ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତିଲାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତିଲାଃ କୃଷ୍ଣାସ୍ତିଲା ଗୋମୂତ୍ରସନ୍ନିଭାଃ । ତେ ମେ ଦହନ୍ତୁ ପାପାନି ଶରୀରେଣ କୃତାନି ଚ ॥ ୨,୨୯.

ଧଳା ତିଳ, କଳା ତିଳ ଓ ଗୋମୂତ୍ର ସଦୃଶ ତିଳ—ଏମାନେ ମୋ ଶରୀରରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ।

ଏକ ଏଵ ତିଲଦ୍ରୋଣୋ ହେମଦ୍ରୋଣତିଲୈଃ ସମଃ । ତର୍ପଣେ ଦାନହୋମେ ଚ ଦତ୍ତୋ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯଃ ॥ ୨,୨୯.

ଏକ ଦ୍ରୋଣ ତିଳ ଫଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରୋଣ ସମାନ; ତିଳ ଦାନ, ତର୍ପଣ କିମ୍ବା ହୋମରେ ଦିଲେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଦର୍ଭା ମଲ୍ଲୋମସମ୍ଭୂତାସ୍ତିଲାଃ ସ୍ଵେଦସମୁଦ୍ଭଵାଃ । ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦେଵତା ଦାନୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରସ୍ତଥା । ପ୍ରଯୋଗଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଞ୍ଚାପ୍ଯୁପଜୀଵନାତ୍ ॥ ୨,୨୯.

ମଲ୍ଲଙ୍କ କେଶରୁ ଦର୍ଭା ଓ ଘମରୁ ତିଳ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହା ଦାନ ଓ ପିତୃପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦେଉଛନ୍ତି।

ସଵ୍ଯଯଜ୍ଞୋପଵୀତେନ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତୃପ୍ତିମାନ୍ପୁଯୁଃ । ଅପସଵ୍ଯେନ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ପିତରୋ ଦିଵିଦେଵତାଃ ॥ ୨,୨୯.

ସବ୍ୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ରଖିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି; ଅପସବ୍ୟ ରଖିଲେ ପିତୃମାନେ ଓ ତଳ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି।

ଅପସଵ୍ଯାଦିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦର୍ଭମଧ୍ଯେ ତୁ କେଶଵଃ । ଦର୍ଭାଗ୍ରେ ଶଙ୍କରଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php କୁଶେ] ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୨୯.

ଦର୍ଭାର ବାମପାଶେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟରେ କେଶବ, ଦର୍ଭାର ଆଗରେ ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ତିନି ଦେବତା କୁଶ ତୃଣରେ ବସିଥାନ୍ତି।

ଵିପ୍ରା ମନ୍ତ୍ରାଃ କୁଶା ଵହ୍ନିସ୍ତୁଲସୀ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର । ନୈତେ ନିର୍ମାଲ୍ଯତାଂ ଯାନ୍ତି କ୍ରିଯମାଣାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୨,୨୯.

ଖଗେଶ୍ୱର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ର, କୁଶ ତୃଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ତୁଳସୀ—ଏମାନେ ଯଥାଯଥି ଭାବେ ପୁନଃପୁନ କ୍ରିୟା କଲେ କଦାପି ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତିନି।

କୁଶାଃ ପିଣ୍ଡେଷୁ ନିର୍ମାଲ୍ଯାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରେତଭୋଜନେ । ମନ୍ତ୍ରାଃ ଶୂଦ୍ରେଷୁ ପତିତାଶ୍ଚିତାଯାଶ୍ଚ ହୁତାଶନଃ ॥ ୨,୨୯.

କୁଶ ତୃଣ ପିଣ୍ଡ ଦାନରେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରେତ ଭୋଜନରେ, ମନ୍ତ୍ର ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରେ, ଅଗ୍ନି ଚିତାରେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।

ତୁଲସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗାଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଖଗ । ପଞ୍ଚ ପ୍ରଵହଣାନ୍ଯେଵ ଭଵାବ୍ଧୌ ମଜ୍ଜତାଂ ସତାମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଏକାଦଶୀ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନିଜରେ ଭବସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ନୌକା ସଦୃଶ।

ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଗୀତା ତୁଲସୀଵିପ୍ରଧେନଵଃ । ଅପାରେ ଦୁର୍ଗସଂକାରେ ଷଟ୍ପଦୀ ମୁକ୍ତିଦାଯିନୀ ॥ ୨,୨୯.

ବିଷ୍ଣୁ, ଏକାଦଶୀ, ଗୀତା, ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଁ—ଏହି ଷଟ୍‌ଟି ଦୁର୍ଗମ ଭବସାଗର ଅତିକ୍ରମରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

$ ତିଲାଃ ପଵିତ୍ରାସ୍ତ୍ରିଵିଧା ଦର୍ଭାଶ୍ଚ ତୁଲସୀଦାଲମ୍ । ନିଵାରଯନ୍ତି ଚୈତାନି ଦୁର୍ଗତିଂ ଯାନ୍ତମାତୁରମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ତିଳ, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ପବିତ୍ର, ଦର୍ଭା ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର—ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ଯାଉଥିବା ଆତୁର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

ହସ୍ତାଭ୍ଯାମୁଦ୍ଧୃତୈର୍ଦର୍ଭୈସ୍ତୋଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଭୁଵମ୍ । ମୃତ୍ଯୁକାଲେ କ୍ଷିପେଦ୍ଦର୍ଭାନାତୁରସ୍ଯ କରଦ୍ଵଯେ ॥ ୨,୨୯.

ଦୁଇ ହାତରେ ଦର୍ଭା ନେଇ ଜଳ ଭୂମିରେ ଛିଟିବା ଉଚିତ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଆତୁର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଦର୍ଭା ରଖିବା ଉଚିତ।

ଦର୍ଭେଷୁ କ୍ଷିପ୍ଯତେ ଯୋଽସୌ ଦଭସ୍ତୁ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଵୈ ଯାତି ମନ୍ତ୍ରହୀନୋଽପି ମାନଵଃ ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁଠି ଦର୍ଭାରେ ରଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୁଏ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

ଦର୍ଭମୂଲୀଗତୋ ଭୂମୌ ଦର୍ଭପାଣିସ୍ତୁ ଯୋ ମୃତଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସୌ ସଂସାରେପାରସାଗରେ ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁଠି ଦର୍ଭା ମୂଳ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ହାତରେ ରଖି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସେ ଭବସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତେ ତୁ ଦର୍ଭସ୍ଯାସ୍ତରଣେ ସ୍ଥିତଃ । ତତ୍ର ଦତ୍ତେନ ଦାନେନ ସର୍ଵଂ ପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୨,୨୯.

ଗୋମୟରେ ମାଟି ଲେପି, ତାପରେ ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟା ରେ ଉଭା ହେଇ ଯେଉଁଠି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।

ଲଵଣଂ ତଦ୍ରସଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ । ଯସ୍ମାଦନ୍ନରସାଃ ସର୍ଵେ ନୋତ୍କଟା ଲଵଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୨୯.

ଲୁଣର ନିଜର ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱାଦ ଅଛି, ଏହା ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଲୁଣ ଛଡ଼ା ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନାହିଁ।

ପିତୄଣାଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ଭଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରଦଂ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଦେହସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଯତୋଽଯଂ ଲଵଣୋ ରସଃ ॥ ୨,୨୯.

ଲୁଣ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଶୁଭ, ଏହିପରି ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ; କାରଣ ଏହି ଲୁଣର ସ୍ୱାଦ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଵିଶେଷାଲ୍ଲଵଣଂ ଦାନଂ ତେନ ଶଂସନ୍ତି ଯୋଗିନଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଵିଶାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶୂଦ୍ରଜନସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୨୯.

ଏହିପରି, ଯୋଗୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଜନାନୀମାନେ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଲୁଣ ଦାନକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ଆତୁରାଣାଂ ଯଦା ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵସୁଧାତଲେ । ଲଵଣଂ ତୁ ତଦା ଦେଯଂ ଦ୍ବାରସ୍ଯୋଦ୍ଧାଟନଂ ଦିଵଃ ॥ ୨,୨୯.

ଯେତେବେଳେ ରୋଗୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ମାଟିରେ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଲୁଣ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପରଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଦାନାନାଂ ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ପରମଂ ସର୍ଵଦାନାନାଂ ପରଂ ଗୋପ୍ଯଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଦାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଶୁଣ।

ଦେଯମେକଂ ମହାଦାନଂ କାର୍ପାସଂ ଚୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍ । ଯେନ ଦତ୍ତେନ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵରିତି କ୍ରମାତ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାପାସ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦିଆଯିବାରେ ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱର ତିନି ଲୋକ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ କାର୍ଯାଚ୍ଚ ପ୍ରୀତିମାପ୍ନୁଯୁଃ । ଦେଯମେତନ୍ମହାଦାନଂ ପ୍ରେତୋଦ୍ଧରଣହେତଵେ ॥ ୨,୩୦.

