କିମର୍ଥଂ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ । କିମର୍ଥଂ ଦୀପଦାନଞ୍ଚ କିମର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜନମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ କାହିଁକି ସେଠାରେ ଉଭା ହୋଇଥାନ୍ତି? ଦୀପ ଦେବାର କାରଣ କଣ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କାହିଁକି କରାଯାଏ?
କିମର୍ଥମାତୁରୋ ଦାନଂ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵେ । ବନ୍ଧୂନ୍ମିତ୍ରାଣ୍ଯମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ କ୍ଷମାପଯତି ତତ୍କଥମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଏକ ରୋଗୀ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କାହିଁକି ଦେଇଥାଏ? ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କାହିଁକି ଚାହେଁ, ଏହା କିପରି କରାଯାଏ?
ତିଲା ଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା । ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵୋ ଦୀଯତେ କେନ ହେ ତୁନା ॥ ୨,୨୮.
ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, ପଟ, ଲୁଣ, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ଜମି, ଗାଈ—ଏହି ସବୁ କାହିଁକି ଓ କିଏ ଦେଇଥାଏ?
କଥଂ ଚ ମ୍ରିଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମୃତସ୍ଯ ଚ କୁତୋ ଗତିଃ । ଅତିଵାହଶରୀରଂ ଚ କଥଂ ଵିଶ୍ରମତେ ତଦା ॥ ୨,୨୮.
ଜୀବ କିପରି ମରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କର ଗତି କେଉଁଠି? ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ସେ ସମୟରେ କିପରି ବିଶ୍ରାମ କରେ?
ଶଂଵ ସ୍କନ୍ଧେ ଵହେତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵହ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ । କିମର୍ଥଂ ଦେଵ ଦେଵେଶ ଆଜ୍ଯେନାଭ୍ଯଞ୍ଜନଂ କୁତଃ ॥ ୨,୨୮.
ପୁଅ କାହିଁକି ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ନେଇଯାଏ, ନାତି କାହିଁକି ଅଗ୍ନି ଦେଇଥାଏ? ଦେବଦେବେଶ, ଘୃତ ଲଗାଯିବାର କାରଣ କଣ?
ଯମସୂକ୍ତଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ଉଦୀଚୀଂ ଦିଶମାହରେତ୍ । ପାନୀଯମେକଵସ୍ତ୍ରେଣ ସୂର୍ଯବିମ୍ବନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଯମ ସୂକ୍ତ କାହିଁକି ପଢ଼ାଯାଏ, ଉତ୍ତର ଦିଗ କାହିଁକି ଡାକାଯାଏ? ଏକ ଛୋଟ ଜାମା ପିନ୍ଧି ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାର କାରଣ କଣ?
ଯଵସର୍ଷପଦୂର୍ଵାଶ୍ଚପାଷାଣେ ନିମ୍ବଚର୍ଵଣମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ନରଶ୍ଚ ନାରୀ ଚ ଵିଦଧ୍ଯାଦଧରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଯବ, ସରଷେ ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସ ପାଥର ଉପରେ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ, ନିମ୍ବ ଚେବା କାହିଁକି? ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତଳ ଓ ଉପର ବସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ପିନ୍ଧନ୍ତି?
ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗୋତ୍ରିଭିଃ ସହ । ନଵକାନି ଚ ପିଣ୍ଡାନି କିମର୍ଥଂ ଵିତରେତ୍ସୁତଃ ॥ ୨,୨୮.
ଘରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମିଶି ଖାଇବାର କାରଣ କଣ? ପୁଅ କାହିଁକି ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି?
କିମର୍ଥଂ ଚତ୍ଵରେ ଦୁଗ୍ଧଂ ପାତ୍ରେ ପକ୍ଵେ ଚ ମୃନ୍ମଯେ । କାଷ୍ଠତ୍ରଯଂ ଗୁଣେ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଚତୁଷ୍ପଥେ ॥ ୨,୨୮.
ଚଉମୁହାଣୀରେ ମାଟିର ବାଟିରେ ଦୁଧ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ରାତିରେ ଚାରିପଥରେ ତିନିଟି କାଠି ଗାଁଥି ରଖିବାର କାରଣ କଣ?
ନିଶାଯାଂ ଦୀଯତେ ଦୀପୋ ଯାଵଦବ୍ଦଂ ଦିନେଦିନେ । ଦାହୋଦକଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ସଂଵାଦଃ ସ୍ଵଜନୈଃ ସହ ॥ ୨,୨୮.
ପ୍ରତିରାତି ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଦୀପ କାହିଁକି ଜଳାଯାଏ? ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କାହିଁକି ହୁଏ?
