ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପରଦତ୍ତେନ ଗତଃ ପ୍ରେତୋଽପି ସଦ୍ଗତିମ୍ । କିଂ ପୁନଃ ପୁତ୍ରଦତ୍ତେନ ପିତା ଯାତୀତି ଚାତ୍ଭୁତମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ସୁଭଳ ଗତି ପାଇଲା। ତେବେ, ପୁଅ ଦେଲେ ପିତା କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ପାଇବେ — ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।
ଇତିହାସମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶୃଣୋତି ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଚ ଯଃ । ନ ତୌ ପ୍ରେତତ୍ଵମାଯାତଃ ପାପାଚାରଯୁତାଵପି ॥ ୨,୨୭.
ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଇତିହାସ କିଏ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଶୁଣାଏ, ସେମାନେ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତ ହେବେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୮ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସର୍ଵେପାମନୁକମ୍ପାର୍ଥଂ ବ୍ରୂହି ମେ ମଧୁସୂଦନ । ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ଯେନ ଦାନେନ ସୁକୃତେନ ଵା ॥ ୨,୨୮.
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା ପାଇଁ, ମଧୁସୂଦନ, କହ, କେଉଁ ଦାନ କିମ୍ବା ନିକ ମାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ?
ଶୃକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଶୃଣୁ ଦାନଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଶୁ ଭଵିନାଶନମ୍ । ସନ୍ତପ୍ତହାଟକମଯଂ ଘଟକଂ ଵିଧାଯ ବ୍ରହ୍ମେଶକେଶଵଯୁତଂ ସହ ଲୋକପାଲୈଃ । କ୍ଷୀରାଜ୍ଯପୂର୍ଣଵିଵିରଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିପ୍ରାଯ ଦେହି ତଵ ଦାନଶତୈଃ କିମନ୍ଯୈଃ ॥ ୨,୨୮.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଶୁଣ, ମୁଁ ଏହି ଦାନ କଥା କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କରେ। ଶୁଧ୍ଧ ସୁନାରେ ଏକ ଘଡ଼ା ତିଆରି କରି, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦିଗପାଳମାନେଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ସଜାଇ, ଘଡ଼ାର ମୁହଁକୁ ଦୁଧ ଓ ଘିଅରେ ପୂରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉ। ଏହା ଦେଲେ ଅନ୍ୟ ଦାନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଗରୁଡ ଉଵାଚ । କିମେତ୍କଥିତଂ ଦେଵ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ମେ । ଆମୁଷ୍ମିକୀଂ କ୍ରୀଯାଂ ଦେଵ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିସମଯାଦନୁ ॥ ୨,୨୮.
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ଦେବ, ଏହି କଥା କଣ? ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କହ, ଏହି ଲୋକ ଛାଡିବା ସମୟରେ କେଉଁ କ୍ରିୟା କରାଯାଏ?
ସଂସାରେ ସାଧୁ ମେ ନାଥ ବ୍ରୂହି କୃତ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ଯଥା କାର୍ଯା ନରୈଃ ସମ୍ଯକ୍କ୍ରିଯା ଚୈଵୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକୀ ॥ ୨,୨୮.
ଏହି ସଂସାରରେ, ନାଥ, ଜନାର୍ଦନ, କହ, ଲୋକମାନେ କିପରି ଉର୍ଧ୍ୱଦେହିକ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ?
କଥଂ ପ୍ରେତା ମହାକାଯା ରୌଦ୍ରରୂପା ଭଯାନକାଃ । କମ୍ଭଵନ୍ତି ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମଭିଃ କୈଃ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ ॥ ୨,୨୮.
ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେମିତି ପ୍ରେତମାନେ, ବଡ଼ ଆକାରର, ଭୟଙ୍କର ଓ ରୌଦ୍ର ରୂପରେ ହୁଅନ୍ତି? କେଉଁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏମିତି ହୁଏ?
ପିଶାଚାଃ ସମ୍ଭଵନ୍ତୀହ କସ୍ଯେଦଂ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ । ତନ୍ମେ କଥଯ ଦେଵେଶ ଅହମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ପିଶାଚମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ଏଠାରେ ହୁଅନ୍ତି? ଦେବେଶ, ଏହା କିଏର କାରଣରେ ହୁଏ, ମୋତେ କହ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଭୂମ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ଯତେ କସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚରତ୍ନଂ କୁତୋ ମୁଖେ । ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚ ତିଲା ଦର୍ଭାଃ ପାଦୌ ଯାମ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ॥ ୨,୨୮.
ପଞ୍ଚ ମଣି ଭୂମିରେ କିଏ ପକେଇ ଦେଉଛି, ମୁହଁରେ କିଏ ଦେଉଛି? ପାଦ ତଳେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ତିଳ ଓ ଦର୍ଭା କାହିଁକି ରଖାଯାଏ?
କିମର୍ଥଂ ମଣ୍ଡଲଂ ଭୂମୌ ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ଯତେ । କିମର୍ଥଂ ସ୍ମର୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଵିଷ୍ଣୁସୂକ୍ତଞ୍ଚ ପଠ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୮.
ଗୋମୟରେ ଭୂମିରେ ମଣ୍ଡଳ କାହିଁକି ଲିପାଯାଏ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ବିଷ୍ଣୁ ସୂକ୍ତ କାହିଁକି ପଢ଼ାଯାଏ?
କିମର୍ଥଂ ପୁତ୍ରପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚାଗ୍ରତଃ । କିମର୍ଥଂ ଦୀପଦାନଞ୍ଚ କିମର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୁପୂଜନମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ କାହିଁକି ସେଠାରେ ଉଭା ହୋଇଥାନ୍ତି? ଦୀପ ଦେବାର କାରଣ କଣ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କାହିଁକି କରାଯାଏ?
କିମର୍ଥମାତୁରୋ ଦାନଂ ଦଦାତି ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵେ । ବନ୍ଧୂନ୍ମିତ୍ରାଣ୍ଯମିତ୍ରାଂଶ୍ଚ କ୍ଷମାପଯତି ତତ୍କଥମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଏକ ରୋଗୀ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କାହିଁକି ଦେଇଥାଏ? ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମା କାହିଁକି ଚାହେଁ, ଏହା କିପରି କରାଯାଏ?
ତିଲା ଲୋହଂ ହିରଣ୍ଯଂ ଚ କାର୍ପାସଂ ଲଵଣଂ ତଥା । ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ କ୍ଷିତିର୍ଗାଵୋ ଦୀଯତେ କେନ ହେ ତୁନା ॥ ୨,୨୮.
ତିଳ, ଲୋହା, ସୁନା, ପଟ, ଲୁଣ, ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ, ଜମି, ଗାଈ—ଏହି ସବୁ କାହିଁକି ଓ କିଏ ଦେଇଥାଏ?
କଥଂ ଚ ମ୍ରିଯତେ ଜନ୍ତୁର୍ମୃତସ୍ଯ ଚ କୁତୋ ଗତିଃ । ଅତିଵାହଶରୀରଂ ଚ କଥଂ ଵିଶ୍ରମତେ ତଦା ॥ ୨,୨୮.
ଜୀବ କିପରି ମରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କର ଗତି କେଉଁଠି? ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ସେ ସମୟରେ କିପରି ବିଶ୍ରାମ କରେ?
ଶଂଵ ସ୍କନ୍ଧେ ଵହେତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵହ୍ନିଦାତା ଚ ପୌତ୍ରକଃ । କିମର୍ଥଂ ଦେଵ ଦେଵେଶ ଆଜ୍ଯେନାଭ୍ଯଞ୍ଜନଂ କୁତଃ ॥ ୨,୨୮.
ପୁଅ କାହିଁକି ଶବକୁ କାନ୍ଧରେ ନେଇଯାଏ, ନାତି କାହିଁକି ଅଗ୍ନି ଦେଇଥାଏ? ଦେବଦେବେଶ, ଘୃତ ଲଗାଯିବାର କାରଣ କଣ?