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରେତମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ମହାଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।

ଚିରଂ ଵସେଦ୍ରୁଦ୍ରଲୋକେ ତତୋ ରାଜା ଭଵେଦିହ । ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଵାଗ୍ମୀ ଶ୍ରୀମାନତୁଲ ଵିକ୍ରମଃ । ଯମଲୋକଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତାକ୍ଷ୍ଯ ସ ଗଚ୍ଛତି ॥ ୨,୩୦.

ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବସିଥାଏ, ପରେ ଏଠାରେ ରାଜା ହୁଅନ୍ତି; ରୂପବାନ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମଧୁର କଥା କହିବା, ଧନୀ ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପୀ। ଯମଲୋକକୁ ଜିତି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ।

ଗାଂ ତିଲାଂଶ୍ଚ କ୍ଷିତଂ ହେମ ଯୋ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜନ୍ମନେ । ତସ୍ଯ ଜନ୍ମାର୍ଜିର୍ତ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵନଶ୍ଯତି ॥ ୨,୩୦.

ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗାଁ, ତିଳ, ଜମି ଓ ସୁନା ଦିଅନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମର ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ତିଲା ଗାଵୋ ମହାଦାନଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍ । ତଦ୍ଦ୍ଵଯଂ ଦୀଯତେ ଵିପ୍ରେ ନାନ୍ଯଵର୍ଣେ କଦାଚନ ॥ ୨,୩୦.

ଗାଁ ଓ ତିଳ ମହାଦାନ, ଏହି ଦୁଇ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଏହି ଦୁଇ ଦାନ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୁଳକୁ କଦାପି ନୁହେଁ।

କଲ୍ପିତଂ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତିଲା ଗାଵଶ୍ଚମେଦିନୀ । ଅନ୍ଯେଷୁ ନୈଵ ଵର୍ଣେଷୁ ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗେ କଦାଚନ ॥ ୨,୩୦.

ତିଳ, ଗାଁ ଓ ଜମି ଦାନ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୁଳ ଓ ପୋଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀକୁ କଦାପି ନୁହେଁ।

ପୋଷ୍ଯଵର୍ଗେ ତଥା ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଦାନଂ ଦେଯମକଲ୍ପିତମ୍ । ଆତୁରେ ଵୋପରାଗେ ଚ ଦ୍ଵଯଂ ଦାନଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ଆତୁରେ ଦୀଯତେ ଦାନଂ ତତ୍କାଲେ ଚୋପତିଷ୍ଠତି ॥ ୨,୩୦.

ପୋଷ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ଜନାନୀମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଅନିୟମିତ ଭାବରେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଆତୁର ଓ ଅପବିତ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ଦୁଇ ଦାନ ବିଶେଷ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଆତୁରଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଦାନ ସେ ସମୟରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଜୀଵତସ୍ତୁ ପୁନର୍ଦତ୍ତମୁପତିଷ୍ଠତ୍ଯସଂସ୍କୃତମ୍ । ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵିକଲେନ୍ଦ୍ରିଯେ ॥ ୨,୩୦.

ଜୀବନରେ ପୁନଃ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଅନିୟମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନଃ ସତ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହେବାବେଳେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଫଳଦାୟୀ।

ଯଚ୍ଚାନୁ ମୋଦତେ ପୁତ୍ରସ୍ତଚ୍ଚ ଦାନମନନ୍ତକମ୍ । ଅତୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ପୁତ୍ରୋ ଵା ଯାଵଜ୍ଜୀଵତ୍ସସୌ ଚିରମ୍ । ଅତିଵାହସ୍ତଥା ପ୍ରେତୋ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ଲଭତେ ଯତଃ ॥ ୨,୩୦.

ପୁଅ ଯେଉଁ ଦାନରେ ଖୁସି ହୁଏ, ସେ ଦାନ ଅନନ୍ତ; ଏହିପରି, ପୁଅ କିମ୍ବା ନିଜେ ଜୀବନ ଯାଏଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତ ଏହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।

ଅସ୍ଵସ୍ଥା ତୁରକାଲେ ତୁ ଦେହପାତେ କ୍ଷିତିସ୍ଥିତେ । ଦେହେ ତଥାତିଵାହସ୍ଯ ପରତଃ ପ୍ରୀଣନଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଦେହ ପୃଥିବୀରେ ଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ଦାନ ଦିଆଯିବାରେ ପ୍ରେତ ଆତ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ।