ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତିଲୈର୍ଦର୍ଭୈଶ୍ଚ ଭୂମ୍ଯାଂ ଵୈ କୁଟୀ ଧାତୁମତୀ ଭଵେତ୍ । ପଞ୍ଚରତ୍ନାନି ଵକ୍ତ୍ରେ ତୁ ଯେନ ଜୀଵଃ ପ୍ରରୋହତି ॥ ୨,୨୯.

ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଶୁଧ କରିବା ଉଚିତ, ଧାତୁ ଦେଇ ଏକ କୁଟି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ମୁଁହରେ ରଖିଲେ, ଜୀବ ଉତ୍ତରଣ କରେ।

ଲିପ୍ଯାତ୍ତୁ ଗୋମଯୈର୍ଭୂମିଂ ତିଲାନ୍ଦର୍ଭାଂଶ୍ଚ ନିଃ କ୍ଷିପେତ୍ । ତସ୍ଯାମେଵାତୁରୋ ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଦହତି ପାତକମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ଗୋମୟ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଲିପିବା, ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା ଛିଟିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁଶୟା ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦହିଯାଏ।

ଦର୍ଭମୂଲୀନଯେତ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ସଂସ୍ଥିତଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଦର୍ଭାଂସ୍ତତ୍ର ହି ଯେ ଭୂମ୍ଯାଂ ତିଲଯୁକ୍ତାନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୨୯.

ଦର୍ଭା ମୂଳରେ ରଖିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ରହିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ — ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ ଭୂମିରେ ରଖିଲେ, ଏଥିରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସର୍ଵତ୍ର ଵସୁଧା ପୂତା ଯତ୍ର ଲେପୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଯତ୍ର ଲେପଃ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ପୁନର୍ଲେପେନ ଶୁଧ୍ଯତି ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁଠି ଲିପି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଭୂମି ସବୁଠି ଶୁଧ। ଯେଉଁଠି ଲିପି ଅଛି, ସେଠାରେ ପୁନଃ ଲିପି କରି ଶୁଧ କରାଯାଏ।

ଯାତୁଧାନାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାଃ କ୍ରୂରକର୍ମିଣଃ । ଅଲିପ୍ତେ ଆତୁରଂ ମୁକ୍ତଂ ଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁ ଯାତୁଧାନ, ପିଶାଚ ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ — ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଲିପ୍ତ ଭୂମିରେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ମୃତ୍ୟୁଶୟା ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ନିତ୍ଯହୋମଂ ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପାଦଶୋଧନମ୍ । ମଣ୍ଡଲେନ ଵିନା ଭୂମ୍ଯାଂ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯେତଚ୍ଚ ନିଷ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ପ୍ରତିଦିନ ହୋମ, ପିତୃପୂଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦ ପରିଚ୍ଛାଳନ ଯଦି ଭୂମିରେ ମଣ୍ଡଳ ବିନା କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକର କୌଣସି ଫଳ ମିଳେନି।

ଆତୁରୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନୈଵ ମଣ୍ଡଲେନ ଵିନା ଭୁଵି । ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ଶ୍ରୀର୍ହୁତାଶନ ଏଵ ଚ । ମଣ୍ଡଲେ ଚୋପତିଷ୍ଠନ୍ତସ୍ତସ୍ମାତ୍କୁର୍ଵୀତ ମଣ୍ଡଲମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ଏକ ରୋଗୀ ମଣ୍ଡଳ ବିନା ଭୂମିରେ ମୁକ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅଗ୍ନି ବସିଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯଥା ମ୍ରିଯତେ ଯସ୍ତୁ ବାଲୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଯୁଵାପି ଵା । ଯୋନ୍ଯନ୍ତରଂ ସ ଵୈ ଗଚ୍ଛେତ୍କ୍ରୀଡତେ ଵାଯୁନା ସହ ॥ ୨,୨୯.

ଯଦି ଏହିପରି ନହୁଏ, ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ—ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯୁବକ—ସେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ ଯାଏ କିମ୍ବା ପବନ ସହ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ।

ମିଶ୍ରିତଂ ଲୋହତାମ୍ରଂ ତୁ ତଥୈଵ ଜନ୍ମ ଜାଯତେ । ତସ୍ମୈଵଂ ଵାଯୁଭୂତସ୍ଯ ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନୋଦକ କ୍ରିଯା ॥ ୨,୨୯.

ଲୋହା ଓ ତାମ୍ବା ମିଶିଲେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଏହିପରି, ପବନ ସ୍ୱରୂପ ହୋଇଥିବା ପାଇଁ ପିତୃପୂଜା କିମ୍ବା ଜଳ ଦାନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ମମ ସ୍ଵେଦସମୁଦ୍ଭୂତାସ୍ତିଲାସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପଵିତ୍ରକାଃ । ଅସୁରା ଦାନଵା ଦୈତ୍ଯାସ୍ତୃପ୍ଯନ୍ତି ତିଲଦାନତଃ ॥ ୨,୨୯.

ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୋର ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତିଳ ପବିତ୍ର; ଏହି ତିଳ ଦାନରେ ଅସୁର, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ତିଲାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତିଲାଃ କୃଷ୍ଣାସ୍ତିଲା ଗୋମୂତ୍ରସନ୍ନିଭାଃ । ତେ ମେ ଦହନ୍ତୁ ପାପାନି ଶରୀରେଣ କୃତାନି ଚ ॥ ୨,୨୯.

ଧଳା ତିଳ, କଳା ତିଳ ଓ ଗୋମୂତ୍ର ସଦୃଶ ତିଳ—ଏମାନେ ମୋ ଶରୀରରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତୁ।

ଏକ ଏଵ ତିଲଦ୍ରୋଣୋ ହେମଦ୍ରୋଣତିଲୈଃ ସମଃ । ତର୍ପଣେ ଦାନହୋମେ ଚ ଦତ୍ତୋ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯଃ ॥ ୨,୨୯.

ଏକ ଦ୍ରୋଣ ତିଳ ଫଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରୋଣ ସମାନ; ତିଳ ଦାନ, ତର୍ପଣ କିମ୍ବା ହୋମରେ ଦିଲେ ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଦର୍ଭା ମଲ୍ଲୋମସମ୍ଭୂତାସ୍ତିଲାଃ ସ୍ଵେଦସମୁଦ୍ଭଵାଃ । ତୃପ୍ତାଃ ସ୍ଯୁର୍ଦେଵତା ଦାନୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରସ୍ତଥା । ପ୍ରଯୋଗଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମା ଵିଶ୍ଵଞ୍ଚାପ୍ଯୁପଜୀଵନାତ୍ ॥ ୨,୨୯.

ମଲ୍ଲଙ୍କ କେଶରୁ ଦର୍ଭା ଓ ଘମରୁ ତିଳ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହା ଦାନ ଓ ପିତୃପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦେଉଛନ୍ତି।

ସଵ୍ଯଯଜ୍ଞୋପଵୀତେନ ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତୃପ୍ତିମାନ୍ପୁଯୁଃ । ଅପସଵ୍ଯେନ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ପିତରୋ ଦିଵିଦେଵତାଃ ॥ ୨,୨୯.

ସବ୍ୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ରଖିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି; ଅପସବ୍ୟ ରଖିଲେ ପିତୃମାନେ ଓ ତଳ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତି।

ଅପସଵ୍ଯାଦିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଦର୍ଭମଧ୍ଯେ ତୁ କେଶଵଃ । ଦର୍ଭାଗ୍ରେ ଶଙ୍କରଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ତ୍ରଯୋ ଦେଵାଃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php କୁଶେ] ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୨୯.

ଦର୍ଭାର ବାମପାଶେ ବ୍ରହ୍ମା, ମଧ୍ୟରେ କେଶବ, ଦର୍ଭାର ଆଗରେ ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ତିନି ଦେବତା କୁଶ ତୃଣରେ ବସିଥାନ୍ତି।

ଵିପ୍ରା ମନ୍ତ୍ରାଃ କୁଶା ଵହ୍ନିସ୍ତୁଲସୀ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର । ନୈତେ ନିର୍ମାଲ୍ଯତାଂ ଯାନ୍ତି କ୍ରିଯମାଣାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ ୨,୨୯.

ଖଗେଶ୍ୱର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମନ୍ତ୍ର, କୁଶ ତୃଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ତୁଳସୀ—ଏମାନେ ଯଥାଯଥି ଭାବେ ପୁନଃପୁନ କ୍ରିୟା କଲେ କଦାପି ଅପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତିନି।

କୁଶାଃ ପିଣ୍ଡେଷୁ ନିର୍ମାଲ୍ଯାଃ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରେତଭୋଜନେ । ମନ୍ତ୍ରାଃ ଶୂଦ୍ରେଷୁ ପତିତାଶ୍ଚିତାଯାଶ୍ଚ ହୁତାଶନଃ ॥ ୨,୨୯.

କୁଶ ତୃଣ ପିଣ୍ଡ ଦାନରେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରେତ ଭୋଜନରେ, ମନ୍ତ୍ର ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରେ, ଅଗ୍ନି ଚିତାରେ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ।

ତୁଲସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଗାଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଖଗ । ପଞ୍ଚ ପ୍ରଵହଣାନ୍ଯେଵ ଭଵାବ୍ଧୌ ମଜ୍ଜତାଂ ସତାମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଏକାଦଶୀ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ନିଜରେ ଭବସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ସଜ୍ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ନୌକା ସଦୃଶ।

ଵିଷ୍ଣୁରେକାଦଶୀ ଗୀତା ତୁଲସୀଵିପ୍ରଧେନଵଃ । ଅପାରେ ଦୁର୍ଗସଂକାରେ ଷଟ୍ପଦୀ ମୁକ୍ତିଦାଯିନୀ ॥ ୨,୨୯.