ଭଗଵନ୍ନତିଵାହସ୍ଯ ନଵପିଣ୍ଡୈସ୍ତୁ କିଂ ଭଵେତ୍ । କଥଂ ଦେଵପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାହସ୍ଯାଵାହନଂ କଥମ୍ । ଇଦଂ ଚ କ୍ରିଯତେ ଦେଵ କସ୍ମାତ୍ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଭଗବାନ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ କଣ ଲାଭ ହୁଏ? ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କିପରି କରାଯାଏ, ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେବାର କାରଣ କଣ?
କିଂ ତତ୍ପ୍ରଦୀଯତେ ତସ୍ଯ ପିଣ୍ଡଦାନାଦନନ୍ତରମ୍ । ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯନଂ ଚୈଵ ଶଯ୍ଯାଦାନଂ କିମର୍ଥକମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଶେଷ କରି କଣ ଦିଆଯାଏ? ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ଓ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତି କାହିଁକି କରାଯାଏ?
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି କୁତଃ ସ୍ନାନଂ ଚତୁର୍ଥେ ସାଗ୍ନିକେ ଦ୍ଵିଜେ । ଦଶମେ କିଂ ମଲସ୍ନାନଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଜନୈଃ ସହ ॥ ୨,୨୮.
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନି ସହିତ କାହିଁକି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି? ଦଶମ ଦିନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଳ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରନ୍ତି?
କସ୍ମାତ୍ତୈଲୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚ ସ୍କନ୍ଧଵାହାନ୍ ଗୃହଂ ନଯେତ୍ । ତୈଃ ସମୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚାପି ଦଦ୍ଯୁଃ ସ୍ଥଲଜଲାଶ୍ରଯେ ॥ ୨,୨୮.
ତେଲ ଲଗାଇବାର କାରଣ କଣ, ଶବ ବୋହିଥିବା ଲୋକମାନେ ଘରକୁ କାହିଁକି ଆଣାଯାନ୍ତି? ମାଟି ଓ ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ କାହିଁକି ତେଲ ଲଗାନ୍ତି?
ଦେଶମେଽହନି ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦାମିଷେଣ ତୁ । ପିଣ୍ଡଂ ଚୈକାଦଶେ କସ୍ମାଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଃ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨୮.
କେଉଁ ଦିନେ ମାଂସ ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ? ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ପିଣ୍ଡ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କିପରି କରାଯାଏ?
ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶୈତାନି ଅବ୍ଦଂ ଯାଵତ୍କୁତୋ ଵଦ । ଅନ୍ନାଦିଚୋଦକେନୈଵ ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତ୍ରଯମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଏହି ଷୋଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହିଁକି କରାଯାଏ? ଏବଂ ଏକଶଠି ଓ ତିନି ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?
ଦିନେଦିନେ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଘଟାନ୍ନଂ ପ୍ରେତତୃପ୍ତଯେ । ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ଚ ମ୍ରିଯତେ ଅନିତ୍ଯୋ ମାନଵଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୨୮.
ପ୍ରତିଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଘଟରେ ଭାତ ଦେବା କାହିଁକି ଦରକାର? ପ୍ରଭୁ, ସମୟ ଆସିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମରିଯାଏ, କାରଣ ସେ ଅନିତ୍ୟ।
ଛିଦ୍ରଂ ତୁ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମି କୁତୋ ଜୀଵଃ ସ ନିର୍ଗତଃ । କୁତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭୂତାନି ପୃଥିଵ୍ଯାପୋ ମନସ୍ତଥା ॥ ୨,୨୮.
ମୁଁ କୌଣସି ରାସ୍ତା ଦେଖୁନାହିଁ—ତେବେ ଜୀବ କେଉଁଠୁ ବାହାରିଯାଏ? ପୃଥିବୀ, ପାଣି ଓ ମନ—ଏହି ଭୂତମାନେ କେଉଁଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି?
ତେଜୋ ଵଦସ୍ଵ ମେ ନାଥ ଵାଯୁରାକାଶମେଵ ଚ । ଵାଯଵଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚୈତେ କଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାପ୍ତଯେ ॥ ୨,୨୮.
ହେ ନାଥ, ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ଆକାଶ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ପବନ କେମିତି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦେହ ଛାଡି ଯାନ୍ତି?
ଲୋଭମୋହାଦଯଃ ପଞ୍ଚ ଶରୀରେ ଚୈଵ ତସ୍କରାଃ । ତୃଷ୍ଣା କାମୋଽପ୍ଯହଙ୍କାରଃ କୁତୋ ଯାନ୍ତି ଜନାର୍ଦନ ॥ ୨,୨୮.
ଶରୀରରେ ଥିବା ପଞ୍ଚ ଚୋର — ଲୋଭ, ମୋହ, ତୃଷ୍ଣା, କାମ ଓ ଅହଂକାର — ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ କେଉଁଠିକୁ ଯାନ୍ତି?
ପୁଣ୍ଯଂ ଵାପ୍ଯଥ ଵାପୁଣ୍ଯଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସୁକୃତଂ ତଥା । ନଷ୍ଟେ ଦେହେ କୁତୋ ଯାନ୍ତି ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ॥ ୨,୨୮.
ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ, ଅପୁଣ୍ୟ, ଭଲ କାମ କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଦାନ — ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ, ସେମାନେ କେଉଁଠିକୁ ଯାନ୍ତି?
ସପିଣ୍ଡନଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ପୂର୍ଣେ ସଂଵତ୍ସରେଽପି ଵା । ପ୍ରେତସ୍ଯ ମେଲନଂ ସାର୍ଧଂ କୈଃ ସମଂ ତତ୍ର କୋ ଵିଧିଃ ॥ ୨,୨୮.
ସପିଣ୍ଡା କ୍ରିୟା କିଏଁ ପାଇଁ କରାଯାଏ, ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ କିମ୍ବା ତାହା ପୂର୍ବରୁ? ପ୍ରେତାତ୍ମା କେଉଁଠିକୁ ଯୋଗ ହୁଏ, କେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ମିଳେ, ଏଠାରେ କ’ଣ ନିୟମ?
ଯେ ଦଗ୍ଧା ଯେ ତ୍ଵଦଗ୍ଧାଶ୍ଚ ପତିତା ଯେ ନରାଭୁଵି । ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଭୂତାନି ତେଷାମନ୍ତେ ଭଵେଚ୍ଚ କିମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦାହ ହେଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଦାହ ହେଲେନି, ଯେଉଁ ଲୋକ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଜୀବଗୁଡିକ — ସେମାନଙ୍କର ଶେଷ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହୁଏ?
ପାପିନୋ ଯେ ଦୁରାଚାରା ମୁଦ୍ଗଲତ୍ଵଂ ଚ ଯେ ଗତାଃ । ଆତ୍ମଘାତୀ ବ୍ରହ୍ମହା ଚ ସ୍ତେଯୀ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକଃ ॥ ୨,୨୮.
ଯେଉଁ ଲୋକ ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣର, ଯେଉଁ ମୁଦ୍ଗଳ ହେଇଛନ୍ତି, ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ଚୋରି କରିଛନ୍ତି, ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି — ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ଅବସ୍ଥା କ’ଣ?
କପିଲାଂ ଯଃ ପିବେଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଯଃ ପଠେଦ୍ଵୈଦିକାକ୍ଷରମ୍ । ଧାରଯେଦ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରଂ କା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ମାଧଵ ॥ ୨,୨୮.
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର କପିଳା ଗାଁର ଦୁଧ ପିଉଛି, ବେଦ ଅକ୍ଷର ପଢିଛି କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଧାରଣ କରିଛି — ମାଧବ, ସେମାନଙ୍କର ଗତି କ’ଣ?
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭାର୍ଯା ସଂଗୃହୀ ତା ଯଦା ଭଵେତ୍ । ତସ୍ମାତ୍ପାପାଚ୍ଚ ଭୀତୋଽହଂ ତନ୍ମେ ଵଦ ଜଗତ୍ପତେ । ସର୍ଵମେତନ୍ମଯା ପୃଷ୍ଟୋ ଵଦ ଲୋକହିତାଯ ଵୈ ॥ ୨,୨୮.
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଜନାନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନେଇଯାଏ, ଏହାର ପାପ କ’ଣ, ହେ ଜଗତ୍ପତି? ମୁଁ ଏହି ପାପକୁ ଭୟ କରୁଛି — ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ମୁଁ ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି; ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୯ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ସାଧୁ ପୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ମାନୁଷାଣାଂ ହିତାଯ ଵୈ । ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵମେଵୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୨୯.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ। ଏବେ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
କମ୍ଯଗ୍ଵିଭେଦରହିତଂ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ । ଯନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ସୁରୈଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈର୍ଯୋଗିଭିର୍ଯୋଗଚିନ୍ତକୈଃ ॥ ୨,୨୯.
ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତାହା କୌଣସି ନିଜସ୍ୱ ଲାଭ ନାହିଁ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରୁ ନିଆଯାଇଛି, ଏହା ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରତ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି।
ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ଵତ୍ସ ନାଖ୍ଯାତଂ କସ୍ଯଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ । ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମହାଭାଗ ସର୍ଵଂ ତେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍ ॥ ୨,୨୯.
ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ରହସ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଗୁପ୍ତ, କେହିଠି କେହିଁଠି ଏହା କହିଯାଇନାହିଁ। ତୁମେ ଭକ୍ତ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେବାରୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା କହିବି।
ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଗତିର୍ନାସ୍ତି ସ୍ଵର୍ଗୋ ନୈଵ ଚ ନୈଵ ଚ । ଯେନ କେନାପ୍ଯୁପାଯେନ କାର୍ଯଂ ଜନ୍ମ ସୁତସ୍ଯ ଚ ॥ ୨,୨୯.
ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେନାହିଁ। ଯେପରି ଭାବେ ହେଉ, ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।