ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତିଲା ଲୌହଂ ହିରଣ୍ଯଞ୍ଚ କାର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା । ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵ ଏକୈକଂ ପାଵନଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, କାପାସ, ଲୁଣ, ସାତ ଧାନ୍ୟ, ଜମି ଓ ଗାଁ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନ ପବିତ୍ର କରିବା ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଲୋହଦାନାଦ୍ଯମସ୍ତୁଷ୍ଯେଦ୍ଧର୍ମ ରାଜସ୍ତିଲାର୍ପଣାତ୍ । ଲଵଣେ ଦୀଯମାନେ ତୁ ନ ଭଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଯମାତ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଲୋହା ଓ ଏହା ସହ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ, ତିଳ ଦାନ କରିଲେ ଧର୍ମରାଜା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଲୁଣ ଦାନ କରିଲେ ଯମରୁ ଭୟ ନଥାଏ।

କର୍ପାସସ୍ଯ ତୁ ଦାନେନ ନ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ଭଵେତ୍ । ତାରଯନ୍ତି ନରଂ ଗାଵସ୍ତ୍ରିଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ପାତକାତ୍ ॥ ୨,୩୦.

କପାସ ଦାନ କରିଲେ ଭୂତ-ପ୍ରେତରୁ କୌଣସି ଭୟ ନଥାଏ; ତିନି ପ୍ରକାର ଗାଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ହେମଦାନାତ୍ସୁଖଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ଭୂମିଦାନାନ୍ନୃପୋ ଭଵେତ୍ । ହେମଭୂମିପ୍ରଦାନାଚ୍ଚ ନ ପୀଡା ନରକେ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୦.

ସୁନା ଦାନ କରିଲେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖ ମିଳେ; ଜମି ଦାନ କରିଲେ ରାଜା ହେବାର ଅବସର ମିଳେ; ସୁନା ଓ ଜମି ଦୁଇଁଟି ଦାନ କରିଲେ ନରକରେ କଷ୍ଟ ନଥାଏ।

ସର୍ଵେଽପି ଯମଦୂତାଶ୍ଚ ଯମରୂପା ଵିଭୀଷଣାଃ । ସର୍ଵେ ତେ ଵରଦା ଯାନ୍ତି ସପ୍ତଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରୀଣିତାଃ ॥ ୨,୩୦.

ଯମର ସମସ୍ତ ଦୂତ, ଭୟଙ୍କର ଯମ ରୂପରେ ଥିବା ଦୂତମାନେ, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଦାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପରମା ଗତିଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମର୍ତ୍ଯୈର୍ଯା ଗତିରାପ୍ଯତେ ॥ ୨,୩୦.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମନେ କରିଲେ ଉଚ୍ଚତମ ଗତି ମିଳେ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହିପରି ଗତି ପାଆନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଦଦାତି ପିତୁରାଜ୍ଞଯା । ଭୂମିଷ୍ଠଂ ପିତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯର୍ଧୋନ୍ମୀଲିତଲୋଚନମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ସେଥିପାଇଁ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁଅ ଦାନ କରିଥିଲେ, ଭୂମିରେ ଅର୍ଧ ଖୋଲା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖି ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏପରି ପୁଅକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ।

ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ସୁତୋ ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵଦାନାନି ଦାପଯେତ୍ । ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଯେତ ସ ପୁତ୍ରଃ କୁଲନନ୍ଦନଃ ॥ ୨,୩୦.

ସେ ସମୟରେ, ଯେ ପୁଅ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦାନ କରାଇଥାଏ, ସେ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ; ଏପରି ପୁଅ କୁଳର ଆନନ୍ଦ।

ସ୍ଵସ୍ଥାନାଚ୍ଚଲିତଶ୍ଚାସୌ ଵିକଲସ୍ଯ ପିତୁସ୍ତଦା । ପୁତ୍ରୈର୍ଯତ୍ନେନ କର୍ତଵ୍ଯା ପିତରଂ ତାରଯନ୍ତି ତେ ॥ ୨,୩୦.

ପିତା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ, ପୁଅମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି; ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

କିଂ ଦତ୍ତୈର୍ବହୁଭିର୍ଦାନୈଃ ପିତୁରନ୍ତ୍ଯେଷ୍ଟିମାଚରେତ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧୋ ମହାଯଜ୍ଞଃ କଲାଂ ନାର୍ହତି ଷୋଡଶୀମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ରିୟା କରିବା ନଥିଲେ, ଅନେକ ଦାନ କରିଲେ କଣ ଉପକାର? ଅଶ୍ୱମେଧ ମହାଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଏକ ଶୋଳାଂଶକୁ ସମାନ ନୁହେଁ।

ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ନୁ ପୁତ୍ରୋ ଵୈଦେଵୈରପି ସୁପୂଜ୍ଯତେ । ଦାପଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦାନାନି ହ୍ଯାତୁରଂ ପିତରଂ ଭୁଵି ॥ ୨,୩୦.

