡିକ ଏକାଦଶ ପ୍ରକାର ଦାନ ପିତୃମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଦିଅଉଛି।

ତ୍ରଯୋଦଶ ପଦାନୀତ୍ଥଂ ପ୍ରେତସ୍ଯ ଶୁଭମିଚ୍ଛତା । ଦାତଵ୍ଯାନି ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରେତୋଽସୌ ପ୍ରୀଣିତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁଠି ପିତୃମାନଙ୍କ ଭଲ ଆଶା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ତ୍ରୟୋଦଶ ପ୍ରକାର ଦାନ ଏକାଏକା ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଭୋଜନା ନି ତିଲାଂଶ୍ଚୈଵ ଉଦକୁମ୍ଭାଂସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ । ମୁଦ୍ରିକାଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଞ୍ଚ ତଯା ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁଠି ଭୋଜନ, ତିଳ, ତେର ଜଳପାତ୍ର, ଏକ ମୁଦ୍ରିକା ଓ ଦୁଇଟି ପୋଷାକ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ଦାତା ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଯୋଽଶ୍ଵଂ ନାଵଂ ଗଜଂ ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ । ସ ମହିମ୍ନୋଽନୁସାରେଣ ତତ୍ତତ୍ସୁଖମୁପାଶ୍ନୁତେ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁଠି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୋଡା, ନାଉ ବା ହାତୀ ଦାନ କରେ, ସେ ଦାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ।

ନାନାଲୋକାନ୍ ଵିଚରତି ମହିଷୀଞ୍ଚ ଦଦାତି ଯଃ । ଯମପୁତ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଯା ମାତା ମହିଷୀ ସୁଗତିପ୍ରଦା ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁଠି କେହି ମହିଷ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥାଏ; ଯମଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମାତା ମହିଷ ଭାବେ ଦାନ ହେଲେ, ଶୁଭ ଗତି ଦେଇଥାଏ।

ତାମ୍ବୂଲଂ କୁସୁମଂ ଦେଯଂ ଯାମ୍ଯାନାଂ ହର୍ଷଵର୍ଧନମ୍ । ତେନ ସମ୍ପ୍ରୀଣିତାଃ ସର୍ଵେ ତସ୍ମିନ୍ କ୍ଲେଶଂ ନ କୁର୍ଵତେ ॥ ୨,୩୧.

ତାମ୍ବୁଳ, ଫୁଲ ଓ ଉପହାର ଯମଙ୍କ ସେବକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହା ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଏ; ଏହି ଦାନରେ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଦାତାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇନାହାନ୍ତି।

ଗୋଭୂତିଲହିରଣ୍ଯାନି ଦାନାନ୍ଯାହୁଃ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ॥ ୨,୩୧.

ଗାଁ, ଜମି ଓ ସୁନା ଦାନ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବାକୁ କହାଯାଏ।

ମୃତୋଦ୍ଦେଶେନ ଯୋ ଯଦ୍ଯାଜ୍ଜଲପାତ୍ରଞ୍ଚ ମୃନ୍ମଯମ୍ । ଉଦପାତ୍ରସହସ୍ରସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ ॥ ୨,୩୧.

ଯେଉଁଠି କେହି ମୃତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାଟିର ଜଳପାତ୍ର ଦାନ କରେ, ସେ ଜଳପାତ୍ର ଦାନର ହଜାର ଫଳ ପାଏ।

ଯମଦୂତା ମହାରୌଦ୍ରାଃ କରାଲାଃ କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଲାଃ । ନ ଭୀଷଯନ୍ତି ତଂ ଯାମ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରଦାନେ କୃତେ ସତି ॥ ୨,୩୧.

ଯମଙ୍କ ଦୂତ, ଭୟଙ୍କର ଓ କଳା-ପିଙ୍ଗଳ ମୁହଁ ଥିବା, ଯମଙ୍କ ସେବକଙ୍କୁ ପୋଷାକ ଦାନ କରାଯାଇଥିଲେ, ଦାତାକୁ ଭୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି।

ମାର୍ଗେ ହି ଗଚ୍ଛମାନସ୍ତୁ ତୃଷ୍ଣାର୍ତଃ ଶ୍ରମପୀଡିତଃ । ଘଟାନ୍ନଦାନଯୋଗେନ ସୁଖୀ ଭଵତି ନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ପଥରେ ଯାଉଥିବା ଯାତ୍ରୀ ଯଦି ତିଆର୍ଥ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡିତ, ଜଳପାତ୍ର ଦାନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୁଖୀ ହୁଏ।

ଶଯ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣଯା ଯୁକ୍ତା ଆଯୁଧାମ୍ବରସଂଯୁତା । ହୈମଶ୍ରୀପତିନା ଯୁକ୍ତା ଦେଯା ଵିପ୍ରାଯ ଶର୍ମଣେ । ତଥା ପ୍ରେତତ୍ଵମୁକ୍ତୋଽସୌ ମୋଦତେ ସହ ଦୈଵତୈଃ ॥ ୨,୩୧.

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶୟ୍ୟା, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପୋଷାକ ସହିତ, ସୁନାର ଶ୍ରୀରେ ସଜିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଭ କାମନାରେ ଦେବା ଉଚିତ; ଏପରେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଦାନମନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟିକର୍ମଜମ୍ । ଅଧୁନା କଥଯିଷ୍ଯେଽହମନ୍ଯଦେହପ୍ରଵେଶନମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦାନ ବିଷୟରେ କହିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ ବିଷୟରେ କହିବି।

ଜାତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ଵୈ ପ୍ରାଣିନୋ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ମୃତିଃ କୁର୍ଯାତ୍ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ଯାସ୍ଯତଶ୍ଚ ପରନ୍ତପ ॥ ୨,୩୧.

ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୃତ୍ୟୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରେ ଯାଇଯିବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵକାଲେ ମୃତାନାଞ୍ଚ ପ୍ରାଣିନାଞ୍ଚ ଖଗେଶ୍ଵର । ସୂକ୍ଷ୍ମୋଭୂତ୍ଵା ତ୍ଵସୌ ଵାଯୁର୍ନିର୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯାସ୍ଯମଣ୍ଡଲାତ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଖଗେଶ୍ବର, ପୂର୍ବକାଳରେ ମୃତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣବାୟୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୋଇ ମୁଁହରୁ ବାହାରିଯାଏ।

ନଵଦ୍ଵାରୈ ରୋମଭିଶ୍ଚ ଜନାନାଂ ତାଲୁରନ୍ଧ୍ରକେ । ପାପିଷ୍ଠାନାମପାନେନ ଜୀଵୋ ନିଷ୍କ୍ରାମତି ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ନଉଟି ଦ୍ୱାର, ଚମ ଓ ତାଳୁର ରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା, ପାପୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଧୋପଥରେ ବାହାରିଯାଏ।

ଶରୀରଞ୍ଚ ପତେତ୍ପଶ୍ଚାନ୍ନିର୍ଗତେ ମରୁତୀଶ୍ଵରେ । ଵାତାହତଃ ପତତ୍ଯେଵ ନିରାଧାରୋ ଯଥା ଦ୍ରୁମଃ ॥ ୨,୩୧.

ପ୍ରାଣବାୟୁର ନିଷ୍କ୍ରମଣ ପରେ ଶରୀର ପଡ଼ିଯାଏ; ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତିତ ହୋଇ, ଏକ ଗଛ ଭଳି ଆଧାର ବିହୀନ ହୋଇ ଗଡ଼ିଯାଏ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଲୀଯତେ ପୃଥ୍ଵୀ ଆପଶ୍ଚୈଵ ତଥାପ୍ସୁ ଚ । ତେଜସ୍ତେଜସି ଲୀଯତେ ସମୀରଣଃ ସମୀରଣେ । ଆକାଶେ ଚ ତଥା କାଶଃ ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ଚ ଶଙ୍କରେ ॥ ୨,୩୧.

ପୃଥିବୀ ପୃଥିବୀରେ, ଜଳ ଜଳରେ, ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନିରେ, ବାୟୁ ବାୟୁରେ, ଆକାଶ ଆକାଶରେ ଲିନ ହୁଏ; ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଥିବା ଶଙ୍କର ଅବିକଳ ରହିଥାନ୍ତି।

ତତ୍ର କାମସ୍ତଥା କ୍ରୋଧଃ କାଯେ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ । ଏତେ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେହେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତସ୍କରାଃ ॥ ୨,୩୧.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏଠାରେ ଅଭିଲାଷ, କ୍ରୋଧ ଓ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଏମାନେ ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚୋର ଭାବରେ କହାଯାଏ।

କାମଃ କ୍ରୋଧୋ ହ୍ଯହଙ୍କାରୋ ମନସ୍ତତ୍ରୈଵ ନାଯକଃ । ସଂହାରକଶ୍ଚ କାଲୋଽଯଂ ପୁଣ୍ଯପାପସମନ୍ଵିତଃ ॥ ୨,୩୧.

ଅଭିଲାଷ, କ୍ରୋଧ, ଅହଂକାର ଓ ମନ ଏଠାରେ ନାୟକ; ଏଠାରେ କାଳ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ସହିତ, ସଂହାରକ ଅଟୁଟ।

ଜଗତଶ୍ଚ ସ୍ଵରୂପନ୍ତୁ ନିର୍ମିତଂ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା । ପୁନର୍ଦେହାନ୍ତରଂ ଯାତି ସୁକୃତୈର୍ଦୁଷ୍କୃତୈର୍ନରଃ ॥ ୨,୩୧.

ଜଗତର ସ୍ୱରୂପ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ନର ନିଜ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଦେହ ପାଏ।

ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମାଯୁକ୍ତଂ ସକଲୈର୍ଵିଷ୍ଯୈଃ ସହ । ପ୍ରଵିଶେତ୍ସ ନଵଂ ଦେହଂ ଗୃହେ ଦଗ୍ଧେ ଯଥା ଗୃହୀ ॥ ୨,୩୧.

ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ସହିତ, ଜୀବ ନୂତନ ଦେହକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଯେପରି ଗୃହ ଭସ୍ମ ହେଲେ ଗୃହସ୍ଥ ନୂତନ ଘରକୁ ଯାଉଛି।

ଶରୀରେ ଯେ ସମାସୀନା ସମ୍ଭଵେତ୍ସର୍ଵଧାତଵଃ । ଷାଟ୍କୌଶିକୋ ହ୍ଯଯଂ କାଯୋ ମାତା ପିତ୍ରୋଶ୍ଚ ଧାତଵଃ ॥ ୨,୩୧.

ଦେହରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧାତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ଛଅ ଚମ୍ମା କୋଷ ଭିତରେ ଥାଏ; ଏହି ଧାତୁ ମାତା ଓ ପିତା ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ମିଶି ଆସିଥାଏ।

ସମ୍ଭଵେଯୁସ୍ତଥା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵାତାଶ୍ଚ ଦେହିନାମ୍ । ମୂତ୍ରଂ ପୁରୀଷଂ ତଦ୍ଯୋଗା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵ୍ଯାଧଯସ୍ତଥା ॥ ୨,୩୧.

ଏହିପରି ଭାବରେ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ମୁତ୍ର, ପୂରିଷ ଏବଂ ଏହାର ସଂଯୋଗରୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ମଧ୍ୟ ଆସିଥାଏ।

ଅସ୍ଥି ଶୁକ୍ରଂ ତଥା ସ୍ନାଯୁଃ ଦେହେନ ସହ ଦହ୍ଯତେ । ଏଷ ତେ କଥିତସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ଵିନାଶଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ହାଡ଼, ଶୁକ୍ର ଓ ସ୍ନାୟୁ ଦେହ ସହିତ ଦହିଯାଏ; ଏହିପରି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେହୀଙ୍କ ନାଶ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

କଥଯାମି ପୁନସ୍ତେଷାଂ ଶରୀରଞ୍ଚ ଯଥା ଭଵେତ୍ । ଏକସ୍ତମ୍ଭଂ ସ୍ନାଯୁବଦ୍ଧଂ ସ୍ଥୂଣାଦ୍ଵଯସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ମୁଁ ପୁନି ତୁମକୁ ଏହି ଦେହ କେମିତି ଅଟେ, ତାହା କହିବି: ଏହା ଏକ ଦଣ୍ଡ, ସ୍ନାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ଦୁଇଟି ଆଧାରରୁ ଉଠିଛି।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ସମାଯୁକ୍ତଂ ନଵଦ୍ଵାରଂ ଶରୀରକମ୍ । ଵିଷଯୈଶ୍ଚ ସମାକ୍ରାନ୍ତଂ କାମକ୍ରୋଧସମାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୩୧.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ, ନଉଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଦେହଟି, ଭୋଗବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ଏବଂ ଅଭିଲାଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ବିକଳ।