ଯମସୂକ୍ତଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ଉଦୀଚୀଂ ଦିଶମାହରେତ୍ । ପାନୀଯମେକଵସ୍ତ୍ରେଣ ସୂର୍ଯବିମ୍ବନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଯମ ସୂକ୍ତ କାହିଁକି ପଢ଼ାଯାଏ, ଉତ୍ତର ଦିଗ କାହିଁକି ଡାକାଯାଏ? ଏକ ଛୋଟ ଜାମା ପିନ୍ଧି ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାର କାରଣ କଣ?
ଯଵସର୍ଷପଦୂର୍ଵାଶ୍ଚପାଷାଣେ ନିମ୍ବଚର୍ଵଣମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରଂ ନରଶ୍ଚ ନାରୀ ଚ ଵିଦଧ୍ଯାଦଧରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଯବ, ସରଷେ ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସ ପାଥର ଉପରେ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ, ନିମ୍ବ ଚେବା କାହିଁକି? ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତଳ ଓ ଉପର ବସ୍ତ୍ର କାହିଁକି ପିନ୍ଧନ୍ତି?
ଅନ୍ନାଦ୍ଯଂ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗୋତ୍ରିଭିଃ ସହ । ନଵକାନି ଚ ପିଣ୍ଡାନି କିମର୍ଥଂ ଵିତରେତ୍ସୁତଃ ॥ ୨,୨୮.
ଘରେ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମିଶି ଖାଇବାର କାରଣ କଣ? ପୁଅ କାହିଁକି ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି?
କିମର୍ଥଂ ଚତ୍ଵରେ ଦୁଗ୍ଧଂ ପାତ୍ରେ ପକ୍ଵେ ଚ ମୃନ୍ମଯେ । କାଷ୍ଠତ୍ରଯଂ ଗୁଣେ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୃତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ ଚତୁଷ୍ପଥେ ॥ ୨,୨୮.
ଚଉମୁହାଣୀରେ ମାଟିର ବାଟିରେ ଦୁଧ କାହିଁକି ରଖାଯାଏ? ରାତିରେ ଚାରିପଥରେ ତିନିଟି କାଠି ଗାଁଥି ରଖିବାର କାରଣ କଣ?
ନିଶାଯାଂ ଦୀଯତେ ଦୀପୋ ଯାଵଦବ୍ଦଂ ଦିନେଦିନେ । ଦାହୋଦକଂ କିମର୍ଥଂ ଚ ସଂଵାଦଃ ସ୍ଵଜନୈଃ ସହ ॥ ୨,୨୮.
ପ୍ରତିରାତି ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଦୀପ କାହିଁକି ଜଳାଯାଏ? ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ, ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କାହିଁକି ହୁଏ?
ଭଗଵନ୍ନତିଵାହସ୍ଯ ନଵପିଣ୍ଡୈସ୍ତୁ କିଂ ଭଵେତ୍ । କଥଂ ଦେଵପିତୃଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵାହସ୍ଯାଵାହନଂ କଥମ୍ । ଇଦଂ ଚ କ୍ରିଯତେ ଦେଵ କସ୍ମାତ୍ପିଣ୍ଡଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଭଗବାନ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନଉଟି ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ କଣ ଲାଭ ହୁଏ? ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କିପରି କରାଯାଏ, ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେବାର କାରଣ କଣ?
କିଂ ତତ୍ପ୍ରଦୀଯତେ ତସ୍ଯ ପିଣ୍ଡଦାନାଦନନ୍ତରମ୍ । ଅସ୍ଥିସଞ୍ଚଯନଂ ଚୈଵ ଶଯ୍ଯାଦାନଂ କିମର୍ଥକମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଶେଷ କରି କଣ ଦିଆଯାଏ? ଅସ୍ଥି ସଂଗ୍ରହ ଓ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତି କାହିଁକି କରାଯାଏ?
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି କୁତଃ ସ୍ନାନଂ ଚତୁର୍ଥେ ସାଗ୍ନିକେ ଦ୍ଵିଜେ । ଦଶମେ କିଂ ମଲସ୍ନାନଂ କାର୍ଯଂ ସର୍ଵଜନୈଃ ସହ ॥ ୨,୨୮.
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନି ସହିତ କାହିଁକି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି? ଦଶମ ଦିନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଳ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କାହିଁକି କରନ୍ତି?
କସ୍ମାତ୍ତୈଲୋଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚ ସ୍କନ୍ଧଵାହାନ୍ ଗୃହଂ ନଯେତ୍ । ତୈଃ ସମୁଦ୍ଵର୍ତନଂ ଚାପି ଦଦ୍ଯୁଃ ସ୍ଥଲଜଲାଶ୍ରଯେ ॥ ୨,୨୮.
ତେଲ ଲଗାଇବାର କାରଣ କଣ, ଶବ ବୋହିଥିବା ଲୋକମାନେ ଘରକୁ କାହିଁକି ଆଣାଯାନ୍ତି? ମାଟି ଓ ପାଣି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ କାହିଁକି ତେଲ ଲଗାନ୍ତି?
ଦେଶମେଽହନି ଯଃ ପିଣ୍ଡସ୍ତଂ ଦଦ୍ଯାଦାମିଷେଣ ତୁ । ପିଣ୍ଡଂ ଚୈକାଦଶେ କସ୍ମାଦ୍ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଃ କଥଂ ଭଵେତ୍ ॥ ୨,୨୮.
କେଉଁ ଦିନେ ମାଂସ ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ? ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ପିଣ୍ଡ କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ? ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା କିପରି କରାଯାଏ?
ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶୈତାନି ଅବ୍ଦଂ ଯାଵତ୍କୁତୋ ଵଦ । ଅନ୍ନାଦିଚୋଦକେନୈଵ ଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତ୍ରଯମ୍ ॥ ୨,୨୮.
ଏହି ଷୋଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହିଁକି କରାଯାଏ? ଏବଂ ଏକଶଠି ଓ ତିନି ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି କାହିଁକି ଦିଆଯାଏ?
ଦିନେଦିନେ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଘଟାନ୍ନଂ ପ୍ରେତତୃପ୍ତଯେ । ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ଚ ମ୍ରିଯତେ ଅନିତ୍ଯୋ ମାନଵଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୨,୨୮.
ପ୍ରତିଦିନ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଘଟରେ ଭାତ ଦେବା କାହିଁକି ଦରକାର? ପ୍ରଭୁ, ସମୟ ଆସିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ମରିଯାଏ, କାରଣ ସେ ଅନିତ୍ୟ।
ଛିଦ୍ରଂ ତୁ ନୈଵ ପଶ୍ଯାମି କୁତୋ ଜୀଵଃ ସ ନିର୍ଗତଃ । କୁତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭୂତାନି ପୃଥିଵ୍ଯାପୋ ମନସ୍ତଥା ॥ ୨,୨୮.
ମୁଁ କୌଣସି ରାସ୍ତା ଦେଖୁନାହିଁ—ତେବେ ଜୀବ କେଉଁଠୁ ବାହାରିଯାଏ? ପୃଥିବୀ, ପାଣି ଓ ମନ—ଏହି ଭୂତମାନେ କେଉଁଠିକୁ ଯାଆନ୍ତି?
ତେଜୋ ଵଦସ୍ଵ ମେ ନାଥ ଵାଯୁରାକାଶମେଵ ଚ । ଵାଯଵଶ୍ଚୈଵ ପଞ୍ଚୈତେ କଥଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚାପ୍ତଯେ ॥ ୨,୨୮.
ହେ ନାଥ, ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ଆକାଶ ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଏବଂ ପଞ୍ଚ ପବନ କେମିତି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଦେହ ଛାଡି ଯାନ୍ତି?
ଲୋଭମୋହାଦଯଃ ପଞ୍ଚ ଶରୀରେ ଚୈଵ ତସ୍କରାଃ । ତୃଷ୍ଣା କାମୋଽପ୍ଯହଙ୍କାରଃ କୁତୋ ଯାନ୍ତି ଜନାର୍ଦନ ॥ ୨,୨୮.
ଶରୀରରେ ଥିବା ପଞ୍ଚ ଚୋର — ଲୋଭ, ମୋହ, ତୃଷ୍ଣା, କାମ ଓ ଅହଂକାର — ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ କେଉଁଠିକୁ ଯାନ୍ତି?