ଯେ ପୁଅ ଏହି ଭୂମିରେ ଅସୁସ୍ଥ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ କରାଇଥାଏ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି।

ଲୋହଦାନଞ୍ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଭୂମିଯୁକ୍ତେନ ପାଣିନା । ଯମଂ ଭୀମଞ୍ଚ ନାପ୍ନୋତି ନ ଗଚ୍ଛେତ୍ତସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ॥ ୨,୩୦.

ଲୋହା ଦାନ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରି ହାତରେ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହା କରିଲେ ଭୟଙ୍କର ଯମ ସମ୍ମୁଖିନ ହେବାକୁ ପଡିନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

କୁଠାରୋ ମୁସଲୋ ଦଣ୍ଡଃ ଖଡ୍ଗଶ୍ଚ ଚ୍ଛୁରିକା ତଥା । ଏତାନି ଯମହସ୍ତେଷୁ ଦୃଶ୍ଯାନି ପାପକର୍ମିଣାମ୍ ॥ ୨,୩୦.

କୁଠାର, ମୁସଳ, ଦଣ୍ଡ, ଖଡ୍ଗ ଓ ଛୁରୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଯମଙ୍କ ହାତରେ ଦେଖାଯାଏ, ପାପ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ।

ତସ୍ମାଲ୍ଲୋହସ୍ଯ ଦାନନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯାତୁରୋ ଦଦେତ୍ । ଯମାଯୁଧାନାଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଦାନମେତଦୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ତେଣୁ ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଲୋହା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଯମଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ଏହି ଦାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଗର୍ଭସ୍ଥାଃ ଶିଶଵୋ ଯେ ଚ ଯୁଵାନଃ ସ୍ଥଵିରାସ୍ତଥା । ଏଭିର୍ଦାନଵିଶେଷୈସ୍ତୁ ନିର୍ଦହେଯୁଃ ସ୍ଵପାତକମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧ—ଏହି ବିଶେଷ ଦାନ ଦେଇ ନିଜ ପାପ ଦଗ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି।

ଛୁରିଣଃ ଶ୍ଯାମଶବଲୌ ଷଣ୍ଡାମର୍କା ଉଦୁମ୍ବରାଃ । ଶବଲା ଶ୍ଯାମଦୂତା ଯେ ଲୋହଦାନେନ ପ୍ରୀଣିତାଃ ॥ ୨,୩୦.

ଯେମାନେ କଳା, ଚିହ୍ନିତ, ନପୁଂସକ, ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ଉଡୁମ୍ବର ଗଛ, ଏବଂ ଚିହ୍ନିତ ଓ କଳା ଦୂତମାନେ—ଲୋହା ଦାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ପୁତ୍ରାଃ ପୌତ୍ରାସ୍ତଥା ବନ୍ଧୁଃ ସଗୋତ୍ରାଃ ସୁହହୃଦସ୍ତଥା । ଦଦତେ ନାତୁରେ ଦାନଂ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନୈସ୍ତୁ ସମା ହି ତେ ॥ ୨,୩୦.

ପୁଅ, ପୁଅର ପୁଅ, ଆତ୍ମୀୟ, ସମ୍ଗୋତ୍ରୀ, ନିକଟ ମିତ୍ର—ଯଦି ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଦାନ କରନାହିଁ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନକୁ ସମାନ।

ପଞ୍ଚତ୍ଵେ ଭୂମିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯ ଚ ଯା ଗତିଃ । ଅତିଵାହଃ ପୁନଃ ପ୍ରେତୋଵର୍ଷୋର୍ଧ୍ଵଂ ସୁକୃତଂ ଲଭେତ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର ଫଳ ଶୁଣ; ସେ ବୋଝା ବହିବାରେ ଲାଗିଥାଏ, ପ୍ରେତ ଭାବରେ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ନିଜ ଉତ୍ତମ କର୍ମର ଫଳ ପାଏ।

ଅଗ୍ନିତ୍ରଯଂ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯୋ ଵେଦାସ୍ତ୍ରଯୋଽମରାଃ । କାଲତ୍ରଯଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଚ ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣାସ୍ତ୍ରିଶକ୍ତଯଃ ॥ ୨,୩୦.

ତିନି ଅଗ୍ନି, ତିନି ଲୋକ, ତିନି ବେଦ, ତିନି ଅମର, ତିନି କାଳ, ତିନି ସନ୍ଧି, ତିନି ଜାତି, ତିନି ଶକ୍ତି।

ପାଦାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ କଟିଂ ଯାଵତ୍ତାଵଦ୍ବ୍ରହ୍ଯାଧିତିଷ୍ଠତି । ଗ୍ରୀଵାଂ ଯାଵଦ୍ଧରିର୍ନାଭେଃ ଶରୀରେ ମନୁଜସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୩୦.

ପାଦରୁ କଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନବ ଶରୀରରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସିଥାନ୍ତି; ନାଭିରୁ ଗଳା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରି ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ମସ୍ତକେ ତିଷ୍ଠତୀଶାନୋ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରଃ । ଏକମୂର୍ତେସ୍ତ୍ରଯୋ ଭାଗା ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁହେଶ୍ଵରାଃ ॥ ୨,୩୦.

ମୁଣ୍ଡରେ ଇଶାନ, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଦୁଇ ରୂପରେ ମହେଶ୍ୱର ବସିଥାନ୍ତି; ଏକ ଶରୀରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇଶ୍ୱର ତିନି ଭାଗରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅହଂ ପ୍ରାଣଃ ଶରୀରସ୍ଥୋ ଭୂତଗ୍ରାମଚତୁଷ୍ଟଯେ । ଧର୍ମାଧର୍ମେ ମତିଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଖଦୁଃଖେ କୃତାକୃତେ ॥ ୨,୩୦.

ମୁଁ ପ୍ରାଣ ଭାବେ ଶରୀରରେ ଅଛି, ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ; ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ, କରାଯାଇଥିବା ଓ ନ କରାଯାଇଥିବା କାମରେ ବିବେକ ଦେଇଥାଏ।

ଜନ୍ତୋର୍ଵୁଦ୍ଧିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପୂର୍ଵମର୍ମାଧିଵାସିତାମ୍ । ଅହମେଵ ତଥା ଜୀଵାନ୍ପ୍ରେରଯାମି ଚ କର୍ମସୁ । ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ନରକଂ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ପ୍ରାଣିନୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଜୀବର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଧରି, ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଶରୀରର ମୂଳ ସ୍ଥାନରେ ବସିଥିଲା, ସେହିପରି ମୁଁ ଏକା ଜୀବମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ନରକ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷକୁ ଯାନ୍ତି।

ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥଂ ନରକସ୍ଥଂ ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଵାପ୍ଯାଯନଂ ଭଵେତ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵୀତ ତ୍ରିଵିଧାନି ଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ ୨,୩୦.

ସ୍ୱର୍ଗରେ, ନରକରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପଚାର ମିଳେ; ଏହିପରି ଜଣା ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ମତ୍ସ୍ଯଂ କର୍ମଂ ଚ ଵାରାହଂ ନାରସିଂହଞ୍ଚ ଵାମନମ୍ । ରାମଂ ରାମଂ ଚ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ବୁଦ୍ଧଂ ଚୈଵ ସକଲ୍କିନମ୍ । ଏତାନି ଦଶ ନାମାନି ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯାନି ସଦା ବୁଧୈଃ ॥ ୨,୩୦.

ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ, ରାମ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧ ଓ କଳ୍କି — ଏହି ଦଶ ନାମ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜୀଵାଃ ସୁଖଂ ଯାନ୍ତି ଚ୍ଯୁତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାଚ୍ଚ ମାନଵାଃ । ଲବ୍ଧ୍ଵା ସୁଖଂ ଚ ଵିତ୍ତଂ ଚ ଦଯାଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସଂଯୁତାଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈର୍ଧନୈରାଢ୍ଯା ଜୀଵେଯୁଃ ଶରଦାଂ ଶତମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଜୀବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ସୁଖ ପାନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଆସି, ସୁଖ ଓ ଧନ ଲାଭ କରି, ଦୟା ଓ ଦାନରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ଧନରେ ଧନୀ ହୋଇ, ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି।

ଆତୁରେ ଚ ଦଦେଦ୍ଦାନଂ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜାଞ୍ଚ କାରଯେତ୍ । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ତଥା ମନ୍ତ୍ରଂ ଜପେଦ୍ଵା ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ରୋଗୀଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେଚ୍ଛୁକ୍ଲପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଘୃତପାଚିତୈଃ । ତଥା ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ଧୂପୈଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିମନୂଦିତୈଃ ॥ ୨,୩୦.

ଶୁଭ୍ର ଫୁଲ, ଘୀରେ ପକାଯାଇଥିବା ନୈବେଦ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାତା ପିତା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵଜନବାନ୍ଧଵାଃ । ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ପଶ୍ଯାମି ତେନ ଵାସେନ କିଂ ମମ ॥ ୨,୩୦.

ବିଷ୍ଣୁ ମା, ବିଷ୍ଣୁ ବାପା, ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଜନ ଓ ଆତ୍ମୀୟ; ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ସେଉଁଠି ରହିବାର କି ଉପକାର?