ପୁରା ତ୍ରେତାଯୁଗେ ତାତ ରାଜାସୀଦ୍ବଭ୍ରୁଵାହନଃ । ମହୋଦଯପୁରେ ରମ୍ଯେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠୋ ମହାବଲଃ ॥ ୨,୨୭.
ପୁର୍ବେ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ପ୍ରିୟ, ମହୋଦୟ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ବଭ୍ରୁବାହନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ବଳଶାଳୀ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସାଧୁସଂମତଃ । ଶୀଲାଚାରଗୁଣୋପେତୋ ଦଯାଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସଂଯୁତଃ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ବହୁ ଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନର ମାଲିକ, ଧନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କର ଆଦର୍ଶ, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୟା ଓ ଉଦାରତାରେ ଅନ୍ୟ।
ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତେ ନିତ୍ଯଂ ପୁତ୍ରାନିଵ ମହାବଲଃ । କ୍ଷତ୍ତ୍ରଧର୍ମରତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ ଦଣ୍ଡ୍ଯାନ୍ଦଣ୍ଡଯନ୍ନୃପଃ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ସର୍ବଦା ପ୍ରଜାମାନେକୁ ନିଜ ପୁଅମାନେ ପରି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଲଗି ରହୁଥିଲେ, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ସ କଦାଚିନ୍ମହାବାହୁଃ ସସୈନ୍ଯୋମୃଗଯାଂ ଗତଃ । ଵନଂ ଵିଵେଶ ଗହନଂ ନାନାଵୃକ୍ଷସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ଏକ ଦିନ, ସେ ବଳଶାଳୀ ରାଜା ସେନା ସହ ଶିକାରକୁ ଯାଇ, ବହୁ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶାର୍ଦୂଲଶତସଂଜୁଷ୍ଟଂ ନାନାପକ୍ଷିନିନାଦିତମ୍ । ଵନମଧ୍ଯେ ତଦା ରାଜା ମୃଗଂ ଦୂରାଦପଶ୍ଯତ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶତାଧିକ ବାଘ ଥିଲେ, ବହୁ ପକ୍ଷୀର ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଦୂରରୁ ଏକ ମୃଗକୁ ଦେଖିଲେ।
ତେନ ଵିଦ୍ଧୋ ମୃଗୋଽତୀଵ ବାଣେନ ସୁଦୃଢେନ ଚ । ବାଣମାଦାଯ ତଂ ତସ୍ଯ ସ ଵନେଽଦର୍ଶନଂ ଯଯୌ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ଦୃଢ଼ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ମୃଗଟି ବାଣକୁ ନେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
କକ୍ଷେ ତଚ୍ଛୋଣିତସ୍ତ୍ରାଵାତ୍ସ ରାଜାନୁଜଗାମ ତମ୍ । ତତୋ ମୃଗପ୍ରସଙ୍ଗେନ ଵନମନ୍ଯଦ୍ଵିଵେଶ ସଃ ॥ ୨,୨୭.
ମୃଗର ରକ୍ତ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ରାଜା ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଏବଂ ମୃଗ ପଛରେ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମକଣ୍ଠୋ ନୃପତିଃ ଶ୍ରମସନ୍ତାପମୂର୍ଛିତଃ । ଜଲସ୍ଥାନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସାଶ୍ଵ ଏଵାଵଗାହତ ॥ ୨,୨୭.
ଭୋକ ଓ ପିପାସାରେ ଗଳା ଶୁଖି, କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ଜଳ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଘୋଡା ସହିତ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ପୀତ୍ଵା ତଦୁ ଦକଂ ଶୀତଂ ପଦ୍ମଗନ୍ଧାଧିଵାସିତମ୍ । ତତ ଉତ୍ତୀର୍ଯ ସଲିଲାଦ୍ଵିମଲାଦ୍ବଭ୍ରୁଵାହନଃ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ଶୀତଳ, ପଦ୍ମର ଗନ୍ଧ ଥିବା ଜଳ ପିଇ, ବଭ୍ରୁବାହନ ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଵୃକ୍ଷମାସାଦ୍ଯ ଶୀତଚ୍ଛାଯଂ ମନୋହରମ୍ । ମହାଵିଟପିନଂ ହୃଦ୍ଯଂ ପକ୍ଷିସଙ୍ଘାତନାଦିତମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ଏକ ବଡ଼ ବଟଗଛକୁ ଆସିଲେ, ଶୀତଳ ଛାୟା, ମନୋହର, ବଡ଼ ଶାଖା, ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନେର ଚିତ୍କାରରେ ଭରିଥିଲା।
ଵନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ କେତୁଭୂତମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ତଂ ମହାତରୁମାସାଦ୍ଯ ନିଷସାଦ ମହୀପତିଃ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ବଡ଼ ଗଛଟି ସମଗ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ ଚିହ୍ନର ଭଳି ଉଠିଥିଲା; ଏହି ମହାତରୁ ତଳେ ରାଜା ବସିଗଲେ।
ଅଥ ପ୍ରେତଂ ଦଦର୍ଶାସୌ କ୍ଷୁତ୍ତୃଷ୍ଣାଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ଉତ୍କଚଂ ମଲିନଂ କୁବ୍ଜଂ (ରୂକ୍ଷଂ) ନିର୍ମାଂସଂ ଭୀମଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ସେଠାରେ ରାଜା ଏକ ପ୍ରେତକୁ ଦେଖିଲେ, ଭୋକ ଓ ପିପାସାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ, ବିକାର ହୋଇଥିବା, ମେଲା, ଚୁଲିକା ହୋଇଥିବା, ହାଞ୍ଚି ଥିବା, ଶରୀର ଶୁଖି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର।
ସ୍ନାଯୁବଦ୍ଧାସ୍ଥିଚରଣଂ ଧାଵମାନମିତସ୍ତତଃ । ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିଃ ପ୍ରେତୈଃ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵାରିତମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ତାହାର ପାଦ ହାଡ଼ ଓ ନସରେ ବନ୍ଧା, ଏପାଖେ ଓପାଖେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରେତମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିକୃତଂ ଘୋରଂ ଵିସ୍ମିତୋ ବଭ୍ରୁଵାହନଃ । ପ୍ରେତୋଽପି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଘୋରାମଟଵୀମାଗତଂ ନୃପମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ସେ ଭୟଙ୍କର, ବିକୃତ ପ୍ରେତକୁ ଦେଖି ବଭ୍ରୁବାହନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ପ୍ରେତଟି ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଜାକୁ ଆସିବା ଦେଖି ତାକି ରହିଲା।
ତଦା ହୃଷ୍ଟମନା ଭୂତ୍ଵା ତସ୍ଯାନ୍ତିକମୁପାଗତଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସ ତଦା ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରେତରାଜୋ ନୃପଂ ଵଚଃ ॥ ୨,୨୭.
ତାପରେ, ହୃଷ୍ଟ ହୃଦୟ ହୋଇ, ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ରାଜା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେତଭାଵୋ ମଯା ତ୍ଯକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ତ୍ଵତ୍ସଂଯୋଗାନ୍ମହାବାହୋ ନାସ୍ତିଧନ୍ଯତରୋ ମମ ॥ ୨,୨୭.
ମୁଁ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପାଇଛି। ତୁମ ସାଙ୍ଗ ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା, ବଳଶାଳୀ, ମୋତେ ଚାଏଁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କେହି ନାହିଁ।
ନୃପତିରୁଵାଚ । କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଃ କରାଲାସ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରେତ ଇଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ । କଥଯସ୍ଵ ମମ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଯଥୈଵଂ ଚାସି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ ୨,୨୭.
ରାଜା କହିଲେ: ତୁମେ କଳା ରଙ୍ଗର, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ପ୍ରେତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ। ମୋ ପ୍ରେମ ପାଇଁ, ସତ୍ୟ କହିବାକୁ, ତୁମେ କିଏ ଏବଂ ଏପରି କାହିଁକି ହେଲେ, ମୋତେ ଖୋଲା କହ।
ତଥା ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଵୈ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରୋଵାଚ ସକଲଂ ସ୍ଵକମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ସେ ନିଜ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ପ୍ରେତ ଉଵାଚ । କଥଯାମି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵମେଵାଦିତସ୍ତଵ । ପ୍ରେତତ୍ଵେ କାରଣଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଯାଂ କର୍ତୁଂ ମମାର୍ହସି ॥ ୨,୨୭.
ପ୍ରେତ କହିଲେ: ରାଜା ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆରମ୍ଭରୁ ସବୁ କଥା କହିବି। ମୋ ପ୍ରେତ ହେବାର କାରଣ ଶୁଣି, ତୁମେ ମୋତେ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଦିଶଂ ନାମ ନଗରଂ ସର୍ଵସମ୍ପତ୍ସମନ୍ଵିତମ୍ । ନାନାଜନପଦାକୀର୍ଣଂ ନାନାରତ୍ନସମାକୁଲମ୍ । ନାନାପୁଣ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଂ ନାନାଵୃକ୍ଷସମାକୁଲମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ଏକ ନଗର ଅଛି, ନାମ ଭାଇଦିଶା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଧନ-ସମ୍ପଦ ଅଛି, ଅନେକ ଦେଶର ଲୋକ ଭିଡ଼ ହୋଇଛନ୍ତି, ଅନେକ ରତ୍ନ ରହିଛି, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ ରହିଛି।
ତତ୍ରାହଂ ନ୍ଯଵସଂ ଭୂଯୋ ଦେଵାର୍ଚନରତଃ ସଦା । ଵୈଶ୍ଯୋ ଜାତ୍ଯା ସୁଦେଵୋଽହଂ ନାମ୍ନା ଵିଦିତମସ୍ତୁ ତେ ॥ ୨,୨୭.
ସେଠି ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲି, ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗିଥିଲି। ଜାତିରେ ମୁଁ ବ୍ୟବସାୟୀ, ନାମ ସୁଦେବ — ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣ।
ହଵ୍ଯେନ ତର୍ପିତା ଦେଵାଃ କଵ୍ଯେନ ପିତରସ୍ତଥା । ଵିଵିଧୈର୍ଦାନଯୋଗୈଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଃ ସନ୍ତର୍ପିତା ମଯା ॥ ୨,୨୭.
ମୁଁ ହବ୍ୟ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ, କବ୍ୟ ଦେଇ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲି।
ଆଵାହାଶ୍ଚ ଵିଵାହାଶ୍ଚ ମଯା ଵୈ ସୁନିଵେଶିତାଃ । ଦୀନାନାଥଵିଶିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ମଯା ଦତ୍ତମନେକଧା ॥ ୨,୨୭.
ମୁଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଓ ବିବାହ ଭଲଭାବରେ କରିଥିଲି। ଦୁଃଖୀ, ଅନାଥ ଓ ଗୁଣବତୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବହୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲି।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଫଲଂ ତାତ ମମ ଦୈଵାଦୁପାଗତମ୍ । ଯଥା ମେ ନିଷ୍ଫଲଂ ଜାତଂ ସୁକୃତଂ ତଦ୍ଵଦାମି ତେ ॥ ୨,୨୭.
ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ, ଏ ସବୁ କାମ ମୋର ଭାଗ୍ୟରେ ବିଫଳ ହୋଇଗଲା। କିପରି ମୋର ଭଲ କାମ ବିଫଳ ହେଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ନ ମେଽସ୍ତି ସନ୍ତତିସ୍ତାତ ନ ସୁହୃନ୍ନ ଚ ବାନ୍ଧଵଃ । ନ ଚ ମିତ୍ରଂ ହି ମେ ତାଦୃଗ୍ଯଃ କୁର୍ଯାଦୌର୍ଧ୍ଵଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ମୋର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, କୌଣସି ମିତ୍ର ନାହିଁ, କୌଣସି ଆତ୍ମୀୟ ନାହିଁ। ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସାଥୀ ନାହିଁ।
ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତେନ ମମ ଜାତଂ ନୃପୋତ୍ତମ । ଏକାଦଶଂ ତ୍ରିପକ୍ଷଂ ଚ ଷାଣ୍ମାସିକମଥାବ୍ଦିକମ୍ । ପ୍ରତିମାସ୍ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଏଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଷୋଡଶ ॥ ୨,୨୭.
ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଏବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲା। ଏକାଦଶୀ, ପକ୍ଷ, ଛଅ ମାସ, ବର୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାସିକ ଶ୍ରାଦ୍ଧ — ଏଭଳି ମୋଟେ ଶୋଳ ଟି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅଛି।
ଯସ୍ଯୈତାନି ନ ଦୀଯନ୍ତେ ପ୍ରେତଶ୍ରାଦ୍ଧାନି ଭୂପତେ । ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ସୁସ୍ଥିରଂ ତସ୍ଯ ଦତ୍ତୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଶତୈରପି ॥ ୨,୨୭.
ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରେତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିଆଯାଉନାହିଁ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଦୃଢ଼ ରହିଥାଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାରାଜ ପ୍ରେତତ୍ଵାଦୁଦ୍ଧରସ୍ଵ ମାମ୍ । ଵର୍ଣାନାଂ ଚାପି ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜା ବନ୍ଧୁରିହୋଚ୍ଯତେ ॥ ୨,୨୭.
ଏହି କଥା ଜାଣି, ମହାରାଜା, ମୋତେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ଉଦ୍ଧାର କର। ଏଠି ସମସ୍ତ ଜାତିର ବନ୍ଧୁ ରାଜାକୁ ହିଁ କୁହାଯାଏ।
ତନ୍ମାଂ ତାରଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଣିରତ୍ନଂ ଦଦାମି ତେ । ଯଥା ମମ ଶୁଭାଵାପ୍ତିର୍ଭଵେନ୍ନୃପଵରୋତ୍ତମ ॥ ୨,୨୭.
ତେଣୁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ମଣି ଦେଇବି। ଯେପରି ମୋର ଭଲ ହେବ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଥା କାର୍ଯଂ ମହାବାହୋ କୃପା ଯଦି ମଯୀଷ୍ଯତେ । ଆତ୍ମନଶ୍ଚ କୁରୁ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସର୍ଵମେଵୌର୍ଧ୍ଵେଦୈହିକମ୍ ॥ ୨,୨୭.
ଏଭଳି କାମ କରିବା ଉଚିତ, ବଳଶାଳୀ, ଯଦି ତୁମେ ମୋପାଇଁ କିଛି ଦୟା ରଖ। ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କର।