ବିଷ୍ଣୁ, ଏକାଦଶୀ, ଗୀତା, ତୁଳସୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଁ—ଏହି ଷଟ୍‌ଟି ଦୁର୍ଗମ ଭବସାଗର ଅତିକ୍ରମରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

$ ତିଲାଃ ପଵିତ୍ରାସ୍ତ୍ରିଵିଧା ଦର୍ଭାଶ୍ଚ ତୁଲସୀଦାଲମ୍ । ନିଵାରଯନ୍ତି ଚୈତାନି ଦୁର୍ଗତିଂ ଯାନ୍ତମାତୁରମ୍ ॥ ୨,୨୯.

ତିଳ, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ପବିତ୍ର, ଦର୍ଭା ଓ ତୁଳସୀ ପତ୍ର—ଏମାନେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ଯାଉଥିବା ଆତୁର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

ହସ୍ତାଭ୍ଯାମୁଦ୍ଧୃତୈର୍ଦର୍ଭୈସ୍ତୋଯେନ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଭୁଵମ୍ । ମୃତ୍ଯୁକାଲେ କ୍ଷିପେଦ୍ଦର୍ଭାନାତୁରସ୍ଯ କରଦ୍ଵଯେ ॥ ୨,୨୯.

ଦୁଇ ହାତରେ ଦର୍ଭା ନେଇ ଜଳ ଭୂମିରେ ଛିଟିବା ଉଚିତ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଆତୁର ଲୋକଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ଦର୍ଭା ରଖିବା ଉଚିତ।

ଦର୍ଭେଷୁ କ୍ଷିପ୍ଯତେ ଯୋଽସୌ ଦଭସ୍ତୁ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଵୈ ଯାତି ମନ୍ତ୍ରହୀନୋଽପି ମାନଵଃ ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁଠି ଦର୍ଭାରେ ରଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୁଏ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଏ।

ଦର୍ଭମୂଲୀଗତୋ ଭୂମୌ ଦର୍ଭପାଣିସ୍ତୁ ଯୋ ମୃତଃ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସୌ ସଂସାରେପାରସାଗରେ ॥ ୨,୨୯.

ଯେଉଁଠି ଦର୍ଭା ମୂଳ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ହାତରେ ରଖି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସେ ଭବସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତେ ତୁ ଦର୍ଭସ୍ଯାସ୍ତରଣେ ସ୍ଥିତଃ । ତତ୍ର ଦତ୍ତେନ ଦାନେନ ସର୍ଵଂ ପାପଂ ଵ୍ଯପୋହତି ॥ ୨,୨୯.

ଗୋମୟରେ ମାଟି ଲେପି, ତାପରେ ଦର୍ଭା ଶଯ୍ୟା ରେ ଉଭା ହେଇ ଯେଉଁଠି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯାଏ।

ଲଵଣଂ ତଦ୍ରସଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦଂ ନୃଣାମ୍ । ଯସ୍ମାଦନ୍ନରସାଃ ସର୍ଵେ ନୋତ୍କଟା ଲଵଣଂ ଵିନା ॥ ୨,୨୯.

ଲୁଣର ନିଜର ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱାଦ ଅଛି, ଏହା ଲୋକଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଲୁଣ ଛଡ଼ା ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏନାହିଁ।

ପିତୄଣାଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ଭଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରଦଂ ଭଵେତ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଦେହସମୁଦ୍ଭୂତୋ ଯତୋଽଯଂ ଲଵଣୋ ରସଃ ॥ ୨,୨୯.

ଲୁଣ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଶୁଭ, ଏହିପରି ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ; କାରଣ ଏହି ଲୁଣର ସ୍ୱାଦ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ଵିଶେଷାଲ୍ଲଵଣଂ ଦାନଂ ତେନ ଶଂସନ୍ତି ଯୋଗିନଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଵିଶାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଶୂଦ୍ରଜନସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୨୯.

ଏହିପରି, ଯୋଗୀମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଜନାନୀମାନେ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଲୁଣ ଦାନକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ଆତୁରାଣାଂ ଯଦା ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଵସୁଧାତଲେ । ଲଵଣଂ ତୁ ତଦା ଦେଯଂ ଦ୍ବାରସ୍ଯୋଦ୍ଧାଟନଂ ଦିଵଃ ॥ ୨,୨୯.

ଯେତେବେଳେ ରୋଗୀଙ୍କର ପ୍ରାଣ ମାଟିରେ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଲୁଣ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଇଥାଏ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୩୦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପରଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଦାନାନାଂ ଦାନମୁତ୍ତମମ୍ । ପରମଂ ସର୍ଵଦାନାନାଂ ପରଂ ଗୋପ୍ଯଂ ଦିଵୌକସାମ୍ ॥ ୨,୩୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଦାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଶୁଣ।